Không nới room toàn hệ thống, Chính phủ muốn mở vốn cho các dự án trọng điểm

Một công văn phê bình vừa được Văn phòng Chính phủ gửi tới Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đang thu hút sự chú ý của giới tài chính. Tuy nhiên, điều đáng quan tâm có lẽ không nằm ở việc NHNN bị nhắc nhở về tiến độ xử lý công việc, mà nằm ở những kiến nghị tín dụng phía sau động thái này.

Ngày 15/6, Văn phòng Chính phủ có văn bản gửi Thống đốc NHNN, phê bình cơ quan này chưa kịp thời triển khai một số chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ và Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng liên quan đến cơ chế tín dụng phục vụ các dự án trọng điểm. Đồng thời, Văn phòng Chính phủ yêu cầu NHNN khẩn trương xử lý các nhiệm vụ được giao sau cuộc họp ngày 5/6.

Tại cuộc họp này, một trong những nội dung đáng chú ý nhất là đề xuất cho phép các tổ chức tín dụng loại trừ một số khoản vay khi kiểm soát hạn mức tăng trưởng tín dụng hàng năm, thường được gọi là "room" tín dụng.

Nếu được chấp thuận, các khoản tín dụng cấp cho một số doanh nghiệp và dự án đặc thù có thể không còn bị tính vào chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng được giao cho từng ngân hàng. Đây là thay đổi có ý nghĩa lớn đối với khả năng huy động vốn cho các dự án hạ tầng quy mô lớn trong giai đoạn tới.

Bên cạnh đó, NHNN cũng đề xuất cho phép loại trừ một số khoản cho vay trung và dài hạn khi xác định tỷ lệ tối đa nguồn vốn ngắn hạn được sử dụng để cho vay trung và dài hạn. Đây là một trong những chỉ tiêu an toàn quan trọng đang giới hạn khả năng cấp vốn của nhiều ngân hàng đối với các dự án có thời gian hoàn vốn kéo dài.

Theo kết luận của Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng, NHNN được yêu cầu khẩn trương xem xét và xử lý các kiến nghị này nhằm tránh ảnh hưởng đến tiến độ triển khai các công trình trọng điểm quốc gia. Hạn hoàn thành ban đầu được giao là trước ngày 10/6.

Đáng chú ý hơn, Chính phủ cũng yêu cầu NHNN hướng dẫn các tổ chức tín dụng triển khai cơ chế cấp tín dụng đối với các dự án đặc thù theo Quyết định số 09/2024/QĐ-TTg. Theo cơ chế này, tổng dư nợ tín dụng đối với từng dự án đặc biệt có thể được xem xét vượt các giới hạn thông thường nếu đáp ứng đầy đủ điều kiện theo quy định.

Động thái trên diễn ra trong bối cảnh Chính phủ đang thúc đẩy hàng loạt dự án hạ tầng có quy mô rất lớn. Chỉ riêng lĩnh vực đường sắt đô thị, TP.HCM đang đặt mục tiêu hoàn thành khoảng 200 km metro đến năm 2030. Trong khi đó, các dự án điện khí LNG, sân bay Long Thành, đường sắt tốc độ cao và nhiều công trình giao thông chiến lược khác đều cần nguồn vốn hàng trăm nghìn tỷ đồng trong những năm tới.

Với quy mô đầu tư ngày càng lớn, bài toán không còn đơn thuần là tăng trưởng tín dụng bao nhiêu phần trăm mỗi năm. Vấn đề nằm ở việc làm thế nào để dòng vốn ngân hàng có thể tham gia tài trợ các dự án dài hạn mà không tạo áp lực quá lớn lên các giới hạn an toàn của hệ thống.

Theo số liệu NHNN công bố trước đó, dư nợ tín dụng toàn nền kinh tế hiện đã vượt 19 triệu tỷ đồng, tương đương khoảng 140% GDP. Trong bối cảnh đó, việc nới room tín dụng trên diện rộng luôn đi kèm với các lo ngại về lạm phát, chất lượng tài sản và ổn định hệ thống tài chính.

Chính vì vậy, giới quan sát cho rằng hướng đi mà Chính phủ đang theo đuổi là tạo ra các cơ chế tín dụng mang tính mục tiêu. Thay vì mở rộng tín dụng đồng loạt cho toàn nền kinh tế, dòng vốn sẽ được ưu tiên cho các dự án hạ tầng, năng lượng và công trình trọng điểm có khả năng tạo ra tác động lan tỏa lớn đối với tăng trưởng.

Nếu các kiến nghị được thông qua, đây có thể là một trong những thay đổi quan trọng nhất của chính sách tín dụng trong năm 2026. Không phải vì tín dụng được nới mạnh hơn, mà bởi cách phân bổ tín dụng đang có dấu hiệu thay đổi.

Nói cách khác, câu chuyện phía sau công văn phê bình lần này không chỉ là tiến độ xử lý văn bản hành chính. Đó có thể là tín hiệu cho thấy Chính phủ đang tìm cách mở thêm không gian vốn cho các dự án trọng điểm mà không phải đánh đổi bằng việc nới lỏng quá mức chính sách tiền tệ.