Chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo mở ra nhiều cơ hội phát triển cho ngành tài chính - ngân hàng

Chuyển từ số hóa dịch vụ sang mô hình ngân hàng thông minh

Phát biểu khai mạc Hội nghị, TS. Đào Minh Tú, Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Ngân hàng cho biết, trong những năm gần đây, Việt Nam đang nổi lên là một trong những thị trường tài chính số phát triển nhanh nhất khu vực Đông Nam Á. Quá trình chuyển đổi số trong ngành Ngân hàng diễn ra mạnh mẽ, không chỉ ở việc mở rộng các dịch vụ ngân hàng số, thanh toán điện tử mà còn ở sự thay đổi sâu rộng về mô hình vận hành, quản trị và trải nghiệm khách hàng.

TS. Đào Minh Tú, Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Ngân hàng phát biểu khai mạc Hội nghị

Bên cạnh đó, các xu hướng như ngân hàng ứng dụng AI, ngân hàng mở, điện toán đám mây và quản trị dữ liệu thông minh đang ngày càng trở thành ưu tiên chiến lược của nhiều tổ chức tài chính tại Việt Nam. Trên thực tế, các nội dung như ứng dụng AI trong ngân hàng, hiện đại hóa hạ tầng công nghệ, tăng cường an ninh mạng và phòng chống gian lận tài chính đang được đặc biệt quan tâm.

Theo NHNN Việt Nam, hiện nay, trên 95% tổ chức tín dụng đã và đang triển khai chiến lược chuyển đổi số, trong khi gần 80% giao dịch tài chính tại Việt Nam đã được thực hiện qua kênh số.

“Điều đó cho thấy ngành tài chính - ngân hàng đang từng bước chuyển từ mô hình số hóa dịch vụ sang ngân hàng thông minh, vận hành dựa trên dữ liệu và kết nối số toàn diện”, TS. Đào Minh Tú nhấn mạnh.

Ông Lê Anh Dũng, Phó Vụ trưởng Vụ Thanh toán - NHNN phát biểu tại Hội nghị

Tuy nhiên, đi cùng với tốc độ phát triển đó là áp lực ngày càng lớn về quản trị rủi ro và an ninh mạng. Trong lĩnh vực tài chính - ngân hàng, nguy cơ càng trở nên rõ nét hơn khi các hình thức tấn công đang chuyển mạnh sang khai thác dữ liệu và giả mạo danh tính trên môi trường số.

Theo Báo cáo Rủi ro An ninh mạng khu vực Châu Á - Thái Bình Dương của Visa công bố vào tháng 4/2026, các cuộc tấn công ứng dụng AI đang gia tăng nhanh cả về quy mô và mức độ tinh vi, trong khi hệ sinh thái tài chính số ngày càng mở rộng lại khiến tình hình rủi ro trở nên phức tạp hơn.

Báo cáo Triển vọng An ninh mạng Toàn cầu năm 2026 của Diễn đàn Kinh tế Thế giới cũng cho thấy, 65% các tổ chức lớn hiện coi các lỗ hổng của bên thứ ba và chuỗi cung ứng là thách thức hàng đầu về khả năng phục hồi an ninh mạng của họ.

Trong bối cảnh ngành tài chính - ngân hàng đang bước vào giai đoạn chuyển đổi sâu rộng, theo Tổng thư ký Hiệp hội Ngân hàng, điểm đáng chú ý không chỉ nằm ở tốc độ phát triển của công nghệ mà sâu xa hơn là việc công nghệ đang làm thay đổi căn bản cách thức các tổ chức tài chính vận hành, kết nối và tạo ra giá trị cho khách hàng.

Nếu trước đây, ngân hàng chủ yếu cung cấp dịch vụ theo mô hình truyền thống thì hiện nay họ đang từng bước chuyển dịch sang mô hình hệ sinh thái số thông minh, với dữ liệu trở thành tài sản chiến lược, trải nghiệm khách hàng trở thành trung tâm của mọi quyết định phát triển. Đây chính là cơ hội rất lớn để các ngân hàng Việt Nam đẩy nhanh quá trình hiện đại hóa, mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ tài chính, nâng cao hiệu quả vận hành, tối ưu chi phí và từng bước khẳng định vị thế trong chuỗi giá trị tài chính số của khu vực.

Chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo đang mở ra nhiều cơ hội phát triển to lớn cho ngành tài chính - ngân hàng, đồng thời cũng đặt ra yêu cầu ngày càng cao về quản trị, an toàn hệ thống và khả năng chống chịu trong môi trường số. Vì vậy, việc tăng cường hợp tác, chia sẻ kinh nghiệm và thúc đẩy kết nối giữa các tổ chức tài chính với cộng đồng công nghệ sẽ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển bền vững của toàn Ngành.

Đổi mới đi cùng với niềm tin số

Trình bày tại Hội nghị, ông Lê Anh Dũng, Phó Vụ trưởng Vụ Thanh toán - NHNN thông tin, điều quan trọng trong định hướng của NHNN không nằm ở việc chạy theo công nghệ một cách đơn thuần mà là quan điểm “đổi mới phải đi cùng niềm tin”. Đây là tư duy quản lý rất đáng chú ý trong bối cảnh nhiều quốc gia đang đối mặt với rủi ro từ tài chính số, đặc biệt là lừa đảo trực tuyến, rò rỉ dữ liệu và gian lận công nghệ cao.

Trong thực tế, AI, blockchain, stablecoin hay CBDC đều mở ra những cơ hội rất lớn cho ngành Ngân hàng. AI có thể giúp tự động hóa quy trình tín dụng, nâng cao khả năng quản trị rủi ro và cá nhân hóa trải nghiệm khách hàng. Blockchain và tokenization có thể làm thay đổi cách thức thanh toán xuyên biên giới, giúp giảm chi phí và thời gian giao dịch. Tuy nhiên, đi cùng với đó là hàng loạt thách thức mới như deepfake, gian lận tài chính thế hệ mới, phụ thuộc công nghệ và khoảng trống pháp lý. Vì vậy, quan điểm “ứng dụng AI có trách nhiệm” càng được đặt ra trong giai đoạn hiện nay.

Toàn cảnh Hội nghị

Theo ông Dũng, Việt Nam đang chủ động xây dựng hành lang pháp lý cho chuyển đổi số. Hàng loạt nghị quyết, luật và chiến lược mới được ban hành cho thấy quyết tâm lớn của Nhà nước trong việc thúc đẩy kinh tế số.

Bên cạnh đó, việc đầu tư phát triển hạ tầng thanh toán và dữ liệu quốc gia cũng là yếu tố mang tính nền tảng. Việt Nam hiện đã có hệ thống thanh toán điện tử liên ngân hàng, mạng lưới QR quốc gia, cơ sở dữ liệu dân cư và định danh điện tử với quy mô lớn. Việc kết nối thanh toán xuyên biên giới với các nước ASEAN và châu Á cho thấy Việt Nam đang từng bước hội nhập sâu hơn vào mạng lưới thanh toán khu vực. Đây sẽ là điều kiện quan trọng để thúc đẩy thương mại điện tử, du lịch, đầu tư và dòng chảy tài chính quốc tế trong tương lai.

Ngoài yếu tố công nghệ, vai trò của giáo dục tài chính và bảo vệ người dùng cũng rất cần thiết. Đây là vấn đề rất quan trọng bởi trong môi trường số, người dân không chỉ cần được cung cấp dịch vụ thuận tiện mà còn phải có khả năng nhận biết rủi ro, bảo vệ dữ liệu cá nhân và phòng tránh lừa đảo. Những con số về hàng triệu lượt cảnh báo gian lận và hàng nghìn tỷ đồng giao dịch bị ngăn chặn cho thấy nguy cơ an ninh mạng trong lĩnh vực tài chính đang ngày càng lớn. Vì vậy, cùng với đầu tư công nghệ, việc nâng cao nhận thức cộng đồng cần được xem là nhiệm vụ lâu dài và có tính chiến lược.

“Điều quan trọng nhất hiện nay là duy trì được sự cân bằng giữa đổi mới sáng tạo và quản lý rủi ro. Nếu quá thận trọng, Việt Nam có thể bỏ lỡ cơ hội bứt phá trong nền kinh tế số. Nhưng nếu chạy theo công nghệ mà thiếu cơ chế kiểm soát, hệ thống tài chính có thể đối mặt với nhiều rủi ro khó lường. Vì vậy, chiến lược đổi mới có trách nhiệm, lấy niềm tin và an toàn hệ thống làm trung tâm sẽ là nền tảng quan trọng để Việt Nam phát triển thanh toán số một cách bền vững trong giai đoạn tới”, ông Dũng cho biết.