Nghị quyết 79: Ngân hàng quốc doanh phải tăng quy mô gấp 2–2,5 lần trong 5 năm

Nghị quyết 79 không chỉ là định hướng chính sách, mà thực chất là tín hiệu rõ ràng về một chu kỳ tăng trưởng mới của nhóm ngân hàng thương mại Nhà nước (NHTMNN). Khi mục tiêu đặt ra là có ít nhất 3 ngân hàng lọt Top 100 châu Á vào năm 2030, điều đó đồng nghĩa với yêu cầu tăng mạnh về quy mô vốn, tổng tài sản và năng lực cạnh tranh.

Hiện tại, nhóm “Big 4” đã có 3 ngân hàng vượt mốc 100 tỷ USD tổng tài sản, nhưng để vào Top 100 khu vực, quy mô cần đạt 150–200 tỷ USD, thậm chí 250–300 tỷ USD trong vài năm tới. Điều này tạo ra một áp lực tăng trưởng rất lớn, nhưng đồng thời cũng mở ra dư địa mở rộng bảng cân đối và tăng trưởng lợi nhuận.

Theo GS.TS. Hoàng Văn Cường, Ủy viên Ủy ban Tài chính – Ngân sách của Quốc hội, vai trò của ngân hàng nhà nước không chỉ là kinh doanh mà còn điều tiết vĩ mô. Điều này khiến nhóm ngân hàng này luôn được ưu tiên về chính sách, đặc biệt trong các giai đoạn cần kích thích tăng trưởng hoặc ổn định thị trường.

Điểm “đắt” nằm ở cơ chế vốn. Dự thảo triển khai Nghị quyết 79 cho phép các NHTMNN tăng vốn từ nhiều nguồn: giữ lại lợi nhuận, chia cổ tức bằng cổ phiếu, phát hành thêm và có thể nhận hỗ trợ từ ngân sách. Đây là yếu tố then chốt giúp cải thiện hệ số an toàn vốn (CAR) – điều kiện để mở rộng tín dụng và tăng trưởng tài sản.

Tuy nhiên, cơ hội luôn đi kèm ràng buộc. Theo PGS.TS. Nguyễn Đức Trung, Hiệu trưởng Trường Đại học Ngân hàng TP.HCM, khi tỷ lệ tín dụng/GDP đã lên tới 146% và có thể chạm 180–185% vào năm 2030, tăng trưởng tín dụng không còn là động lực duy nhất. Ngân hàng buộc phải chuyển sang tăng trưởng chất lượng, đồng nghĩa với biên lợi nhuận có thể không tăng tương ứng với quy mô.

Một điểm cần lưu ý là “sứ mệnh kép”. Ông Nguyễn Quốc Hùng, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam, cho rằng NHTMNN khó có thể đồng thời vừa tối đa hóa lợi nhuận, vừa dẫn dắt thị trường. Trong nhiều thời điểm, các ngân hàng này có thể phải hy sinh lợi nhuận để giữ ổn định hệ thống.

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Nguyễn Thanh Tùng, Chủ tịch HĐQT Vietcombank, cho biết các ngân hàng đang đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng AI và tái cơ cấu danh mục tín dụng. Điều này cho thấy câu chuyện tăng trưởng không chỉ nằm ở “bơm vốn”, mà ở nâng hiệu quả sử dụng vốn.

Từ góc nhìn đầu tư, Nghị quyết 79 tạo ra hai lớp cơ hội. Thứ nhất là câu chuyện tăng vốn và mở rộng quy mô – yếu tố có thể hỗ trợ định giá trong trung hạn. Thứ hai là cải thiện chất lượng hoạt động thông qua số hóa và quản trị, giúp nâng ROE trong dài hạn.

Tuy nhiên, nhà đầu tư cũng cần nhìn rõ rủi ro: nhóm ngân hàng quốc doanh khó có thể tối đa hóa lợi nhuận như ngân hàng tư nhân do gánh vác vai trò chính sách. Vì vậy, định giá không chỉ phụ thuộc vào tăng trưởng, mà còn vào khả năng cân bằng giữa nhiệm vụ vĩ mô và hiệu quả kinh doanh.