Qatar ngừng xuất khẩu LNG, giá khí đốt tăng vọt: Đại gia Mỹ - châu Âu hưởng lợi lớn

Theo các dữ liệu thị trường, Qatar - quốc gia chiếm khoảng 20% nguồn cung LNG toàn cầu - đã tạm dừng sản xuất và xuất khẩu LNG từ ngày 02/03/2026 sau khi một số cơ sở hạ tầng năng lượng của nước này bị tấn công trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông leo thang.

Diễn biến này xảy ra sau các cuộc tấn công của Mỹ và Israel nhằm vào Iran từ ngày 28/02/2026, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng năng lượng trong khu vực. Đồng thời, căng thẳng quân sự cũng khiến hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz - tuyến hàng hải quan trọng đối với thị trường dầu khí toàn cầu - bị hạn chế.

Giá LNG tăng gần gấp đôi chi phí, các tập đoàn năng lượng Mỹ “đút túi” lợi nhuận lớn.

Số liệu thị trường cho thấy giá LNG tham chiếu tại châu Á đã tăng khoảng 91% kể từ ngày 27/02/2026. Trong khi đó, giá khí đốt tại châu Âu cũng tăng khoảng 44% trong cùng giai đoạn.

Ông Jason Feer, Giám đốc phân tích kinh doanh tại Poten & Partners, nhận định đợt tăng giá hiện tại mang lại “khoản lợi nhuận bất ngờ” cho nhiều doanh nghiệp năng lượng phương Tây. Theo ông, mức giá bán LNG sang châu Âu hiện gần gấp đôi chi phí thu mua và vận chuyển, trong khi chỉ một tuần trước đó mức chênh lệch lợi nhuận mới khoảng 27-28%.

Trong bối cảnh nguồn cung từ Qatar bị gián đoạn, các tập đoàn năng lượng Mỹ và châu Âu nhanh chóng trở thành nguồn cung thay thế quan trọng cho nhiều quốc gia và doanh nghiệp từng phụ thuộc vào LNG từ Trung Đông.

Trong hơn một thập kỷ qua, các công ty như Cheniere Energy đã xây dựng hệ thống 8 cảng xuất khẩu LNG tại Mỹ, nơi khí tự nhiên được hóa lỏng trước khi vận chuyển bằng tàu biển tới các thị trường toàn cầu. Phần lớn sản lượng này được các tập đoàn dầu khí lớn như Shell, TotalEnergies và ExxonMobil mua theo hợp đồng dài hạn để phân phối lại cho khách hàng.

Theo ông Ira Joseph, học giả cấp cao tại Trung tâm Chính sách Năng lượng Toàn cầu thuộc Đại học Columbia, Mỹ hiện đang xuất khẩu LNG gần như hết công suất và chỉ còn khoảng 5% sản lượng tiềm năng có thể bổ sung - mức khá nhỏ so với quy mô nguồn cung từ Qatar.

Dù dư địa tăng sản lượng không lớn, thị trường chứng khoán vẫn phản ứng tích cực với triển vọng lợi nhuận của các doanh nghiệp năng lượng. Cổ phiếu của Venture Global tăng khoảng 20%, trong khi cổ phiếu của Cheniere Energy - nhà xuất khẩu LNG lớn nhất Mỹ - tăng 5,7%. Cổ phiếu của EQT Corporation, một trong những nhà khai thác khí đá phiến lớn tại Mỹ, cũng lập mức cao kỷ lục sau khi thị trường mở cửa.

Ông Michael Sabel, Giám đốc điều hành Venture Global, cho rằng sự gián đoạn nguồn cung gần đây đã tác động đáng kể tới thị trường năng lượng toàn cầu. Theo ông, Mỹ có thể đóng vai trò quan trọng trong việc ổn định nguồn cung nhờ sở hữu công suất LNG bổ sung lớn nhất thế giới.

Hiện Venture Global và Cheniere Energy đều đang mở rộng năng lực xuất khẩu. Cheniere đang tăng dần sản lượng tại nhà máy LNG Corpus Christi ở Texas, trong khi Venture Global vận hành nhà máy thứ hai tại Plaquemines (Louisiana) và tiếp tục xây dựng cơ sở thứ ba mang tên CP2 tại bang này.

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng lợi thế hiện tại của các nhà xuất khẩu LNG phương Tây có thể chỉ mang tính ngắn hạn. Phần lớn các chuyến hàng LNG đã được lên lịch từ trước, trong khi hoạt động kinh doanh chênh lệch giá đòi hỏi mức giá cao duy trì trong thời gian đủ dài. Các tàu chở LNG thường mất ít nhất hai tuần để vận chuyển tới các thị trường ở khu vực Đại Tây Dương.

Trên thực tế, Mỹ khó có thể bù đắp hoàn toàn sự thiếu hụt từ Qatar - quốc gia đang cung cấp gần một phần năm sản lượng LNG toàn cầu và sở hữu trữ lượng khí tự nhiên lớn thứ ba thế giới. Qatar hiện cũng đang triển khai kế hoạch gần như tăng gấp đôi công suất xuất khẩu LNG vào năm 2032, với các khách hàng lớn gồm Trung Quốc, Ấn Độ và Hàn Quốc.

Đáng chú ý, dự án LNG Golden Pass tại Texas - liên doanh giữa Qatar và ExxonMobil - đang tiến gần tới giai đoạn vận hành thương mại và dự kiến xuất khẩu lô hàng đầu tiên trong tháng này.

Trong ngắn hạn, việc giá LNG tăng mạnh có thể tạo thêm áp lực đối với các nền kinh tế nhập khẩu lớn tại châu Âu và châu Á, đặc biệt trong bối cảnh dự trữ khí đốt tại châu Âu đang ở mức thấp sau mùa đông có nhu cầu sưởi ấm cao. Tuy nhiên, giới chức năng lượng châu Âu cho rằng nhờ nguồn cung đa dạng và hệ thống dự trữ chiến lược, giá khí đốt khó có khả năng quay lại mức đỉnh lịch sử của năm 2022.