Đề xuất đưa khách VIP, lãnh đạo ngân hàng vào hệ thống giám sát phòng, chống rửa tiền

Ngân hàng Nhà nước đang lấy ý kiến về Dự thảo Thông tư quy định trình tự, thủ tục giám sát hoạt động phòng, chống rửa tiền trong lĩnh vực tiền tệ, hoạt động ngân hàng.

Dự thảo đặt ra các yêu cầu về thu thập dữ liệu quản trị và sở hữu đối với những trường hợp thuộc diện giám sát. Các tổ chức phải cung cấp thông tin về cơ cấu tổ chức, mô hình quản trị, điều hành và hệ thống kiểm soát nội bộ.

Trong đó, thành viên hội đồng quản trị hoặc hội đồng thành viên, ban kiểm soát và toàn bộ ban giám đốc từ cấp giám đốc khối trở lên phải kê khai họ tên, quốc tịch và tỷ lệ sở hữu vốn điều lệ.

Bên cạnh dữ liệu nội bộ của tổ chức tín dụng, dự thảo yêu cầu thống kê và theo dõi riêng các nhóm khách hàng đặc thù, gồm người có ảnh hưởng chính trị (PEP), khách hàng VIP, khách hàng ưu tiên và khách hàng tổ chức.

Đáng chú ý, các tổ chức tín dụng sẽ phải thống kê số lượng khách hàng tổ chức đang hoạt động trong những lĩnh vực được xác định có mức độ rủi ro rửa tiền đáng quan tâm. Các lĩnh vực này gồm dịch vụ tài sản mã hóa, kinh doanh bất động sản và đại lý bất động sản, kinh doanh kim loại quý, đá quý và trang sức, sòng bạc và trò chơi có thưởng.

Hệ thống dữ liệu giám sát cũng bao gồm các dòng giao dịch qua nhiều kênh và sản phẩm. Trong đó có giao dịch tại quầy, giao dịch điện tử từ xa, ATM, tiền gửi, tài trợ thương mại, chuyển tiền điện tử, thu đổi ngoại tệ, đầu tư và các giao dịch liên quan đến quốc gia, vùng lãnh thổ có rủi ro cao.

Theo dự thảo, công tác giám sát được thực hiện theo quy trình ba bước. Trước hết là tiếp nhận, thu thập, tổng hợp và xử lý dữ liệu. Tiếp đó là giám sát tuân thủ hoặc giám sát trên cơ sở rủi ro. Cuối cùng là lập báo cáo và đề xuất biện pháp xử lý.

Việc đánh giá dựa trên ba nhóm yếu tố gồm rủi ro cấu trúc; rủi ro cố hữu từ khách hàng, sản phẩm, kênh phân phối, địa lý; và năng lực kiểm soát, phòng ngừa rủi ro nội bộ của từng tổ chức.

Từ kết quả đánh giá, các đối tượng được phân loại thành ba mức rủi ro thấp, trung bình hoặc cao. Đây sẽ là căn cứ để Ngân hàng Nhà nước xác định đối tượng trọng điểm, tần suất, nội dung và quy mô thanh tra, kiểm tra.

Theo báo cáo của Ngân hàng Nhà nước, Việt Nam hiện vẫn nằm trong Danh sách Xám của Lực lượng đặc nhiệm tài chính về chống rửa tiền (FATF) từ tháng 6/2023.

Việt Nam phải thực hiện kế hoạch gồm 17 hành động về phòng, chống rửa tiền, tài trợ khủng bố và tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt. Theo thông tin được Ngân hàng Nhà nước nêu, dù kế hoạch hành động đã hết hạn hơn một năm, Việt Nam mới hoàn thành 3 trong 17 hành động; 14 hành động còn lại chưa hoàn thành và cần tiếp tục xử lý, báo cáo theo quy trình của FATF.

Từ đầu năm đến ngày 31/7/2026, Ngân hàng Nhà nước đã trao đổi và chuyển giao 426 văn bản liên quan đến 1.999 báo cáo giao dịch đáng ngờ cho các cơ quan có thẩm quyền, phục vụ xác minh, điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án.

Cơ quan này cũng có 55 văn bản phản hồi, trao đổi thông tin theo đề nghị của các đơn vị tình báo tài chính nước ngoài.

Ở trong nước, Ngân hàng Nhà nước đã tiếp nhận, phân tích và chuyển giao gần 10.000 báo cáo giao dịch đáng ngờ cho các cơ quan chức năng. Các thông tin này được sử dụng để hỗ trợ Bộ Công an trong phòng, chống tội phạm; cơ quan Thuế trong phát hiện, xử lý hành vi trốn thuế và gian lận tài chính; cơ quan Hải quan và Bộ đội Biên phòng trong đấu tranh chống buôn lậu, vận chuyển trái phép tiền tệ qua biên giới.