IFRS từ 2026: Lợi nhuận nhiều doanh nghiệp có thể ‘đổi màu

Từ năm 2026, câu chuyện áp dụng Chuẩn mực Báo cáo Tài chính Quốc tế (IFRS) bắt đầu trở thành vấn đề thực tế đối với nhiều doanh nghiệp niêm yết. Khi chuẩn mực kế toán quốc tế dần thay thế hệ thống VAS hiện hành, cách ghi nhận tài sản và đầu tư có thể khiến lợi nhuận, vốn chủ sở hữu và định giá doanh nghiệp thay đổi đáng kể.

Theo phân tích của Mirae Asset, tác động rõ nhất sẽ xuất hiện ở các doanh nghiệp có danh mục đầu tư tài chính lớn hoặc sở hữu nhiều tài sản có thể đánh giá lại theo giá trị thị trường.

Một trong những trường hợp tiêu biểu là FPT. Khi chuyển sang IFRS, các khoản đầu tư như cổ phần tại TPBank hay Chứng khoán FPT có thể được ghi nhận theo giá trị hợp lý thay vì giá gốc. Nếu áp dụng cách ghi nhận này, lợi nhuận trước thuế của FPT ước tính có thể tăng tới khoảng 30%, trong khi vốn chủ sở hữu tăng thêm khoảng 12%. Các chỉ số định giá như P/E và P/B nhờ đó cũng giảm đáng kể.

Một trường hợp đáng chú ý khác là Vietnam Airlines. Theo IFRS, tài sản cố định có thể được đánh giá lại theo giá trị hợp lý thay vì giữ nguyên giá gốc. Điều này có thể giúp vốn chủ sở hữu của hãng hàng không này tăng khoảng 16%.

Tác động này đặc biệt đáng chú ý trong bối cảnh nền vốn của Vietnam Airlines hiện khá mỏng, trong khi doanh nghiệp vẫn đang gánh khoản lỗ lũy kế lớn sau giai đoạn dịch bệnh. Việc tăng vốn chủ sở hữu nhờ đánh giá lại tài sản có thể cải thiện đáng kể cấu trúc tài chính và các chỉ số định giá.

Không chỉ các khoản đầu tư hay tài sản cố định, IFRS cũng thay đổi cách ghi nhận nhiều khoản mục quen thuộc trong báo cáo tài chính. Chẳng hạn, chiết khấu thanh toán khi mua hàng tồn kho sẽ được ghi giảm trực tiếp giá trị hàng hóa thay vì ghi nhận vào doanh thu tài chính. Điều này có thể khiến lợi nhuận tài chính giảm tại thời điểm chuyển đổi nhưng đồng thời làm giảm giá vốn khi hàng hóa được bán ra.

Trong khi đó, các hợp đồng thuê tài sản cũng sẽ được ghi nhận trực tiếp vào bảng cân đối kế toán dưới dạng quyền sử dụng tài sản và nghĩa vụ nợ thuê. Điều này có thể khiến tổng tài sản và nợ phải trả của doanh nghiệp tăng lên, đồng thời làm thay đổi các chỉ số tài chính như EBITDA. Những doanh nghiệp có hệ thống cửa hàng lớn hoặc thuê nhiều mặt bằng như Vinamilk, Thế Giới Di Động hay Masan được đánh giá có thể chịu tác động đáng kể từ thay đổi này.

Đối với thị trường chứng khoán, sự chuyển đổi sang IFRS cũng có thể khiến cách đọc báo cáo tài chính thay đổi đáng kể. Trong một số trường hợp, lợi nhuận có thể tăng hoặc giảm mạnh do thay đổi phương pháp kế toán, thay vì phản ánh trực tiếp hiệu quả hoạt động kinh doanh.

Điều này đồng nghĩa nhà đầu tư sẽ phải chú ý nhiều hơn đến bản chất dòng tiền và hoạt động cốt lõi của doanh nghiệp, thay vì chỉ dựa vào các chỉ tiêu lợi nhuận kế toán. Những doanh nghiệp có danh mục đầu tư tài chính lớn, nhiều tài sản cố định hoặc sử dụng nhiều hợp đồng thuê dài hạn có thể là nhóm chứng kiến biến động số liệu rõ rệt nhất khi IFRS được áp dụng rộng rãi sau năm 2026.