20 thương vụ niêm yết mới và những thay đổi trong cấu trúc thị trường chứng khoán

Thị trường chứng khoán Việt Nam đang đứng trước giai đoạn có nhiều thay đổi về cấu trúc, theo báo cáo mới nhất của VinaCapital. Thay vì một bức tranh đồng đều, quỹ này chỉ ra năm yếu tố mang tính dữ kiện, phản ánh cách thị trường vận động trong thời gian tới.

Nguồn cung cổ phiếu mới đang được mở rộng

Sự thay đổi đầu tiên đến từ phía nguồn cung. VinaCapital dự báo trong vòng ba năm tới, khoảng 20 thương vụ niêm yết mới có thể bổ sung thêm khoảng 20 tỷ USD vốn hóa cho thị trường.

Đáng chú ý, triển vọng này xuất hiện trong bối cảnh nhu cầu trong nước vẫn duy trì, ngay cả khi khối ngoại đã bán ròng khoảng 9 tỷ USD cổ phiếu Việt Nam trong hai năm qua.

Theo quỹ, lực cầu nội địa đã hấp thụ phần lớn lượng bán ra, qua đó tạo nền tảng để hoạt động IPO tiếp tục được triển khai.

Định giá chung chưa cao, nhưng sự chênh lệch ngày càng rõ

Khi nguồn cung dự kiến mở rộng, câu chuyện tiếp theo nằm ở mặt bằng định giá.

VN-Index hiện đang giao dịch ở mức P/E dự phóng khoảng 13 lần, trong khi tăng trưởng lợi nhuận toàn thị trường được kỳ vọng đạt khoảng 18%, tương ứng hệ số PEG khoảng 0,7 lần. Tuy nhiên, nếu loại trừ nhóm cổ phiếu thuộc hệ sinh thái Vingroup, P/E thực chất của thị trường chỉ còn khoảng 11 lần.

Sự chênh lệch này cho thấy, định giá không còn phản ánh một bức tranh đồng đều, mà phụ thuộc ngày càng nhiều vào từng nhóm cổ phiếu cụ thể.

Dòng vốn ngoại giảm, nhưng chưa làm gián đoạn thị trường

Diễn biến về định giá cũng gắn liền với sự dịch chuyển của dòng vốn.

Trong khi khối ngoại đã bán ròng khoảng 9 tỷ USD trong hai năm qua, thị trường vẫn duy trì được thanh khoản nhờ lực mua trong nước.

VinaCapital cho rằng, khi Việt Nam được FTSE chính thức nâng hạng lên thị trường mới nổi, dòng vốn ngoại có thể quay trở lại ở mức độ nhất định, đóng vai trò bổ sung cho dòng tiền hiện hữu, thay vì tạo ra sự thay đổi đột ngột về xu hướng.

Ngành ngân hàng tăng trưởng nhờ tín dụng, không phải biên lãi

Ở cấp độ ngành, bức tranh phân hóa thể hiện rõ nhất ở nhóm ngân hàng – nhóm cổ phiếu chiếm khoảng 31% tỷ trọng VN-Index.

Theo VinaCapital, các ngân hàng hiện đang giao dịch ở mức định giá khoảng 1,4 lần giá trị sổ sách, với ROE vào khoảng 17%. Lợi nhuận toàn ngành được kỳ vọng tăng trưởng khoảng 17%, chủ yếu đến từ tăng trưởng tín dụng dự kiến đạt khoảng 18% trong năm 2026.

Trong khi đó, môi trường lãi suất đang có xu hướng tăng, với lãi suất tiền gửi kỳ hạn 12 tháng đã tăng khoảng 100 điểm cơ bản trong năm 2025, và có thể tăng thêm 50–100 điểm cơ bản trong năm 2026.

Tuy nhiên, VinaCapital lưu ý rằng khả năng cải thiện biên lãi ròng của các ngân hàng sẽ bị giới hạn, khi tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn (CASA) hiện chỉ ở mức 20–25%.

Tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn. Nguồn: VinaCapital.

Đồng thời, các ngân hàng thương mại nhà nước – chiếm khoảng một nửa tổng dư nợ tín dụng – nhiều khả năng sẽ hạn chế tăng mạnh lãi suất cho vay nhằm hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng GDP, trong khi một số ngân hàng tư nhân có thể chấp nhận thu hẹp biên lãi ròng để hỗ trợ các chủ đầu tư bất động sản.

Những yếu tố này tiếp tục liên thông với nhóm bất động sản và đầu tư công, vốn lần lượt chiếm khoảng 26% và 3% tỷ trọng VN-Index.

VinaCapital cho biết, doanh số bán hàng trước của các doanh nghiệp bất động sản niêm yết đã tăng gấp đôi trong năm 2025, tạo nền tảng cho tăng trưởng lợi nhuận trong năm 2026.

Bên cạnh đó, các quy định pháp lý mới được ban hành gần đây được kỳ vọng sẽ thúc đẩy phát triển dự án, trong khi việc đẩy mạnh đầu tư hạ tầng tiếp tục hỗ trợ nhu cầu mua nhà.

Dù vậy, mức độ hưởng lợi từ các yếu tố này, theo VinaCapital, sẽ không đồng đều giữa các doanh nghiệp.

Sự khác biệt chủ yếu đến từ tình trạng pháp lý và vị trí quỹ đất, trong đó các doanh nghiệp sở hữu quỹ đất tại khu vực phía Nam được đánh giá có lợi thế hơn, do hạ tầng tại khu vực này vẫn còn dư địa phát triển.

Ngoài ra, quá trình tăng tốc đầu tư công cũng mở ra cơ hội cho một số doanh nghiệp niêm yết hưởng lợi gián tiếp, như các doanh nghiệp dịch vụ dầu khí trong lĩnh vực hạ tầng năng lượng hoặc doanh nghiệp sản xuất thép lớn như HPG, đơn vị đang trong quá trình tăng gấp đôi công suất.

Dòng tiền ký quỹ vẫn là biến số quan trọng

Ở góc độ dòng tiền ngắn hạn, VinaCapital cho biết dư nợ cho vay ký quỹ đã vượt 10 tỷ USD trong năm 2025, tương đương hơn 10 lần giá trị giao dịch bình quân ngày, qua đó góp phần thúc đẩy đà tăng của VN-Index.

Tuy nhiên, trong những tuần cuối năm 2025, việc thắt chặt thanh khoản hệ thống, cùng yêu cầu đáp ứng các tỷ lệ an toàn tại thời điểm chốt năm tài chính, đã khiến hoạt động cho vay ký quỹ thu hẹp phần nào.

Theo đánh giá của quỹ, áp lực này đang dần được nới lỏng sau thời điểm kết thúc năm tài chính, và hoạt động cho vay ký quỹ có thể được khôi phục ở mức nhất định trong giai đoạn trước Tết Nguyên đán.

Dù vậy, VinaCapital cũng lưu ý rằng một số doanh nghiệp niêm yết có vay vốn bằng hình thức thế chấp cổ phiếu, sẽ cần tái cơ cấu hoặc gia hạn các khoản vay đáo hạn trong năm 2026, yếu tố có thể tạo ra những biến động cục bộ trên thị trường.

Về tổng thể, theo VinaCapital, những dữ kiện về nguồn cung niêm yết mới, mặt bằng định giá, tăng trưởng lợi nhuận theo ngành và trạng thái dòng tiền cho thấy, thị trường chứng khoán Việt Nam đang bước vào giai đoạn phân hóa rõ rệt.

Trong bối cảnh VN-Index giao dịch quanh P/E dự phóng 13 lần, tăng trưởng lợi nhuận dự kiến khoảng 18% và khả năng bổ sung thêm khoảng 20 tỷ USD vốn hóa từ các thương vụ niêm yết trong ba năm tới, diễn biến thị trường thời gian tới nhiều khả năng sẽ phản ánh sự khác biệt giữa từng nhóm cổ phiếu, thay vì một xu hướng tăng đồng đều.