Mỹ điều tra thương mại với Việt Nam, nguy cơ thuế 30% đang đến gần?
Mỹ khởi động điều tra theo Mục 301 với Việt Nam, làm dấy lên nguy cơ gia tăng thuế sau giai đoạn ưu đãi 150 ngày. Doanh nghiệp xuất khẩu đứng trước áp lực phải nhanh chóng điều chỉnh chiến lược để giảm thiểu rủi ro.
Chính quyền Tổng thống Donald Trump vừa thông báo khởi động cuộc điều tra thương mại theo Mục 301, nhằm xem xét tình trạng dư thừa năng lực sản xuất tại 16 đối tác lớn, trong đó có Việt Nam. Động thái này được đánh giá là bước đi tiếp theo trong quá trình tái cấu trúc chính sách thương mại của Mỹ, đồng thời làm gia tăng lo ngại về các biện pháp thuế quan mới.
Hiện tại, hàng hóa Việt Nam xuất khẩu sang Mỹ vẫn đang hưởng mức thuế tạm thời 10% trong thời hạn 150 ngày, kéo dài đến 24/07/2026. Khoảng thời gian này được xem là “cửa sổ cơ hội” để doanh nghiệp đẩy mạnh xuất khẩu, trước khả năng chính sách thuế thay đổi theo hướng bất lợi trong giai đoạn sau.
Tại hội thảo do ITPC phối hợp với Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI - HCM) và Viện Sáng kiến Việt Nam tổ chức ngày 25/03/2026, Trần Ngọc Anh nhận định Mỹ đang chuyển từ giai đoạn áp dụng phụ phí nhập khẩu tạm thời sang giai đoạn điều tra và thiết lập các công cụ kiểm soát thương mại dài hạn.
Theo phân tích, sau mốc 150 ngày có thể xuất hiện ba kịch bản chính. Thứ nhất, Mỹ có thể áp thuế theo Mục 301 với mức 20-30%, tạo áp lực đáng kể lên chi phí và biên lợi nhuận của doanh nghiệp xuất khẩu. Thứ hai, trong trường hợp các yếu tố như lạm phát hoặc rào cản pháp lý gia tăng, chính sách có thể được điều chỉnh theo hướng mềm hơn. Kịch bản còn lại là hai bên bước vào quá trình đàm phán, trong đó thuế quan được sử dụng như một công cụ gây sức ép.
Các chuyên gia cho rằng chính sách 150 ngày không chỉ mang tính tạm thời mà còn là giai đoạn “đệm” để Mỹ đánh giá lại quan hệ thương mại với các đối tác. Điều này đồng nghĩa với việc rủi ro chính sách sẽ gia tăng trong thời gian tới, đặc biệt với các ngành có kim ngạch xuất khẩu lớn sang thị trường Mỹ.
Trong bối cảnh đó, doanh nghiệp Việt Nam cần chủ động rà soát chuỗi cung ứng, hoàn thiện hồ sơ pháp lý và nâng cao khả năng tuân thủ các quy định thương mại quốc tế. Việc chuẩn bị sớm sẽ giúp giảm thiểu tác động nếu các cuộc điều tra được mở rộng hoặc các biện pháp thuế quan mới được áp dụng.
Song song, chiến lược dài hạn cũng cần được điều chỉnh theo hướng đa dạng hóa thị trường xuất khẩu và nâng cao giá trị gia tăng sản phẩm. Đây được xem là yếu tố then chốt giúp doanh nghiệp giảm phụ thuộc vào một thị trường và tăng khả năng chống chịu trước các biến động chính sách thương mại toàn cầu.
Duy Khánh
