Hàng loạt “bom tấn” IPO sắp lên sàn, thị trường chứng khoán nóng trở lại

Sau nhiều năm khan hiếm hàng hóa mới, thị trường chứng khoán Việt Nam đang bước vào một làn sóng IPO quy mô lớn chưa từng có với sự xuất hiện của hàng loạt doanh nghiệp tư nhân đầu ngành. Khác với hai chu kỳ trước, làn sóng IPO thứ 3 không còn xoay quanh cổ phần hóa doanh nghiệp Nhà nước, mà đang phản ánh một giai đoạn mới của thị trường vốn Việt Nam: doanh nghiệp tư nhân bắt đầu lên sàn để huy động vốn cho tăng trưởng dài hạn.

Mới nhất, CTCP Đầu tư Điện Máy Xanh (DMX) được chấp thuận IPO gần 180 triệu cổ phiếu với giá 80.000 đồng/cp, dự kiến huy động khoảng 14.360 tỷ đồng. Đây là thương vụ IPO lớn nhất thị trường trong nhiều năm trở lại đây. Sau IPO, doanh nghiệp bán lẻ này có thể đạt vốn hóa hơn 102.000 tỷ đồng và đủ điều kiện gia nhập VN30 ngay khi niêm yết.

Không chỉ DMX, thị trường còn chờ đợi hàng loạt “bom tấn” khác như LPBS, Highlands Coffee, DatVietVAC hay các thương vụ được kỳ vọng từ Bách Hóa Xanh, Long Châu, Thaco Auto, Golden Gate hay TH True Milk. Điều đáng chú ý là nguồn cung IPO hiện không còn tập trung vào ngân hàng hay bất động sản, mà trải rộng sang bán lẻ, tiêu dùng, giải trí, nông nghiệp và dịch vụ.

Theo ông Bùi Văn Huy, Giám đốc Khối nghiên cứu đầu tư FIDT, bản chất của làn sóng IPO lần này đã thay đổi hoàn toàn so với quá khứ. Nếu giai đoạn 2007-2009 chủ yếu là IPO doanh nghiệp Nhà nước lần đầu và giai đoạn 2017-2018 tập trung vào cổ phần hóa, thoái vốn Nhà nước, thì làn sóng hiện tại chủ yếu là “spin-off” – tách công ty con lên sàn để huy động vốn mở rộng kinh doanh.

Điều này có nghĩa dòng tiền IPO hiện đang chảy trực tiếp vào khu vực doanh nghiệp tư nhân thay vì Nhà nước như trước đây. Đây cũng là lần đầu tiên những thương hiệu tiêu dùng quen thuộc với người dân như Điện Máy Xanh, Bách Hóa Xanh, Highlands Coffee, Long Châu hay Golden Gate đồng loạt xuất hiện trên thị trường chứng khoán.

Sự thay đổi này đang giúp cấu trúc thị trường chứng khoán Việt Nam trở nên đa dạng hơn đáng kể. Trong nhiều năm, VN-Index phụ thuộc lớn vào nhóm ngân hàng, bất động sản và tài chính. Làn sóng IPO thứ 3 có thể tạo thêm những nhóm ngành mới đủ quy mô để dẫn dắt thị trường, đặc biệt trong lĩnh vực tiêu dùng và bán lẻ.

Một yếu tố quan trọng khác là việc Việt Nam vừa được FTSE Russell xác nhận nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp. Theo giới phân tích, điều này giúp thị trường có khả năng hấp thụ tốt hơn các thương vụ IPO quy mô lớn khi dòng vốn tổ chức nước ngoài có thể gia tăng mạnh trong các năm tới.

Ngoài ra, Nghị định 245/2025/NĐ-CP cũng đang tạo cú hích lớn cho hoạt động IPO khi rút ngắn đáng kể thời gian giữa IPO và niêm yết xuống còn khoảng 30 ngày, thay vì kéo dài 3-4 tháng như trước. Đây được xem là một trong những thay đổi pháp lý quan trọng nhất với thị trường sơ cấp nhiều năm qua.

Tuy nhiên, khác với hai làn sóng IPO trước, giai đoạn hiện tại diễn ra trong môi trường lãi suất cao hơn đáng kể. Theo ông Bùi Văn Huy, đây là yếu tố hoàn toàn mới khi dòng tiền thị trường hiện không còn rẻ như các chu kỳ trước. Điều này khiến áp lực định giá và thanh khoản có thể đến sớm hơn nếu nguồn cung IPO tăng quá nhanh.

Đáng chú ý, quy mô của làn sóng IPO thứ 3 được dự báo thậm chí còn lớn hơn hai chu kỳ trước cộng lại. Trong bối cảnh nền kinh tế vẫn thiếu vốn trung và dài hạn, thị trường chứng khoán đang được kỳ vọng trở thành kênh dẫn vốn quan trọng hơn cho khu vực doanh nghiệp tư nhân. Nhưng đồng thời, đây cũng sẽ là bài kiểm tra lớn về sức hấp thụ dòng tiền của thị trường trong những năm tới.