NHNN sẽ giảm “room” tín dụng 2027 với ngân hàng không hạ lãi suất

Cụ thể, tại cuộc họp với Thủ tướng ngày 13/8, Ngân hàng Nhà nước cho biết sẽ căn cứ mức độ tuân thủ chỉ đạo giảm mặt bằng lãi suất để phân bổ chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng năm 2027, theo hướng giảm “room” với những tổ chức tín dụng không thực hiện đúng yêu cầu.

Trong báo cáo chuẩn bị cho cuộc họp với Thủ tướng Lê Minh Hưng, NHNN cho biết điều hành chính sách tiền tệ trong năm 2026 đang đứng trước nhiều mục tiêu đan xen: vừa đáp ứng nhu cầu vốn để hỗ trợ tăng trưởng kinh tế hai con số, vừa kiểm soát lạm phát, giảm lãi suất và ổn định tỷ giá. Trong khi đó, chênh lệch giữa tín dụng và huy động VND hiện khoảng 2 triệu tỷ đồng, tạo thêm sức ép lên thanh khoản và mặt bằng lãi suất.

Áp lực này xuất hiện trong bối cảnh nhu cầu vốn của nền kinh tế tiếp tục tăng nhanh hơn khả năng huy động. NHNN cho biết tốc độ tăng trưởng tín dụng hiện vẫn cao hơn huy động vốn, khiến các tổ chức tín dụng phải đối mặt với bài toán cân đối nguồn vốn trong những tháng còn lại của năm.

Nguồn vốn khả dụng của hệ thống đã được cải thiện, nhưng NHNN lưu ý một phần vẫn phụ thuộc đáng kể vào lượng tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước tại các tổ chức tín dụng. Số dư tiền gửi KBNN biến động rất lớn, từ mức thấp nhất khoảng 460.000 tỷ đồng ngày 23/2 lên cao nhất khoảng 743.000 tỷ đồng ngày 24/7.

Đáng chú ý, mức biến động trong một ngày có thời điểm lên tới khoảng 70.000 tỷ đồng, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng chi trả của các tổ chức tín dụng. Khi một lượng tiền lớn của KBNN đến hạn hoặc ngân sách Nhà nước thu thuế vào cuối tháng, cuối quý, nguồn vốn của các ngân hàng có thể biến động mạnh, kéo theo lãi suất trên thị trường liên ngân hàng tăng nhanh.

Trong bối cảnh đó, mặt bằng lãi suất được NHNN đánh giá vẫn còn nhiều sức ép. Cơ quan quản lý chỉ ra 4 yếu tố chính, trong đó đáng chú ý là mặt bằng lãi suất tiền gửi và cho vay đã tăng từ cuối năm 2025 và tiếp tục tăng đáng kể trong 3 tháng đầu năm 2026, hình thành một mặt bằng lãi suất mới.

Ở chiều nhu cầu, tín dụng cho sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng được dự báo tiếp tục tăng để phục vụ mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số. Trong khi đó, tăng trưởng huy động vốn toàn hệ thống vẫn thấp hơn tăng trưởng tín dụng, khiến áp lực cân đối nguồn vốn chưa thể giảm nhanh.

Sức ép còn đến từ lạm phát trong nước có xu hướng gia tăng. NHNN cho biết dư địa kiểm soát lạm phát theo mục tiêu không còn nhiều, khi trong các tháng còn lại của năm 2026, CPI bình quân mỗi tháng chỉ còn dư địa tăng khoảng 0,34%.

Bên cạnh các yếu tố trong nước, diễn biến lãi suất quốc tế cũng là một biến số cần theo dõi. Một số ngân hàng trung ương trên thế giới đã điều chỉnh tăng lãi suất hoặc tiếp tục duy trì lãi suất ở mức cao, qua đó tạo thêm áp lực đối với điều hành chính sách tiền tệ trong nước.

Trước những sức ép này, NHNN cho biết sẽ tiếp tục yêu cầu các tổ chức tín dụng kiểm soát mặt bằng lãi suất phù hợp với diễn biến thị trường, vừa bảo đảm khả năng thu hút nguồn vốn huy động, vừa duy trì lãi suất cho vay hợp lý và chia sẻ lợi ích với khách hàng thông qua giảm lãi suất cho vay.

Đáng chú ý nhất là cơ chế phân bổ “room” tín dụng năm 2027. Theo NHNN, căn cứ mức độ tuân thủ nghiêm túc của từng tổ chức tín dụng đối với chỉ đạo giảm mặt bằng lãi suất, cơ quan quản lý sẽ giao chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng năm 2027 theo hướng giảm “room” đối với các tổ chức tín dụng không thực hiện đúng chỉ đạo của NHNN.

Cùng với cơ chế này, NHNN sẽ tăng cường thanh tra, kiểm tra và giám sát lãi suất huy động, cho vay, đồng thời xử lý nghiêm các hành vi vi phạm liên quan đến lãi suất và cạnh tranh huy động vốn không lành mạnh. Như vậy, yêu cầu giảm lãi suất không chỉ dừng ở định hướng điều hành mà còn được gắn với cách thức phân bổ hạn mức tín dụng trong năm tiếp theo.

Về phía chính sách tiền tệ, NHNN cho biết sẽ tiếp tục theo dõi sát diễn biến kinh tế trong nước và thế giới, điều hành chủ động, linh hoạt và phối hợp với chính sách tài khóa mở rộng hợp lý, có trọng tâm, trọng điểm. Mục tiêu là kiểm soát lạm phát, giữ ổn định kinh tế vĩ mô và hỗ trợ tăng trưởng bền vững.

NHNN cũng sẽ vận hành nghiệp vụ thị trường mở linh hoạt, bám sát mục tiêu chính sách tiền tệ và duy trì các mức lãi suất điều hành hợp lý để hỗ trợ các tổ chức tín dụng. Công cụ tái cấp vốn tiếp tục được sử dụng để hỗ trợ thanh khoản, cho vay các chương trình đã được Chính phủ, Thủ tướng phê duyệt, hỗ trợ cơ cấu lại tổ chức tín dụng và xử lý nợ xấu.

Đối với tín dụng, NHNN cho biết sẽ triển khai các giải pháp phù hợp với diễn biến kinh tế vĩ mô, lạm phát, thị trường tiền tệ và khả năng hấp thụ vốn của nền kinh tế. Cơ quan quản lý tiếp tục tạo điều kiện để các ngân hàng thương mại cho vay nhà ở cho thuê, doanh nghiệp vừa và nhỏ trong các lĩnh vực ưu tiên cũng như các dự án lớn, trọng điểm có tính lan tỏa.

Trong bức tranh chung, bài toán giảm lãi suất đang diễn ra đồng thời với áp lực tăng trưởng tín dụng và sự thiếu cân đối giữa nguồn vốn huy động với nhu cầu vay. Việc NHNN gắn mức độ tuân thủ lãi suất với “room” tín dụng năm 2027 cho thấy yêu cầu hạ chi phí vốn đang được đặt trong mối liên hệ trực tiếp với định hướng phân bổ tín dụng của hệ thống ngân hàng.