Đằng sau những cú “đánh lái”: Thị trường khí đốt đang phát tín hiệu gì?
Một loạt tàu LNG đang đổi hướng giữa đại dương, rời châu Âu để chạy sang châu Á – nơi giá khí đốt tăng vọt. Những cú “đánh lái” này đang phát đi tín hiệu mới về sự căng thẳng của thị trường năng lượng toàn cầu.
Giữa tháng 3/2026, một hiện tượng bất thường đang diễn ra trên thị trường khí tự nhiên hóa lỏng (LNG): nhiều tàu chở LNG vốn hướng tới châu Âu đã bất ngờ đổi hướng sang châu Á ngay giữa hành trình. Dữ liệu theo dõi tàu của Kpler cho thấy từ đầu tháng 3 đã có khoảng 7–8 tàu LNG chuyển hướng từ thị trường châu Âu sang châu Á. Một trường hợp đáng chú ý là tàu Elisa Ardea, sau khi rời cơ sở xuất khẩu LNG tại Texas (Mỹ) và đang trên đường tới Hà Lan, đã đổi hướng xuống phía nam Đại Tây Dương rồi thiết lập lộ trình mới tới cảng Chiba của Nhật Bản.
Việc các tàu LNG thay đổi điểm đến theo tín hiệu giá không phải điều hiếm trên thị trường năng lượng toàn cầu. Tuy nhiên, việc nhiều tàu thực hiện động thái này trong thời gian ngắn cho thấy thị trường đang phản ứng rất nhanh trước những biến động mới.
Nguyên nhân trực tiếp nằm ở chênh lệch giá giữa hai khu vực tiêu thụ lớn nhất thế giới. Theo chỉ số Japan Korea Marker (JKM) của S&P Global, giá LNG giao ngay tại châu Á cho các lô hàng tháng 4 đã tăng lên khoảng 24,8 USD/triệu BTU, gần gấp đôi so với cuối tháng 2. Trong khi đó, giá khí đốt tại châu Âu chỉ dao động quanh 20–21 USD/triệu BTU. Với một chuyến tàu LNG có thể chở khoảng 70.000 tấn khí hóa lỏng, chênh lệch vài USD mỗi triệu BTU đủ để tạo ra khoản lợi nhuận hàng chục triệu USD. Điều này khiến các thương nhân sẵn sàng đổi hướng tàu ngay giữa đại dương để tối ưu giá bán.
Nhưng đằng sau sự dịch chuyển này là câu chuyện lớn hơn của thị trường năng lượng toàn cầu.
Căng thẳng tại Trung Đông và nguy cơ gián đoạn vận tải qua eo biển Hormuz đang khiến các nhà nhập khẩu LNG ở châu Á tăng tốc mua hàng. Theo Kpler, mỗi năm có khoảng 86 triệu tấn LNG từ Trung Đông đi qua tuyến đường này, trong đó gần 90% hướng tới các thị trường châu Á như Nhật Bản, Hàn Quốc và Trung Quốc.
Khi QatarEnergy tuyên bố tình trạng bất khả kháng đầu tháng 3 do rủi ro vận tải gia tăng, thị trường lập tức phản ứng bằng việc đẩy giá LNG tại châu Á tăng mạnh. Trong bối cảnh đó, các chuyến hàng LNG từ Mỹ trở thành nguồn cung thay thế quan trọng, khiến khu vực này sẵn sàng trả giá cao hơn để thu hút tàu.
Sự chuyển hướng của các tàu LNG vì thế phản ánh một điều quen thuộc trong thị trường năng lượng: dòng hàng luôn chảy về nơi có giá tốt hơn. Nhưng ở thời điểm hiện tại, nó cũng cho thấy châu Á đang lo ngại nhiều hơn về nguy cơ gián đoạn nguồn cung.
Ở chiều ngược lại, động thái này lại đặt châu Âu vào thế nhạy cảm hơn. Theo dữ liệu của Gas Infrastructure Europe, mức dự trữ khí đốt của Liên minh châu Âu đã giảm xuống dưới 30% công suất, mức thấp nhất kể từ năm 2022. Nếu các chuyến hàng LNG tiếp tục chuyển hướng, châu Âu có thể buộc phải nâng giá mua để giữ nguồn cung trong thời gian tới.
Điều đó có thể dẫn tới một vòng cạnh tranh mới giữa hai khu vực tiêu thụ lớn nhất thế giới. Khi châu Âu và châu Á cùng tăng giá để giành nguồn LNG giao ngay, thị trường khí đốt toàn cầu có thể bước vào giai đoạn biến động mạnh hơn, đặc biệt khi nhu cầu chuẩn bị cho mùa đông cuối năm bắt đầu tăng.
Nếu căng thẳng tại Trung Đông kéo dài hoặc vận tải qua eo biển Hormuz tiếp tục bị gián đoạn, nhiều khả năng xu hướng chuyển hướng LNG sang châu Á sẽ còn tiếp diễn. Khi đó, châu Âu có thể phải nâng giá mua mạnh hơn để giữ nguồn cung, và thị trường LNG toàn cầu sẽ bước vào một chu kỳ cạnh tranh khốc liệt hơn trong những tháng tới.
Mạnh Huyền
