Giá phân bón leo thang, cổ phiếu đã phản ánh đến đâu?

Giá phân bón tăng nhanh từ đầu năm 2026, nhưng thị trường cổ phiếu dường như đã đi trước một bước. Khi kỳ vọng tích cực được phản ánh phần lớn vào giá, dư địa mở rộng định giá không còn rộng như trước, buộc chiến lược đầu tư phải dịch chuyển theo hướng linh hoạt hơn.

Động lực chính của chu kỳ này đến từ phía cung. Trung Quốc siết hạn ngạch xuất khẩu, trong khi căng thẳng Trung Đông đẩy chi phí logistics và năng lượng tăng mạnh, kéo giá urê lên 717,74 USD/tấn vào ngày 1/4, tăng tới 83% so với đầu năm. Mặt bằng giá mới không chỉ phản ánh thiếu hụt ngắn hạn mà còn cho thấy sự tái định giá chuỗi cung ứng toàn cầu.

Ở thị trường nội địa, giá urê Cà Mau đạt khoảng 14.700 đồng/kg, tăng 23% so với cùng kỳ, trong khi urê Phú Mỹ lên 13.650 đồng/kg, tăng gần 23%. Phân khúc DAP cũng ghi nhận mức 19.300–25.000 đồng/kg, tăng khoảng 10%, cho thấy áp lực chi phí đầu vào lan rộng toàn ngành.

Áp lực chi phí không chỉ đến từ nguyên liệu mà còn từ cấu trúc sản xuất. Khoảng 80% giá thành DAP phụ thuộc vào lưu huỳnh, amoniac và quặng apatit nhập khẩu, trong khi sản xuất urê chịu ảnh hưởng trực tiếp từ giá khí tự nhiên. Điều này khiến biên lợi nhuận trở nên nhạy cảm hơn với biến động hàng hóa toàn cầu.

Theo ông Phan Văn Tâm, Phó tổng giám đốc Công ty cổ phần Phân bón Bình Điền, doanh nghiệp đã phải tăng giá bán 5–10% từ cuối tháng 3 và có thể tiếp tục điều chỉnh để bù đắp chi phí đầu vào. Động thái này phản ánh thực tế rằng doanh nghiệp không còn nhiều dư địa hấp thụ biến động chi phí như trước.

Ở chiều cầu, nhu cầu phân bón toàn cầu được dự báo tăng nhẹ khoảng 1,5% trong năm 2026, với động lực từ Nam Á và Đông Nam Á. Ấn Độ mở thầu nhập khẩu khoảng 1,5 triệu tấn urê, trong khi Đông Nam Á đối mặt nguy cơ thiếu hụt nguồn cung, tạo nền hỗ trợ cho mặt bằng giá cao kéo dài.

Diễn biến giá hàng hóa nhanh chóng phản ánh lên thị trường chứng khoán. Trong 3 tháng đầu năm, DCM tăng khoảng 39%, DPM tăng 28%, BFC tăng 33%, đưa nhiều cổ phiếu lên vùng đỉnh lịch sử. Tuy nhiên, nhịp điều chỉnh trong tháng 3 cho thấy áp lực chốt lời đã xuất hiện khi định giá không còn rẻ.

Tín hiệu kỹ thuật cũng cho thấy trạng thái kém thuận lợi hơn cho chiến lược nắm giữ dài hạn. Nhiều mã đã mất các đường MA10 và MA20, dù vẫn duy trì trên MA200, phản ánh xu hướng tăng trung hạn chưa bị phá vỡ nhưng động lượng ngắn hạn suy yếu.

Ông Ngô Minh Đức, Giám đốc Công ty cổ phần Phát triển Vốn và Đầu tư LCTV, cho rằng thị trường đã phần nào phản ánh các yếu tố tích cực. Khi định giá không còn hấp dẫn, việc tiếp cận nhóm cổ phiếu này cần gắn với chiến lược giao dịch ngắn hạn để kiểm soát rủi ro biến động.

Ở góc độ cơ bản, triển vọng lợi nhuận vẫn là điểm tựa. DCM được dự báo doanh thu quý I đạt 6.147 tỷ đồng, tăng 72%, lợi nhuận trước thuế 1.306 tỷ đồng, tăng 188%. Cả năm, doanh thu có thể đạt gần 19.700 tỷ đồng và lợi nhuận trước thuế khoảng 3.140 tỷ đồng, tăng 44%.

Tương tự, DPM ước đạt doanh thu quý I 5.684 tỷ đồng, tăng 36%, lợi nhuận trước thuế 607 tỷ đồng, tăng 140%. Cả năm 2026, doanh thu dự kiến gần 19.000 tỷ đồng và lợi nhuận trước thuế khoảng 2.275 tỷ đồng, tăng 77%, cho thấy nền tảng cơ bản vẫn đang cải thiện.

Tuy vậy, rủi ro không nằm ở kết quả hiện tại mà ở mức độ duy trì. Nếu giá urê bình quân giảm hoặc chi phí khí đầu vào tăng cao hơn dự kiến, biên lợi nhuận có thể bị thu hẹp nhanh hơn kỳ vọng, đặc biệt khi doanh nghiệp gia tăng tỷ trọng nguồn khí giá cao.

Thị trường đang ở giai đoạn mà thông tin tích cực không còn tạo ra phản ứng giá tương xứng như trước. Khi kỳ vọng đã được “chiết khấu” vào giá cổ phiếu, sai số trong dự báo trở nên nhạy cảm hơn, đặc biệt trong bối cảnh biến động hàng hóa còn lớn.