Hơn 100 triệu thùng dầu Iran có thể quay lại thị trường toàn cầu

Theo Wall Street Journal, một trong những điều khoản quan trọng nhất trong thỏa thuận dự kiến được ký tại Geneva (Thụy Sĩ) là việc Washington cho phép Tehran lập tức nối lại hoạt động xuất khẩu dầu và nhiên liệu. Không chỉ dừng ở dầu thô, việc nới lỏng trừng phạt còn mở rộng sang các lĩnh vực ngân hàng, vận tải và bảo hiểm – những mắt xích then chốt quyết định khả năng đưa dầu Iran ra thị trường toàn cầu.

Điều đáng chú ý là Iran sẽ không phải trải qua các thủ tục kéo dài như thanh tra quốc tế, chứng nhận kỹ thuật hay các vòng đàm phán bổ sung trước khi xuất khẩu dầu trở lại. Theo các nguồn tin của Wall Street Journal, các lô dầu đầu tiên có thể được giao dịch hợp pháp gần như ngay sau khi văn kiện được ký kết.

Đây là chi tiết khiến giới đầu tư đặc biệt quan tâm. Trong nhiều năm qua, các lệnh trừng phạt của Mỹ không chỉ hạn chế hoạt động xuất khẩu dầu của Iran mà còn cắt đứt khả năng tiếp cận hệ thống thanh toán, bảo hiểm và vận tải quốc tế. Ngay cả khi tìm được khách hàng, việc vận chuyển dầu ra thị trường vẫn gặp vô số rào cản.

Reuters dẫn lời một quan chức cấp cao Mỹ cho biết việc miễn trừ trừng phạt sẽ chỉ có hiệu lực khi Iran thực hiện đầy đủ các cam kết trong thỏa thuận, bao gồm không theo đuổi chương trình vũ khí hạt nhân, xử lý lượng uranium đã làm giàu và đảm bảo không cản trở hoạt động hàng hải tại eo biển Hormuz. Tuy nhiên, tín hiệu chính sách mà Washington phát đi cho thấy Nhà Trắng đang sẵn sàng sử dụng việc tiếp cận thị trường năng lượng như một động lực kinh tế nhằm duy trì hòa bình lâu dài tại Trung Đông.

Tác động lên thị trường đã xuất hiện trước cả khi thỏa thuận được ký kết. Phiên giao dịch ngày 16/6, giá dầu Brent giảm 5%, đóng cửa ở mức 78,96 USD/thùng, lần đầu tiên rơi xuống dưới ngưỡng 80 USD kể từ tháng 3. Trong khi đó, dầu WTI giảm 5,8%, còn 76,05 USD/thùng.

Nếu so với mức đỉnh trên 118 USD/thùng được thiết lập hồi cuối tháng 4, thị trường đã xóa bỏ khoảng 40 USD/thùng phí bảo hiểm chiến tranh chỉ trong chưa đầy hai tháng. Điều này cho thấy nhà đầu tư đang nhanh chóng định giá khả năng nguồn cung dầu từ Iran quay trở lại thị trường.

Theo Wall Street Journal, trước khi xung đột nổ ra, Iran sản xuất hơn 3 triệu thùng dầu/ngày và là một trong những quốc gia có trữ lượng dầu khí lớn nhất thế giới. Tờ báo này cũng cho biết Tehran hiện có thể tiếp cận hơn 100 triệu thùng dầu đang lưu trữ, trong đó khoảng 60 triệu thùng nằm ngoài các khu vực từng bị phong tỏa bởi chiến sự.

Đối với thị trường năng lượng, đây là con số không hề nhỏ. Trong bối cảnh nhiều nền kinh tế vẫn đang theo dõi chặt chẽ lạm phát sau cú sốc năng lượng kéo dài từ đầu năm, bất kỳ nguồn cung mới nào xuất hiện cũng có thể tác động đáng kể đến kỳ vọng giá dầu và chính sách tiền tệ toàn cầu.

Goldman Sachs mới đây đã hạ dự báo giá dầu Brent quý IV/2026 xuống khoảng 85 USD/thùng sau khi triển vọng hòa bình giữa Mỹ và Iran trở nên rõ ràng hơn. Động thái này phản ánh kỳ vọng nguồn cung dầu toàn cầu sẽ bớt căng thẳng nếu Tehran thực sự quay trở lại thị trường.

Tuy nhiên, không phải tất cả đều tin rằng mọi thứ sẽ diễn ra suôn sẻ. Ông Pavel Molchanov, chuyên gia năng lượng của Raymond James, cho rằng điều thị trường cần lúc này không phải là những tuyên bố chính trị mà là bằng chứng thực tế về dòng chảy dầu mỏ. Theo ông, các nhà đầu tư sẽ theo dõi sát số lượng tàu chở dầu thực sự rời các cảng của Iran và khả năng khôi phục hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz trong những tuần tới.

Một số hãng vận tải biển lớn cũng tỏ ra thận trọng. Dù triển vọng hòa bình được cải thiện, nhiều doanh nghiệp vẫn muốn chờ thêm thời gian để đánh giá mức độ an toàn thực tế của khu vực Vùng Vịnh trước khi khôi phục hoàn toàn hoạt động.

Điều đó có nghĩa nguồn cung dầu có thể chưa quay trở lại ngay với quy mô tối đa như thị trường kỳ vọng. Tuy nhiên, thông điệp lớn nhất đã xuất hiện: sau nhiều tháng giao dịch dựa trên nỗi lo chiến tranh và gián đoạn nguồn cung, thị trường dầu mỏ đang bắt đầu chuyển sang giao dịch dựa trên khả năng xuất hiện thêm nguồn cung mới.

Nếu thỏa thuận được ký kết và thực thi đúng cam kết, Iran có thể trở thành nhân tố quan trọng nhất làm thay đổi cán cân dầu mỏ toàn cầu trong nửa cuối năm 2026. Và đó cũng là lý do giới đầu tư từ Phố Wall đến các quốc gia nhập khẩu năng lượng lớn đang theo dõi sát từng bước đi của tiến trình hòa bình này.