Lạm phát Mỹ giảm mạnh nhất 6 năm, nhưng Fed chưa thể yên tâm

Lạm phát tại Mỹ bất ngờ giảm mạnh trong tháng 6, mang đến tín hiệu tích cực hiếm thấy sau nhiều tháng giá cả duy trì ở mức cao. Tuy nhiên, thay vì vội kỳ vọng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sẽ sớm dừng chu kỳ thắt chặt, thị trường vẫn cho rằng ngân hàng trung ương cần thêm thời gian để xác nhận xu hướng này có thực sự bền vững.

Theo Cục Thống kê Lao động Mỹ (BLS), chỉ số giá tiêu dùng (CPI) giảm 0,4% trong tháng 6 sau khi điều chỉnh yếu tố mùa vụ, mức giảm theo tháng mạnh nhất kể từ tháng 4/2020. Nhờ đó, lạm phát theo năm giảm còn 3,5%, thấp hơn đáng kể mức 4,2% của tháng trước.

Kết quả này cũng vượt kỳ vọng của thị trường. Khảo sát của Dow Jones trước đó cho thấy các nhà kinh tế dự báo CPI chỉ giảm 0,2% trong tháng và lạm phát năm ở mức 3,8%. Việc cả hai chỉ số đều thấp hơn dự báo cho thấy áp lực giá cả trong tháng 6 đã hạ nhiệt rõ rệt, đặc biệt nhờ sự sụt giảm của giá năng lượng.

Không chỉ CPI toàn phần, lạm phát lõi – thước đo loại trừ giá thực phẩm và năng lượng mà Fed đặc biệt theo dõi – cũng phát đi tín hiệu tích cực. Chỉ số này gần như đi ngang trong tháng 6 và chỉ tăng 2,6% so với cùng kỳ, thấp hơn mức dự báo 2,9% cũng như giảm từ mức 2,9% của tháng 5. Đây được xem là tín hiệu quan trọng bởi lạm phát lõi phản ánh sát hơn xu hướng giá nền tảng của nền kinh tế.

Động lực lớn nhất kéo lạm phát giảm đến từ nhóm năng lượng. Chỉ số năng lượng giảm 5,7% trong tháng 6, mức giảm mạnh nhất kể từ tháng 4/2020. Giá xăng và dầu sưởi cùng giảm hơn 9%, giúp người tiêu dùng Mỹ giảm đáng kể áp lực chi phí nhiên liệu và sinh hoạt.

Tuy nhiên, bức tranh chưa hoàn toàn tích cực nếu nhìn theo chu kỳ một năm. So với cùng kỳ năm trước, giá năng lượng vẫn tăng 15,7%, trong đó giá xăng cao hơn tới 26,7%. Điều này cho thấy cú sốc năng lượng chưa biến mất mà chỉ tạm thời lắng xuống trong tháng 6.

Ở nhóm dịch vụ, lĩnh vực nhiều tháng qua khiến Fed lo ngại nhất, áp lực giá cũng bắt đầu dịu lại. Dịch vụ không bao gồm năng lượng gần như đi ngang trong tháng, chi phí nhà ở chỉ tăng 0,1%, trong khi dịch vụ vận tải giảm 0,3%. Đây là diễn biến tích cực bởi giá dịch vụ vốn được xem là yếu tố khiến lạm phát duy trì ở mức cao trong thời gian dài.

Các nhóm hàng hóa khác cũng không tạo thêm áp lực lớn. Giá thực phẩm tăng 0,2%, giá xe mới không đổi, còn xe cũ và xe tải đã qua sử dụng giảm 0,2%. Giá quần áo giảm 0,6%, phần nào phản ánh chi phí năng lượng hạ nhiệt, dù nhóm hàng này vẫn chịu tác động từ thuế quan và chi phí nhập khẩu.

Báo cáo CPI ngay lập tức tác động tới thị trường tài chính. Hợp đồng tương lai chứng khoán Mỹ đồng loạt tăng, trong khi lợi suất trái phiếu Kho bạc giảm mạnh. Theo công cụ FedWatch của CME, nhà đầu tư vẫn nghiêng về khả năng Fed tăng lãi suất trong cuộc họp tháng 9, nhưng xác suất đã giảm xuống còn 63%, từ hơn 75% chỉ một ngày trước đó.

Bà Heather Long, Kinh tế trưởng tại Navy Federal Credit Union,, cho rằng tháng 6 cuối cùng cũng mang lại "chút nhẹ nhõm" về lạm phát và giúp Fed giảm áp lực phải hành động ngay. Tuy nhiên, bà cảnh báo sự cải thiện này có thể chỉ mang tính tạm thời khi xung đột Iran tái bùng phát khiến triển vọng giá năng lượng và lạm phát trở nên khó dự báo hơn.

Chính vì vậy, dữ liệu tháng 6 chưa đủ để thay đổi lập trường của Fed. Thị trường vẫn dự báo ngân hàng trung ương Mỹ sẽ giữ nguyên lãi suất trong cuộc họp ngày 28-29/7 trước khi có thể nâng thêm 0,25 điểm phần trăm vào tháng 9. Hiện lãi suất qua đêm vẫn được duy trì trong vùng 3,5-3,75%.

Quan điểm thận trọng này cũng được các quan chức Fed liên tục nhấn mạnh. Ông Christopher Waller, Thống đốc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) ngày 13/7 cho biết ông cần thêm nhiều tháng dữ liệu tích cực trước khi tin rằng lạm phát đang quay trở lại mục tiêu 2%. Sau cuộc họp tháng 6, Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) cũng tái khẳng định ưu tiên hàng đầu là đưa lạm phát trở về mức mục tiêu.

Trong bài phát biểu chuẩn bị trình Quốc hội ngày 14/7, Chủ tịch Fed Kevin Warsh tiếp tục đặt kiểm soát lạm phát ở vị trí trung tâm. Ông cho rằng nếu chính sách tiền tệ được điều chỉnh đúng hướng, làn sóng lạm phát kéo dài suốt 5 năm qua có thể trở thành quá khứ. Dù vậy, điều đó cũng đồng nghĩa Fed phải duy trì lập trường thận trọng, ngay cả khi một vài báo cáo ngắn hạn cho thấy giá cả đang hạ nhiệt.

Rủi ro lớn nhất vẫn đến từ địa chính trị. Việc căng thẳng Trung Đông tạm lắng từng giúp giá dầu giảm khoảng 25% trong tháng 6, qua đó kéo CPI đi xuống. Tuy nhiên, sau khi Tổng thống Donald Trump tuyên bố lệnh ngừng bắn với Iran đã kết thúc và hai bên tiếp tục đáp trả lẫn nhau, giá dầu đã bật tăng mạnh trong các phiên 13-14/7.

Ông Ryan Weldon, Giám đốc đầu tư tại IFM Investors, cho rằng nếu xung đột tiếp tục kéo dài, giá năng lượng có thể tăng trở lại, buộc Fed phải nâng lãi suất để bảo vệ cam kết kiểm soát lạm phát dưới thời Chủ tịch Kevin Warsh. Vì vậy, báo cáo CPI tháng 6 là một tín hiệu tích cực, nhưng chưa đủ để khẳng định cuộc chiến chống lạm phát của Mỹ đã đi đến hồi kết.