UBCKNN sẽ đưa AI, blockchain và dữ liệu lớn vào giám sát thị trường chứng khoán

Thông tin được ông Bùi Hoàng Hải, Phó Chủ tịch UBCKNN, đưa ra tại Diễn đàn Digital Trust in Finance 2026 với chủ đề “Xây dựng niềm tin số tài chính trong kỷ nguyên AI” sáng 12/5. Theo ông Hải, chuyển đổi số hiện không còn là lựa chọn mang tính kỹ thuật mà đã trở thành yêu cầu tất yếu với thị trường tài chính và chứng khoán.

Theo kế hoạch, UBCKNN đang xây dựng hệ thống thông tin tổng thể phục vụ giám sát giai đoạn 2024-2026, kết nối dữ liệu từ công ty chứng khoán, các Sở Giao dịch và Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC) về cơ quan quản lý. Song song với đó là việc xây dựng kho dữ liệu tập trung chuyên ngành và nâng cấp hạ tầng bảo mật.

Đại diện UBCKNN cho biết blockchain, big data và AI sẽ được ứng dụng để hỗ trợ phát hiện vi phạm, phân tích dữ liệu giao dịch, dự báo biến động thị trường và phục vụ hoạch định chính sách. Cơ quan quản lý cũng đang nghiên cứu bổ sung cơ chế thử nghiệm sandbox và quy định liên quan đến AI trong giao dịch chứng khoán khi sửa đổi Luật Chứng khoán.

Hiện Việt Nam đã có khoảng 12 triệu tài khoản chứng khoán và gần như 100% giao dịch được thực hiện trực tuyến. Công nghệ vì vậy trở thành yếu tố cốt lõi giúp thị trường mở rộng quy mô nhà đầu tư trong những năm gần đây. Thanh khoản thị trường cũng tăng mạnh nhờ quá trình số hóa. Bình quân năm 2025, giá trị giao dịch mỗi phiên đạt hơn 29.000 tỷ đồng. Trong những tháng đầu năm 2026, con số này tiếp tục tăng lên hơn 31.000 tỷ đồng/phiên, đưa thị trường chứng khoán Việt Nam vào nhóm có thanh khoản cao nhất Đông Nam Á.

Một trong những bước đi quan trọng của thị trường là hệ thống công nghệ KRX đã chính thức vận hành từ năm 2025. Theo UBCKNN, đây là nền tảng giúp tích hợp toàn bộ quy trình từ giao dịch đến thanh toán, đồng thời tạo tiền đề triển khai mô hình đối tác bù trừ trung tâm (CCP) vào cuối năm 2026 hoặc đầu năm 2027.

Ông Nguyễn Đức Chi, Thứ trưởng Bộ Tài chính, cho biết chuyển đổi số đang đặt ra yêu cầu cấp thiết về xây dựng niềm tin và đảm bảo an toàn cho hệ thống tài chính. Bộ Tài chính hiện triển khai hàng loạt dự án số hóa quy mô lớn trong lĩnh vực thuế, hải quan, ngân sách và thị trường chứng khoán.

Đáng chú ý, Bộ Tài chính cũng đang thúc đẩy xây dựng khung pháp lý cho thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam. Theo ông Nguyễn Đức Chi, hiện đã có 5 đơn vị được chấp thuận chuẩn bị cung cấp dịch vụ liên quan đến tài sản mã hóa và thị trường này có thể bắt đầu vận hành thí điểm ngay trong quý III/2026.

UBCKNN cho rằng quá trình hiện đại hóa công nghệ, nâng cao minh bạch và tăng cường giám sát là những điều kiện quan trọng giúp Việt Nam tiến gần hơn tới mục tiêu nâng hạng thị trường. Theo lộ trình hiện nay, FTSE Russell dự kiến đưa cổ phiếu Việt Nam vào rổ chỉ số thị trường mới nổi từ tháng 9/2026 nếu quá trình nâng hạng hoàn tất.