Đường sắt Việt Nam hướng tới đổi mới và phát triển bền vững

Ngành đường sắt hướng tới đổi mới công nghệ, giảm phát thải.

Tại Hội nghị về hoạt động khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, lãnh đạo Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam (VNR) đã thông báo về sự thay đổi căn bản trong cách tiếp cận phát triển của ngành đường sắt. Trong bối cảnh giao thông vận tải đang chịu áp lực chuyển đổi mạnh mẽ, VNR đang chủ động tìm kiếm lối đi riêng.

Theo định hướng của VNR, ngành đường sắt đang thực hiện một cuộc cách mạng trong tư duy kinh doanh. Thay vì tiếp cận truyền thống “chạy nhanh, chở nhiều”, ngành này chuyển sang triết lý tập trung vào tiêu chuẩn, văn hóa và trải nghiệm của hành khách. Một số sản phẩm vận tải mới được thiết kế với tốc độ chậm hơn và số lượng hành khách ít hơn, nhưng hướng tới phân khúc cao cấp, nơi hành trình, cảnh quan và giá trị văn hóa được coi trọng.

Ngoài ra, nhà ga không chỉ đơn thuần là điểm trung chuyển mà còn được phát triển thành điểm đến văn hóa. Các tuyến đường ray cũng sẽ được cải tạo, tạo thành không gian xanh kết nối với cảnh quan đô thị và cộng đồng xung quanh. VNR xác định khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là những trụ cột quan trọng cho sự phát triển của tổng công ty trong giai đoạn tới.

Từ năm 2026 đến 2030, VNR dự kiến triển khai một số dự án lớn, vừa phục vụ khai thác thực tế, vừa tạo nền tảng kỹ thuật và nhân lực cho sự phát triển dài hạn. Trong số này, kế hoạch chế tạo các đoàn tàu chạy pin (BEMU/Hybrid) và tàu DMU cho mạng lưới đường sắt hiện có sẽ được ưu tiên, đặc biệt trên các tuyến ngắn có nhu cầu vận tải vừa phải như Hải Phòng và Đà Lạt - Trại Mát.

Việc chế tạo sẽ được thực hiện theo lộ trình làm chủ công nghệ, vừa đáp ứng nhu cầu khai thác sớm, vừa tích lũy năng lực thiết kế, lắp ráp và sản xuất trong nước. Đây được xem là bước chuyển quan trọng giúp ngành đường sắt giảm bớt sự phụ thuộc vào công nghệ nhập khẩu, đồng thời phù hợp với xu thế giao thông xanh và giảm phát thải.

VNR cũng đang nghiên cứu ứng dụng nhiên liệu sạch và các giải pháp tiết kiệm năng lượng cho đội đầu máy diesel hiện tại, như sử dụng nhiên liệu B5 hoặc phun hydro nhằm giảm tiêu hao và phát thải. Để đạt được những mục tiêu này, VNR đặt ra kế hoạch tăng cường hợp tác với các doanh nghiệp trong nước và liên kết với các đối tác quốc tế như Nhật Bản, Đức, Hàn Quốc và Trung Quốc để tiếp nhận và làm chủ công nghệ đường sắt hiện đại.

Với tinh thần chấp nhận rủi ro có kiểm soát và bảo vệ những sáng kiến dám nghĩ, dám làm, lãnh đạo ngành đường sắt hy vọng rằng các dự án như tàu chạy pin sẽ là cú hích giúp đường sắt Việt Nam thoát khỏi sự trì trệ và từng bước xây dựng hình ảnh hiện đại, xanh và giàu bản sắc trong hệ thống giao thông quốc gia.