Khi doanh nghiệp đồng loạt phát hành, tiền lớn đang ở đâu?

Thị trường chứng khoán đang chứng kiến một làn sóng tăng vốn và IPO với tốc độ hiếm thấy trong nhiều năm trở lại đây. Từ ngân hàng, chứng khoán tới bất động sản, hàng loạt doanh nghiệp cùng lúc đưa thêm hàng tỷ cổ phiếu ra thị trường, mở ra kỳ vọng nâng hạng nhưng đồng thời cũng đặt ra câu hỏi lớn hơn: dòng tiền có đủ mạnh để hấp thụ lượng cung mới khổng lồ này hay không?

Nhóm ngân hàng đang dẫn đầu cuộc đua tăng vốn. VPBank dự kiến phát hành hơn 1 tỷ cổ phiếu để nâng vốn điều lệ từ 79.339 tỷ đồng lên 100.000 tỷ đồng. VietABank cũng chuẩn bị phát hành hơn 122 triệu cổ phiếu thưởng. Trong bối cảnh tín dụng được kỳ vọng tăng tốc trở lại, nhu cầu tăng vốn không còn là lựa chọn mà gần như trở thành yêu cầu bắt buộc để mở rộng hệ số an toàn và duy trì tăng trưởng.

Nhưng đáng chú ý hơn cả là cuộc đua của nhóm chứng khoán. VPS chỉ trong vài tháng đã nâng vốn điều lệ từ 5.700 tỷ đồng lên hơn 24.300 tỷ đồng và tiếp tục lên kế hoạch phát hành riêng lẻ thêm 240 triệu cổ phiếu. HCM đang chào bán gần 270 triệu cổ phiếu, còn HDS sau khi tăng vốn lên 11.000 tỷ đồng tiếp tục chuẩn bị IPO. Quy mô tăng vốn hiện tại cho thấy các công ty chứng khoán không còn chỉ chuẩn bị cho một chu kỳ margin thông thường.

Thực tế, thị trường đang chứng kiến một “canh bạc nâng hạng” rất rõ từ nhóm công ty chứng khoán. Khi kỳ vọng MSCI nâng hạng ngày càng lớn, các CTCK buộc phải mở rộng quy mô vốn để tham gia sâu hơn vào môi giới tổ chức, ngân hàng đầu tư, phái sinh và các giao dịch vốn quy mô lớn. Cuộc chơi sắp tới không còn thuộc về những công ty có thị phần môi giới cao nhất, mà là những định chế có năng lực vốn mạnh nhất.

Ở nhóm bất động sản, động lực tăng vốn lại mang màu sắc khác. DXG dự kiến phát hành hơn 155 triệu cổ phiếu thưởng, còn PDR chuẩn bị chào bán gần 200 triệu cổ phiếu với giá 10.000 đồng/cp. Sau giai đoạn trái phiếu doanh nghiệp suy yếu kéo dài, nhiều doanh nghiệp địa ốc đang quay lại phụ thuộc vào thị trường cổ phiếu như một kênh bổ sung thanh khoản quan trọng hơn trước.

Điểm đáng chú ý là làn sóng IPO cũng đang nóng trở lại cùng lúc. Thương vụ IPO gần 180 triệu cổ phiếu của Đầu tư Điện Máy Xanh với quy mô hơn 14.000 tỷ đồng hiện là tâm điểm chú ý. DatVietVAC, LPBank Securities, Kafi hay HDS cũng đã xuất hiện trong danh sách chuẩn bị lên sàn. Theo Chứng khoán An Bình, tổng giá trị IPO giai đoạn 2026-2028 có thể lên tới 50 tỷ USD nếu điều kiện thị trường thuận lợi.

Nhìn ở góc độ tích cực, đây là tín hiệu cho thấy doanh nghiệp đang tự tin hơn với triển vọng thị trường vốn Việt Nam. Sau nhiều năm bị xem là thiếu hàng hóa chất lượng và thiếu doanh nghiệp quy mô lớn, thị trường chứng khoán hiện bắt đầu bước vào giai đoạn mở rộng mạnh về quy mô vốn hóa. Đây cũng là điều kiện quan trọng để tiến gần hơn tới mục tiêu nâng hạng thị trường mới nổi.

Tuy nhiên, bài toán lớn nhất lúc này lại nằm ở phía dòng tiền. Trong giai đoạn 2020-2021, thị trường tăng mạnh vì tiền nhiều hơn hàng. Nhưng hiện tại, trạng thái có thể đang đảo chiều khi lượng cổ phiếu mới tăng lên quá nhanh. Chỉ riêng các kế hoạch phát hành hiện hữu đã tương đương hàng trăm nghìn tỷ đồng vốn cần được hấp thụ trong thời gian không dài.

Điều này đặc biệt đáng chú ý khi dòng tiền trên thị trường hiện chưa thực sự ở trạng thái quá dư thừa. Khối ngoại vẫn bán ròng mạnh, lãi suất USD còn neo cao và áp lực tỷ giá chưa hoàn toàn biến mất. Trong khi đó, nhu cầu vốn cho đầu tư công, hạ tầng và hệ thống ngân hàng cũng đang cạnh tranh trực tiếp với dòng tiền trên thị trường chứng khoán.

Vì vậy, câu chuyện quan trọng nhất lúc này có lẽ không còn nằm ở việc doanh nghiệp nào tăng vốn hay IPO lớn hơn. Điều thị trường cần quan sát là liệu dòng tiền dài hạn có thực sự quay trở lại hay không. Bởi nếu tốc độ tăng cung cổ phiếu tiếp tục vượt quá sức hấp thụ của dòng vốn, áp lực pha loãng và cạnh tranh thanh khoản nhiều khả năng sẽ trở thành bài kiểm tra lớn nhất của thị trường trong phần còn lại của năm.