Tài sản số có thể trở thành động lực tăng trưởng mới của kinh tế Việt Nam

Sự bùng nổ của Cách mạng công nghiệp lần thứ tư và quá trình chuyển đổi số đang làm thay đổi cấu trúc tài sản trong nền kinh tế toàn cầu. Nhiều chuyên gia cho rằng tài sản vô hình, bao gồm dữ liệu và tài sản số, sẽ dần vượt qua tài sản hữu hình để trở thành động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và đổi mới sáng tạo.

Tại Việt Nam, sự ra đời của Luật Công nghiệp công nghệ số được xem là bước ngoặt quan trọng trong việc xây dựng nền tảng pháp lý cho nền kinh tế số. Luật tạo điều kiện để dữ liệu được công nhận như một loại tài nguyên quốc gia, đồng thời mở ra cơ hội phát triển cho các nền tảng công nghệ và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.

Theo các chuyên gia, việc ban hành luật cùng với các nghị quyết liên quan của Quốc hội và Chính phủ đã gửi thông điệp mạnh mẽ tới cộng đồng doanh nghiệp và nhà đầu tư quốc tế rằng Việt Nam sẵn sàng trở thành điểm đến cho công nghệ mới, tài sản số và các sáng kiến đổi mới.

Trước đây, nhiều thành phần của nền kinh tế số được điều chỉnh bởi các hệ thống pháp luật khác nhau như Luật An toàn thông tin mạng, Luật Thương mại hay Luật Viễn thông. Việc thiếu một khung pháp lý thống nhất khiến doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc xác định quyền lợi và nghĩa vụ. Luật Công nghiệp công nghệ số được kỳ vọng sẽ tạo hành lang pháp lý đồng bộ, giúp các yếu tố của nền kinh tế số được gắn kết trong một cấu trúc quản lý thống nhất.

Luật cũng tạo ra không gian pháp lý cho các mô hình công nghệ mới được thử nghiệm trong khuôn khổ kiểm soát rủi ro. Những lĩnh vực như dữ liệu mở, hợp đồng thông minh, Blockchain hay token hóa tài sản có thể được triển khai trong cơ chế thử nghiệm có kiểm soát.

Sự xuất hiện của tài sản số phản ánh xu hướng tất yếu của nền kinh tế số. Loại tài sản này được tạo lập, lưu trữ và giao dịch hoàn toàn trong môi trường điện tử, mở ra nhiều mô hình kinh doanh mới như tài chính phi tập trung, hợp đồng thông minh và các nền tảng giao dịch số.

Theo đánh giá của nhiều chuyên gia, Nghị quyết 05 của Chính phủ được xem là một dấu mốc quan trọng trong việc đặt nền móng cho thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam. Khi kết hợp với Luật Công nghiệp công nghệ số, Chiến lược Blockchain quốc gia và các chính sách thúc đẩy đổi mới sáng tạo, Việt Nam đang từng bước hình thành hành lang pháp lý cho thị trường tài sản số.

Việc công nhận tài sản số như một loại tài sản hợp pháp được đánh giá có ý nghĩa chiến lược đối với nền kinh tế. Điều này cho phép các startup và doanh nghiệp trong lĩnh vực Blockchain, Fintech, dữ liệu và công nghệ số phát hành token, phát triển sản phẩm và huy động vốn một cách minh bạch.

Bên cạnh đó, các tổ chức tài chính, ngân hàng, doanh nghiệp bất động sản hay logistics cũng có thể tận dụng công nghệ token hóa để số hóa quyền sở hữu tài sản, rút ngắn thời gian giao dịch và tăng tính minh bạch trong quản lý.

Ở góc độ kinh tế, tài sản số góp phần mở rộng kênh huy động vốn cho doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo. Việc chia nhỏ giá trị tài sản thông qua phát hành token giúp nhiều nhà đầu tư có thể tham gia thị trường với quy mô vốn linh hoạt hơn.

Tuy nhiên, sự phát triển của tài sản số cũng đặt ra những thách thức mới về pháp lý và quản trị. Các khái niệm truyền thống về quyền sở hữu, quyền kiểm soát dữ liệu hay trách nhiệm pháp lý cần được điều chỉnh để phù hợp với tính chất phi vật thể và phân tán của tài sản số.

Ngoài ra, thị trường tài sản số cũng tiềm ẩn rủi ro về gian lận, rửa tiền hoặc xâm phạm quyền riêng tư. Do đó, việc xây dựng các tiêu chuẩn kỹ thuật, cơ chế giám sát và hệ thống bảo vệ nhà đầu tư được xem là yếu tố quan trọng để đảm bảo thị trường phát triển bền vững.

Theo báo cáo Crypto Adoption Index 2025 của Chainalysis, Việt Nam là một trong những thị trường có tỷ lệ chấp nhận tài sản số cao. Khoảng 21% dân số đang sử dụng hoặc nắm giữ tài sản số, với tổng giá trị giao dịch hằng năm vượt 220 tỷ USD.

Bên cạnh đó, lợi thế về dân số trẻ, khả năng tiếp cận công nghệ nhanh và cộng đồng startup năng động được xem là nền tảng thuận lợi để Việt Nam phát triển thị trường tài sản số trong thời gian tới.

Năm 2026 được xem là giai đoạn bản lề khi nền kinh tế số Việt Nam chuyển từ giai đoạn tiềm năng sang giai đoạn vận hành thực tế. Việc hoàn thiện khung pháp lý, triển khai cơ chế thử nghiệm thị trường tài sản số và xây dựng các trung tâm tài chính quốc tế có thể tạo thêm động lực cho hệ sinh thái công nghệ.

Trong dài hạn, nhiều chuyên gia cho rằng Việt Nam có thể hình thành các trụ cột mới như thị trường tài sản số, nền tảng dữ liệu quốc gia, hệ sinh thái Blockchain và mạng lưới doanh nghiệp công nghệ lõi.

Nếu được khai thác hiệu quả, những yếu tố này có thể giúp nền kinh tế chuyển dịch từ mô hình tăng trưởng dựa vào lao động và xuất khẩu sang mô hình dựa trên công nghệ, dữ liệu và đổi mới sáng tạo, qua đó nâng cao năng suất lao động và năng lực cạnh tranh trong khu vực cũng như trên thị trường toàn cầu.