Khi Qatar ngắt van, Nga trở thành cứu cánh năng lượng cho châu Á
Gián đoạn LNG Trung Đông khiến giá khí đốt toàn cầu bùng nổ, châu Á lao vào cuộc đua giành nguồn cung. Nga nổi lên như “cứu cánh”, nhưng công suất chỉ bù đắp một phần, cho thấy thị trường năng lượng toàn cầu đang ở trạng thái mong manh chưa từng có.
Khi các cơ sở LNG tại Qatar bị tấn công, giá khí đốt tại châu Âu tăng gần 1/3, vượt 850 USD/1.000 m³, nhưng tác động dây chuyền lan rộng chủ yếu nhắm vào châu Á – khu vực tiêu thụ tới 90% LNG từ Vùng Vịnh. Các nước như Pakistan, Ấn Độ và Bangladesh lập tức đối mặt với khủng hoảng năng lượng, triển khai cắt điện, đóng cửa trường học và tăng sử dụng nhiên liệu thay thế.
Trong bối cảnh này, Nga trở thành nguồn cung “cứu cánh” tiềm năng. Phó Thủ tướng Nga tuyên bố các lô hàng LNG từ châu Âu có thể được chuyển hướng sang châu Á ngay lập tức, trước cả thời điểm EU dự kiến cấm nhập khẩu vào cuối năm 2026. Tuy nhiên, tổng công suất LNG của Nga chỉ đạt khoảng 42–47 triệu tấn/năm, thấp hơn nhiều so với hơn 86 triệu tấn từ Qatar và UAE, đồng nghĩa chỉ bù đắp một phần thiếu hụt.
Giới phân tích nhấn mạnh, nguồn cung Nga cũng bị giới hạn bởi logistics: các dự án LNG chủ lực tại Bắc Cực phụ thuộc vào số lượng hạn chế tàu phá băng, trong khi phần lớn sản lượng đã được ràng buộc hợp đồng dài hạn và chịu tác động từ lệnh trừng phạt. Tuy nhiên, các điểm trung chuyển như Kamchatka và Murmansk có thể giúp tối ưu hóa vận chuyển, giảm áp lực lên các tàu chuyên dụng.
Nếu châu Âu cắt giảm nhập khẩu LNG Nga, khoảng 15 triệu tấn LNG có thể được giải phóng cho thị trường châu Á. Các dự án mới trong vài năm tới cũng có thể bổ sung thêm nguồn cung. Diễn biến hiện tại cho thấy khi Trung Đông bất ổn, thị trường LNG toàn cầu lập tức phản ứng: giá tăng mạnh, áp lực nguồn cung dồn lên châu Á, và Nga nổi lên như lựa chọn “cuối cùng” mà các nước có thể trông cậy.
Các hợp đồng LNG dài hạn đang trở nên hấp dẫn hơn bao giờ hết, trong khi các nhà nhập khẩu phải chuẩn bị kế hoạch đàm phán lại giá, phương thức vận chuyển và dự trữ khẩn cấp. Áp lực chi phí và rủi ro gián đoạn đã trở thành tiêu chuẩn mới cho chuỗi cung ứng năng lượng.
Trong ngắn hạn, giá LNG toàn cầu sẽ tiếp tục duy trì ở mức cao, khi các hợp đồng từ Nga chỉ bù đắp một phần thiếu hụt. Trung hạn, nếu các dự án mới hoàn thiện và EU giảm nhập khẩu LNG Nga, dòng khí có thể ổn định hơn nhưng vẫn duy trì giá cao. Thị trường châu Á sẽ tiếp tục nhạy cảm với mọi thông tin từ Trung Đông và Nga, với các biện pháp phòng ngừa về nguồn cung trở thành ưu tiên hàng đầu.
Vương Anh
