Một chiến dịch kiểm soát vốn mới đang được Trung Quốc kích hoạt

Ngày 22/5, Ủy ban Chứng khoán Trung Quốc (CSRC) đồng loạt xử phạt Futu Holdings, Tiger Brokers và Longbridge Securities — ba nền tảng môi giới phổ biến với nhà đầu tư đại lục muốn giao dịch cổ phiếu nước ngoài. Đồng thời, Bắc Kinh phát động chiến dịch kiểm soát toàn diện dòng vốn xuyên biên giới mà giới chức cho là đang bị lợi dụng để “lách” các quy định kiểm soát vốn.

Động thái này xuất hiện sau khi Trung Quốc ước tính khoảng 1.000 tỷ USD đã rời khỏi nước này thông qua các kênh không chính thức chỉ trong năm 2025. Đây là con số rất lớn ngay cả với một nền kinh tế quy mô như Trung Quốc và cho thấy áp lực dòng vốn đang trở nên nhạy cảm hơn nhiều so với giai đoạn trước.

Phản ứng của thị trường gần như diễn ra ngay lập tức. Chỉ số Nasdaq Golden Dragon China giảm 2,2% trong phiên 22/5. Cổ phiếu Futu Holdings lao dốc tới 28%, khiến tài sản của CEO công ty “bốc hơi” khoảng 1,7 tỷ USD chỉ trong một ngày. Tại Hồng Kông, nhiều nhà đầu tư đại lục cũng bắt đầu bán tháo các vị thế cổ phiếu nước ngoài sau khi Bắc Kinh phát tín hiệu siết chặt chưa từng có với giao dịch xuyên biên giới.

Theo quy định mới, các nền tảng môi giới nước ngoài sẽ không được mở tài khoản mới, cấp quyền giao dịch hay chuyển tiền cho nhà đầu tư đại lục trong giai đoạn chuyển tiếp kéo dài hai năm. Sau thời hạn này, các công ty phải đóng toàn bộ website, ứng dụng và hệ thống giao dịch hướng tới khách hàng Trung Quốc đại lục.

Quy mô tài sản bị ảnh hưởng được đánh giá không nhỏ. Citic Securities ước tính đợt siết lần này có thể tác động tới khoảng 250 tỷ đô Hồng Kông, tương đương 32 tỷ USD tài sản đầu tư tại Hồng Kông. Riêng Futu Holdings được cho là liên quan tới khoảng 150-180 tỷ đô Hồng Kông tài sản khách hàng.

Điều đáng chú ý hơn nằm ở thông điệp chính sách. Trong bối cảnh xung đột địa chính trị khiến giá dầu tăng, USD mạnh lên và áp lực lên nhân dân tệ gia tăng, Bắc Kinh đang cho thấy ưu tiên lớn nhất lúc này là giữ ổn định dòng vốn và tỷ giá, thay vì nới lỏng tài chính để hỗ trợ tâm lý thị trường.

Theo Macquarie, nếu các doanh nghiệp Trung Quốc bắt đầu đảo chiều lượng tài sản ngoại tệ tích lũy trong nhiều năm, nhân dân tệ thậm chí có thể tăng mạnh lên vùng 5 NDT đổi 1 USD. Điều này cho thấy giới phân tích đang nhìn nhận đây không chỉ là một đợt siết kỹ thuật, mà có thể là bước điều chỉnh lớn hơn trong chiến lược quản lý vốn của Trung Quốc.

Với Việt Nam, tác động trước mắt có thể đến từ thương mại và dòng vốn. Trung Quốc hiện chiếm hơn 25% tổng kim ngạch nhập khẩu của Việt Nam. Nếu nhân dân tệ tăng giá so với USD, chi phí nhập khẩu nguyên liệu từ Trung Quốc có thể tăng lên, gây áp lực đầu vào cho nhiều ngành sản xuất trong nước.

Ở chiều ngược lại, hàng hóa Trung Quốc mất lợi thế giá có thể tạo thêm dư địa cạnh tranh cho một số nhóm xuất khẩu của Việt Nam. Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng rủi ro lớn hơn nằm ở tâm lý dòng vốn quốc tế.

Trong bối cảnh nhà đầu tư nước ngoài đã bán ròng hơn 125.000 tỷ đồng trên thị trường chứng khoán Việt Nam trong năm 2025 và tiếp tục bán ròng hơn 16.500 tỷ đồng từ đầu năm 2026, bất ổn tài chính tại Trung Quốc có thể khiến dòng vốn ngoại thận trọng hơn với toàn bộ khu vực châu Á, thay vì dịch chuyển mạnh sang Việt Nam như nhiều kỳ vọng trước đây.