Làn sóng IPO 40 tỷ USD trở lại, liệu dòng tiền có hấp thụ nổi?

Thị trường chứng khoán Việt Nam đang bước vào làn sóng IPO lớn nhất nhiều năm với quy mô dự báo lên tới khoảng 40 tỷ USD trong giai đoạn 2026-2028. Tuy nhiên, khác với hai chu kỳ IPO trước, thị trường hiện không còn môi trường “tiền rẻ”, trong khi dòng tiền ngày càng phân hóa và nhà đầu tư trở nên chọn lọc hơn rất nhiều.

Theo Dragon Capital, riêng nhóm doanh nghiệp tiêu dùng như Thaco Auto, Bách Hóa Xanh, Golden Gate, Highlands Coffee hay Điện Máy Xanh đã có thể tạo ra quy mô IPO khoảng 12,8 tỷ USD. Đây được xem là làn sóng niêm yết lớn nhất kể từ sau giai đoạn bùng nổ 2017-2018.

Nhưng điều khiến giới đầu tư quan tâm không nằm ở quy mô IPO, mà là câu hỏi: thị trường còn đủ tiền để hấp thụ các thương vụ tỷ USD hay không? Theo ông Bùi Văn Huy, Giám đốc Khối Nghiên cứu đầu tư CTCP FIDT, mỗi làn sóng IPO lớn trong lịch sử Việt Nam đều xuất hiện gần vùng đỉnh của VN-Index trước khi thị trường bước vào các nhịp điều chỉnh mạnh. Kịch bản này từng xảy ra năm 2007 và lặp lại năm 2018.

Điểm khác biệt lớn nhất của chu kỳ hiện tại là bối cảnh dòng tiền đã thay đổi hoàn toàn. Hai làn sóng IPO trước diễn ra khi lãi suất thấp, thanh khoản dồi dào và dòng tiền đầu cơ rất mạnh. Trong khi đó hiện nay, thị trường đang đối mặt áp lực thiếu vốn mang tính cấu trúc, còn lãi suất khó quay lại vùng thấp như trước.

Điều này khiến thị trường bước vào một “kỷ nguyên IPO khó” hơn rất nhiều. Nếu trước đây chỉ cần câu chuyện tăng trưởng là có thể hút tiền, thì hiện nay nhà đầu tư đòi hỏi doanh nghiệp phải có tăng trưởng thật, dòng tiền thật và định giá đủ hấp dẫn.

Dấu hiệu rõ nhất là sự phân hóa cực mạnh của dòng tiền trên thị trường chứng khoán hiện nay. Dù VN-Index nhiều thời điểm vượt 1.900 điểm trong tháng 5/2026, phần lớn nhà đầu tư cá nhân lại không kiếm được tiền.

Theo thống kê được dẫn lại trong báo cáo, riêng VIC và VHM đã đóng góp tới khoảng 93% mức tăng của VN-Index trong tháng 4/2026. Nếu loại bỏ nhóm Vingroup, thị trường gần như đi ngang. Điều này phản ánh dòng tiền hiện chỉ tập trung vào một số cổ phiếu vốn hóa lớn thay vì lan tỏa toàn thị trường như các chu kỳ trước.

Trong bối cảnh đó, các thương vụ IPO tỷ USD sắp tới sẽ không còn là “game dễ” như giai đoạn tiền rẻ. Dòng tiền hiện ngày càng phòng thủ và chọn lọc hơn, đặc biệt khi nhà đầu tư vẫn thận trọng với mặt bằng lãi suất và thanh khoản thị trường.

Điện Máy Xanh được xem là phép thử lớn đầu tiên cho sức hấp thụ vốn của thị trường trong chu kỳ IPO mới. Theo kế hoạch, doanh nghiệp dự kiến chào bán hơn 179,5 triệu cổ phiếu với giá 80.000 đồng/cổ phiếu, qua đó huy động khoảng 14.360 tỷ đồng và hướng tới mức vốn hóa khoảng 3,9 tỷ USD.

Thương vụ này đang được giới tài chính theo dõi sát bởi nó có thể phản ánh “sức khỏe thật” của dòng tiền trên thị trường chứng khoán Việt Nam hiện nay. Nếu một IPO quy mô lớn như Điện Máy Xanh hấp thụ thành công dòng vốn, đây có thể là tín hiệu mở đường cho làn sóng IPO 40 tỷ USD tăng tốc trong các năm tới.

Ngược lại, nếu thị trường không hấp thụ nổi các thương vụ lớn, áp lực thanh khoản có thể sẽ trở thành bài toán lớn nhất của chu kỳ IPO thứ ba — trong bối cảnh nền kinh tế vẫn cần lượng vốn rất lớn để duy trì mục tiêu tăng trưởng cao và đẩy mạnh đầu tư công.