ODA Nhật Bản đang chuyển hướng mạnh sang chuỗi cung ứng và công nghệ tại Việt Nam

Thông điệp này được thể hiện rõ trong cuộc làm việc ngày 25/5 giữa Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương và ông Hayakawa Yuho, Phó Chủ tịch Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA). Tại cuộc gặp, phía Việt Nam cho biết Nhật Bản hiện vẫn là đối tác kinh tế hàng đầu, đứng số một về ODA và hợp tác lao động, đứng thứ ba về đầu tư và thứ tư về thương mại.

Đáng chú ý, các doanh nghiệp Nhật Bản hiện đang triển khai tới 5.775 dự án tại Việt Nam với tổng vốn hơn 79 tỷ USD. Riêng trong năm tài khóa 2025, hai bên đã ký ba thỏa thuận vay ODA trị giá gần 90 tỷ yên. Tuy nhiên, điều đáng chú ý hơn nằm ở hướng đi mới của dòng vốn hợp tác Nhật Bản.

Nếu trước đây ODA Nhật chủ yếu gắn với metro, cảng biển, cầu đường hay điện năng, thì lần này trọng tâm đã dịch chuyển sang các lĩnh vực mang tính chiến lược hơn như công nghiệp hỗ trợ, tăng cường chuỗi cung ứng, đào tạo nhân lực chất lượng cao, hệ sinh thái khởi nghiệp và hạ tầng phục vụ nền kinh tế mới. Điều đó cho thấy Nhật Bản đang muốn hiện diện sâu hơn trong cấu trúc tăng trưởng dài hạn của Việt Nam, thay vì chỉ đóng vai trò nhà tài trợ hạ tầng truyền thống.

Động thái này diễn ra trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu tiếp tục tái cấu trúc mạnh sau nhiều biến động địa chính trị và cạnh tranh Mỹ - Trung. Với vị trí sản xuất ngày càng quan trọng tại châu Á, Việt Nam đang trở thành một trong những điểm đến chiến lược mà doanh nghiệp Nhật muốn neo sâu hơn trong dài hạn.

Nói cách khác, ODA giờ không chỉ còn là câu chuyện hỗ trợ phát triển, mà đang trở thành công cụ để Nhật Bản mở rộng hệ sinh thái kinh tế và chuỗi cung ứng tại Việt Nam. Đây cũng là lý do hợp tác Việt Nam - Nhật Bản hiện không còn dừng ở vốn vay hay dự án đơn lẻ, mà đang tiến gần hơn tới mô hình “liên kết chiến lược kinh tế”.

Về phía JICA, ông Hayakawa Yuho đánh giá cao kết quả phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam trong thời gian qua, đồng thời khẳng định cơ quan này muốn tiếp tục đồng hành với Việt Nam bằng cách tiếp cận mang tính chiến lược và dài hạn hơn.

Trong khi đó, Thứ trưởng Trần Quốc Phương cho biết Bộ Tài chính sẽ tiếp tục phối hợp với JICA để cụ thể hóa các nội dung hợp tác mới, qua đó hỗ trợ mục tiêu phát triển kinh tế, nâng cấp năng lực công nghiệp và cải thiện chất lượng tăng trưởng của Việt Nam trong giai đoạn tới.