Kỷ nguyên AI và bài toán giáo dục: Jack Ma gợi lại thước đo con người

Nhà sáng lập Alibaba, Jack Ma, cho rằng trí tuệ nhân tạo đang buộc giáo dục phải thay đổi căn bản: thay vì tập trung vào ghi nhớ và luyện thi, trường học cần giúp trẻ phát triển trí tưởng tượng, sự đồng cảm và khả năng sáng tạo – những năng lực mà máy móc khó thay thế.

Giáo dục cần thay đổi trong thời đại AI

Trong cuộc gặp với giáo viên tại Hangzhou Yungu School ở Hàng Châu, Jack Ma cho rằng sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo đang đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với hệ thống giáo dục.

Theo ông, việc học thuộc lòng hay cạnh tranh với máy móc trong tính toán và ghi nhớ sẽ dần mất ý nghĩa khi AI ngày càng mạnh. Thay vào đó, trẻ em cần được trang bị những năng lực mang tính “con người” hơn như trí tưởng tượng, sự tò mò, khả năng sáng tạo và sự đồng cảm.

“Tương lai không phải là để trẻ em cạnh tranh với AI trong việc tính toán hay ghi nhớ, mà là giữ cho các em luôn tò mò và dạy các em về trách nhiệm”, Jack Ma nói.

Ông cho rằng thước đo của một trường học trong kỷ nguyên AI không nằm ở số lượng máy chủ hay công nghệ, mà ở việc giáo viên có thể thực sự trở thành “kỹ sư của tâm hồn”.

AI có thể thay đổi cách con người làm việc

Cuộc gặp có sự tham dự của nhiều lãnh đạo cấp cao của Alibaba và Ant Group, bao gồm Chủ tịch Alibaba Joe Tsai, CEO Eddie Wu, CEO mảng thương mại điện tử Jiang Fan, cùng Chủ tịch Ant Group Eric Jing và CEO Cyril Han.

Các lãnh đạo cho rằng AI đang phát triển với tốc độ nhanh chưa từng có và có thể tạo ra những thay đổi lớn đối với thị trường lao động.

Chủ tịch Alibaba Joe Tsai nhấn mạnh tư duy phản biện sẽ trở thành kỹ năng cốt lõi khi máy móc ngày càng đảm nhiệm nhiều công việc. Theo ông, điều quan trọng không chỉ là đặt câu hỏi mà là biết đặt đúng câu hỏi.

Trong khi đó, CEO Eddie Wu cho rằng sự khác biệt lớn nhất giữa con người và máy móc nằm ở sự tò mò và khả năng đồng cảm. Khi AI thay thế phần lớn lao động trí óc, những giá trị mang tính con người – thậm chí cả lao động thể chất – có thể trở nên quan trọng hơn.

Chủ tịch Ant Group Eric Jing cũng cho rằng AI nên được sử dụng để xử lý những công việc lặp lại, qua đó giải phóng con người để tập trung vào sáng tạo và cảm quan thẩm mỹ.

Sự trở lại của Jack Ma

Sự xuất hiện của Jack Ma trong sự kiện này thu hút nhiều chú ý, bởi doanh nhân này từng gần như “vắng bóng” khỏi các hoạt động công khai sau khi Ant Group bị đình chỉ IPO vào năm 2020 và lĩnh vực công nghệ tài chính Trung Quốc chịu nhiều biện pháp kiểm soát.

Gần đây, truyền thông quốc tế ghi nhận ông bắt đầu xuất hiện trở lại trong các sự kiện liên quan đến giáo dục và công nghệ, bên cạnh các lãnh đạo cấp cao.

Sự tái xuất này cũng diễn ra trong bối cảnh Alibaba đang đẩy mạnh chiến lược phát triển trí tuệ nhân tạo và điện toán đám mây. Công ty đã công bố mô hình ngôn ngữ lớn Qwen3-Max với hơn một nghìn tỷ tham số và cam kết đầu tư khoảng 380 tỷ nhân dân tệ trong ba năm tới cho lĩnh vực AI.

Động thái này cho thấy, Alibaba đang muốn củng cố vị thế trong cuộc đua công nghệ toàn cầu, trong khi Trung Quốc nỗ lực thúc đẩy các năng lực AI nội địa trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ ngày càng gay gắt.