Hà Nội 'tổng rà soát' nhà xưởng, kho bãi vi phạm: Hạn chót quý II/2027, chủ tịch xã, phường chịu trách nhiệm đến cùng

Từ những vụ cháy tới đợt tổng kiểm tra toàn thành phố

Hà Nội nhiều năm nay tồn tại tình trạng xây dựng trái phép, sử dụng đất sai mục đích, chuyển đổi thành nhà xưởng, kho bãi khi chưa đáp ứng điều kiện phòng cháy, chữa cháy, đe dọa trực tiếp tính mạng và tài sản của người dân. Những ngày đầu năm 2026, thành phố đã xảy ra một số vụ cháy nhà xưởng, cơ sở sản xuất, gây thiệt hại tài sản và làm gián đoạn sản xuất.

Điểm nóng gần đây là thôn Triều Khúc, phường Thanh Liệt. Chiều 25/7, một vụ cháy lớn xảy ra tại khu nhà xưởng trên đất nông nghiệp gần 1.800 m². Ngày 28/7, báo chí phản ánh khu vực này có hàng trăm nhà xưởng, kho bãi quây tôn san sát, nhiều nơi chứa vật liệu dễ cháy, trong khi đường vào nhỏ hẹp. Nhiều công trình "xây chui", lợp tôn bên ngoài để che chắn rồi thi công nhà bê tông cốt thép bên trong. Chủ tịch UBND TP Vũ Đại Thắng yêu cầu khẩn trương kiểm tra, xử lý nghiêm và báo cáo kết quả trước ngày 10/8.

Trên nền đó, UBND thành phố ban hành Kế hoạch số 363/KH-UBND ngày 24/9/2026 về tổng kiểm tra, rà soát, thống kê và xử lý các công trình, nhà xưởng, kho bãi, cơ sở sản xuất, kinh doanh vi phạm quy định về đất đai, trật tự xây dựng và phòng cháy, chữa cháy. Kế hoạch có hai giai đoạn. Giai đoạn 1 là tổng rà soát, thống kê toàn bộ đối tượng ở từng xã, phường, hoàn thành trước 30/9/2026. Các địa phương phải xử lý dứt điểm vi phạm trong quý II/2027. Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp UBND cấp xã xác định nguồn gốc, mục đích sử dụng đất của từng trường hợp.

Xử lý dứt điểm và quy trách nhiệm đến cùng

Kế hoạch đặt nguyên tắc "rõ cơ sở, rõ vi phạm, rõ trách nhiệm, rõ thời hạn, rõ biện pháp, rõ kết quả". Thách thức nằm ở khâu thực thi. Khi sai phạm kéo dài mà quyết định xử lý không được thực hiện đến cùng, kỷ cương pháp luật bị thách thức và trách nhiệm dễ bị đẩy qua nhiều cấp, nhiều ngành. Thực tế ở cơ sở cho thấy rủi ro này. Tại xã An Khánh, dù quản lý đất đai, trật tự xây dựng và phòng cháy được xác định là nhiệm vụ trọng tâm từ khi thành lập xã, vẫn còn tình trạng sử dụng đất công sai mục đích và phát sinh vi phạm mới.

Theo định hướng được nêu, việc xử lý cần đi theo các hướng sau:

• Ưu tiên theo mức nguy hiểm: cơ sở có nguy cơ cháy nổ cao, vi phạm nghiêm trọng phải được ngăn chặn ngay; mỗi trường hợp gắn với biện pháp, tiến độ, đơn vị chủ trì và người chịu trách nhiệm cụ thể.

• Phân định chức năng: cơ quan quản lý đất đai làm rõ nguồn gốc, mục đích, tình trạng sử dụng đất; lực lượng công an xử lý vi phạm về phòng cháy, chữa cháy theo thẩm quyền.

• Biện pháp cưỡng chế: việc ngừng cấp điện, nước phải theo đúng trình tự của Nghị quyết số 20/2026/NQ-HĐND của HĐND thành phố.

• Trách nhiệm người đứng đầu: Chủ tịch UBND xã, phường chịu trách nhiệm trực tiếp, toàn diện về tổ chức thực hiện trên địa bàn.

• Đánh giá định kỳ: kết quả được đo bằng số cơ sở phải xử lý, số đã hoàn thành, số còn tồn tại, nguyên nhân và thời hạn. Việc đánh giá hằng tháng gắn với mức độ hoàn thành nhiệm vụ của người đứng đầu. Biểu hiện buông lỏng, né tránh, đùn đẩy hoặc bao che phải bị xử lý nghiêm.

Về lâu dài, chính quyền địa phương cần tăng cường kiểm tra việc sử dụng đất để ngăn vi phạm mới ngay từ đầu. Việc xử lý đã bắt đầu ở một số nơi. Từ đầu năm đến 11/8/2026, xã Trung Giã kiểm tra, xử lý 66 trường hợp vi phạm đất đai và lên kế hoạch cưỡng chế 14 bến bãi vi phạm. Câu hỏi còn lại là các địa phương có giữ được tiến độ đến quý II/2027 hay không, và vi phạm đã xử lý có tái diễn hay không.