Thủ tướng đề nghị JICA mở rộng ODA sang AI, bán dẫn và công nghệ lượng tử

Sáng 11/6, tại trụ sở Chính phủ, Thủ tướng Lê Minh Hưng đã tiếp ông Tanaka Akihiko, Chủ tịch Cơ quan Hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA), đang có chuyến thăm và làm việc tại Việt Nam.

Tại buổi tiếp, Thủ tướng đánh giá cao vai trò của JICA trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam nhiều năm qua, đồng thời nhấn mạnh nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) của Nhật Bản đã đóng góp tích cực vào quá trình hoàn thiện hạ tầng, chuyển đổi cơ cấu kinh tế và nâng cao năng lực thể chế.

Thủ tướng cho biết trong năm 2025, JICA đã phối hợp chặt chẽ với các cơ quan của Việt Nam để ký kết ba thỏa thuận vay với tổng giá trị gần 90 tỷ Yên, hỗ trợ các dự án hạ tầng thiết yếu và tăng cường khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu.

Hai bên cùng đánh giá quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam - Nhật Bản đang phát triển mạnh mẽ trên nhiều lĩnh vực. Nhật Bản hiện là đối tác ODA lớn nhất của Việt Nam, đồng thời nằm trong nhóm các đối tác hàng đầu về đầu tư, thương mại, du lịch và hợp tác lao động.

Theo Thủ tướng, năm 2025 ghi nhận nhiều kết quả tích cực trong hợp tác kinh tế song phương khi giá trị ODA tăng thêm hơn 600 triệu USD, kim ngạch thương mại lần đầu vượt mốc 50 tỷ USD và vốn đầu tư từ Nhật Bản tăng gần 4 tỷ USD với khoảng 300 dự án mới.

Đáng chú ý, hợp tác giữa hai nước đang mở rộng sang các lĩnh vực mới như khoa học công nghệ, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, trí tuệ nhân tạo, bán dẫn và an ninh kinh tế.

Trên cơ sở đó, Thủ tướng đề nghị JICA nghiên cứu triển khai các chương trình ODA thế hệ mới với điều kiện ưu đãi và thủ tục linh hoạt hơn, tập trung vào các lĩnh vực có ý nghĩa chiến lược đối với quá trình công nghiệp hóa và hiện đại hóa của Việt Nam.

Các lĩnh vực được ưu tiên bao gồm trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ bán dẫn, công nghệ lượng tử, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, công nghệ vũ trụ, năng lượng, hạ tầng chiến lược, phòng chống thiên tai và nâng cao khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng.

Thủ tướng cũng đề nghị JICA thúc đẩy nghiên cứu và sớm triển khai khoản vay hỗ trợ ngân sách dành cho các chương trình phát triển AI và chuyển đổi số, đồng thời hỗ trợ đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, đặc biệt là đội ngũ lãnh đạo và quản lý đáp ứng yêu cầu của giai đoạn phát triển mới.

Bên cạnh đó, Việt Nam mong muốn JICA phối hợp với Bộ Tài chính và các cơ quan liên quan xây dựng danh mục hợp tác ODA giai đoạn 2026-2030, trong đó ưu tiên một số dự án trọng điểm như Nhà máy Nhiệt điện Ô Môn III, Đại học Việt - Nhật và các dự án hạ tầng thích ứng biến đổi khí hậu tại Đồng bằng sông Cửu Long.

Thủ tướng cũng đề xuất duy trì cơ chế Tổ công tác ba bên giữa Bộ Tài chính, Đại sứ quán Nhật Bản và JICA nhằm tháo gỡ các vướng mắc trong quá trình triển khai dự án, đồng thời thúc đẩy hợp tác với các địa phương, đặc biệt là Hà Nội và TP.HCM trong phát triển hạ tầng chiến lược.

Về phía JICA, Chủ tịch Tanaka Akihiko đánh giá cao những thành tựu phát triển kinh tế của Việt Nam cũng như các định hướng phát triển mới của Chính phủ. Ông Tanaka Akihiko cho biết JICA đã xây dựng định hướng hợp tác ODA mới với Việt Nam dựa trên bốn trụ cột chính gồm phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, phát triển công nghiệp và chuỗi cung ứng, hoàn thiện thể chế chính sách và phát triển hạ tầng.

Chủ tịch JICA đặc biệt nhấn mạnh khoa học công nghệ sẽ là một trong những trọng tâm hợp tác giữa hai bên trong thời gian tới. Các nội dung đang được thúc đẩy bao gồm dự án vệ tinh LOTUSat-1, đào tạo nhân lực bán dẫn, đào tạo nguồn nhân lực phục vụ chuyển đổi số và nghiên cứu triển khai khoản vay hỗ trợ ngân sách cho các chương trình AI và chuyển đổi số của Việt Nam.

Hai bên cũng trao đổi về tiến độ một số dự án hợp tác quan trọng như Đại học Việt - Nhật và tuyến đường sắt đô thị số 2 của Hà Nội, đoạn Nam Thăng Long - Trần Hưng Đạo.

Khẳng định Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều mục tiêu tăng trưởng tham vọng, Thủ tướng Lê Minh Hưng bày tỏ mong muốn JICA tiếp tục đồng hành cùng Việt Nam thông qua các dự án mang tính biểu tượng, góp phần làm sâu sắc hơn quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện giữa hai nước và hỗ trợ Việt Nam thực hiện thành công các mục tiêu phát triển dài hạn.