EU muốn ưu tiên hàng nội khối: Đức cảnh báo nguy cơ trả đũa thương mại

Cụ thể, Liên minh châu Âu đang cân nhắc một bước đi mang tính bảo hộ mềm nhằm thúc đẩy sản xuất nội khối. Tuy nhiên, đề xuất ưu tiên các sản phẩm “Sản xuất tại châu Âu” trong các dự án sử dụng ngân sách công đang làm lộ ra những khác biệt quan điểm giữa các nền kinh tế lớn trong khối, đặc biệt là giữa Pháp và Đức.

EU muốn siết chuỗi cung ứng trong nội khối

Ngày 4/3, European Commission công bố đề xuất bộ quy định mới nhằm thúc đẩy nhu cầu đối với các sản phẩm công nghiệp được sản xuất trong khu vực. Theo kế hoạch, các quốc gia thành viên trong tương lai có thể chỉ được sử dụng ngân sách nhà nước để hỗ trợ những sản phẩm đáp ứng tiêu chí “sản xuất tại châu Âu”.

Đề xuất do Ủy viên phụ trách công nghiệp của EU, Stéphane Séjourné, công bố, dự kiến áp dụng cho nhiều lĩnh vực công nghiệp then chốt như thép, xi măng, nhôm, công nghệ sạch, xe điện và xe hybrid sạc điện.

Về lý thuyết, mục tiêu của kế hoạch khá rõ ràng: tăng nhu cầu đối với sản phẩm công nghiệp xanh của châu Âu, đồng thời củng cố năng lực sản xuất nội khối trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt từ Mỹ và Trung Quốc.

Tuy nhiên, đề xuất này vẫn cần được các quốc gia thành viên cũng như European Parliament thông qua trước khi có hiệu lực. Và ngay từ giai đoạn đầu, nó đã vấp phải nhiều tranh luận.

Pháp ủng hộ, Đức tỏ ra thận trọng

Một trong những người ủng hộ mạnh mẽ ý tưởng “Made in Europe” là Tổng thống Pháp Emmanuel Macron. Ông Macron từ lâu đã kêu gọi Liên minh châu Âu áp dụng các biện pháp bảo vệ ngành công nghiệp nội khối, trong đó có việc ưu tiên các sản phẩm sản xuất tại châu Âu trong các dự án công.

Tuy nhiên, quan điểm này không hoàn toàn nhận được sự đồng thuận từ Berlin.

Thủ tướng Đức Friedrich Merz cho rằng các quy định ưu tiên sản phẩm châu Âu chỉ nên được áp dụng một cách hạn chế, chủ yếu trong những lĩnh vực chiến lược thực sự quan trọng. Theo ông, châu Âu vẫn cần duy trì hợp tác với các đối tác thương mại quốc tế và tránh tạo ra những rào cản mới trong thương mại toàn cầu.

Sự thận trọng của Đức phản ánh cấu trúc đặc thù của nền kinh tế nước này. Là một trong những nền kinh tế xuất khẩu lớn nhất thế giới, Đức có lợi ích sâu rộng trong việc duy trì các thị trường mở.

Nỗi lo của ngành công nghiệp Đức

Không chỉ chính phủ, giới công nghiệp Đức cũng tỏ ra dè dặt trước đề xuất của EU.

Chủ tịch Federation of German Industries, ông Peter Leibinger, cảnh báo rằng các quy định mới có thể làm gia tăng gánh nặng thủ tục hành chính đối với doanh nghiệp.

Ngoài ra, nguy cơ trả đũa thương mại cũng được nhắc tới. Nếu EU ưu tiên mạnh mẽ các sản phẩm “Made in Europe”, các đối tác thương mại có thể áp dụng các biện pháp tương tự đối với hàng hóa châu Âu.

Đối với một nền kinh tế phụ thuộc lớn vào xuất khẩu như Đức, kịch bản này có thể gây ra những tác động không nhỏ.

Ngành ô tô đứng trước bài toán khó

Một lĩnh vực đặc biệt nhạy cảm với đề xuất mới là ngành công nghiệp ô tô.

Một số đại diện của ngành này cho rằng, các quy định ưu tiên sản phẩm châu Âu có thể mang lại lợi thế lớn hơn cho các nhà sản xuất Pháp, vốn chủ yếu đặt nhà máy sản xuất trong khu vực và tập trung vào thị trường nội địa.

Trong khi đó, nhiều hãng xe Đức lại vận hành chuỗi cung ứng mang tính toàn cầu hơn. Không ít mẫu xe cao cấp được sản xuất tại Mỹ rồi xuất khẩu trở lại châu Âu.

Nếu tiêu chí “Sản xuất tại châu Âu” được thiết kế quá cứng nhắc, những sản phẩm này có thể bị xếp ngoài diện ưu tiên, dù chúng vẫn sử dụng nhiều linh kiện được sản xuất tại châu Âu.

Bài toán chiến lược của châu Âu

Trong vài năm gần đây, Liên minh châu Âu ngày càng chú trọng tới việc củng cố năng lực sản xuất nội khối, đặc biệt trong các lĩnh vực chiến lược như công nghệ sạch và xe điện.

Tuy nhiên, bài toán không đơn giản. Một mặt, châu Âu muốn bảo vệ và phát triển ngành công nghiệp của mình. Mặt khác, khối này vẫn phụ thuộc mạnh vào thương mại toàn cầu và các chuỗi cung ứng quốc tế.

Chính vì vậy, đề xuất “Made in Europe” đang đặt ra một câu hỏi lớn cho EU: làm thế nào để tăng cường tự chủ công nghiệp mà không làm suy yếu chính nền kinh tế mở vốn là nền tảng tăng trưởng của châu lục này.