SHS huy động vốn lãi suất tới 12%: Áp lực tái cấp vốn của công ty chứng khoán lớn đến đâu?

HĐQT Công ty CP Chứng khoán Sài Gòn - Hà Nội (mã chứng khoán: SHS) vừa thông qua phương án phát hành riêng lẻ lô trái phiếu đầu tiên trong năm 2026 với tổng giá trị tối đa 500 tỷ đồng. Theo kế hoạch, trái phiếu có kỳ hạn một năm, không chuyển đổi, không kèm chứng quyền, không có tài sản bảo đảm và được chào bán cho nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp là tổ chức.

Quy mô 500 tỷ đồng không phải con số quá lớn nếu đặt cạnh tổng tài sản hơn 22.367 tỷ đồng của SHS tại thời điểm cuối quý I/2026. Khoản huy động này chỉ tương đương khoảng 2,2% tổng tài sản và gần 4,8% dư nợ cho vay hơn 10.500 tỷ đồng. Tuy nhiên, điều khiến thị trường chú ý là mức lãi suất tối đa lên tới 12%/năm, cao hơn đáng kể so với mặt bằng phát hành của nhiều tổ chức tín dụng thời gian gần đây.

Nếu phát hành toàn bộ khối lượng với mức lãi suất sát trần, SHS sẽ phải chi khoảng 60 tỷ đồng tiền lãi trong một năm, chưa bao gồm các chi phí liên quan đến phát hành. Con số này tương đương hơn 20% lợi nhuận trước thuế quý I/2026 của doanh nghiệp, cho thấy chi phí huy động vốn đã tăng lên đáng kể so với giai đoạn lãi suất thấp.

Áp lực tái cấp vốn ngày càng rõ nét

Theo phương án công bố, số tiền huy động sẽ được sử dụng để cơ cấu các khoản vay hiện hữu. Danh mục dự kiến tái cơ cấu có tổng giá trị khoảng 4.426 tỷ đồng, bao gồm 25 khoản vay tại các ngân hàng và tổ chức tài chính, phần lớn có kỳ hạn chỉ từ 2-5 tháng và tập trung đáo hạn trong tháng 7 và tháng 8/2026.

Như vậy, lô trái phiếu riêng lẻ 500 tỷ đồng chỉ đáp ứng khoảng 11% tổng giá trị các khoản vay cần cơ cấu. Điều này cho thấy doanh nghiệp vẫn phải tiếp tục xoay vòng nguồn vốn ngắn hạn, thay vì giải quyết toàn bộ nghĩa vụ nợ thông qua một đợt phát hành.

Các khoản vay trên chủ yếu phục vụ hoạt động kinh doanh trái phiếu Chính phủ. Đây là lĩnh vực có rủi ro tín dụng tương đối thấp nhưng chịu tác động lớn từ biến động lãi suất và khả năng tái cấp vốn. Khi chi phí huy động tăng nhanh hơn lợi suất của tài sản đầu tư, khoảng chênh lệch sinh lời sẽ bị thu hẹp, tạo sức ép lên hiệu quả kinh doanh.

Song song với đó, SHS vẫn tiếp tục mở rộng quy mô hoạt động. Đến cuối quý I/2026, dư nợ cho vay đạt hơn 10.500 tỷ đồng, tăng khoảng 15% so với đầu năm và cao hơn 126% so với cùng kỳ năm trước, tương đương gần một nửa tổng tài sản. Dư nợ tăng giúp cải thiện nguồn thu từ lãi cho vay, nhưng đồng thời cũng khiến doanh nghiệp phụ thuộc nhiều hơn vào chất lượng tài sản bảo đảm và diễn biến thanh khoản trên thị trường chứng khoán.

Không chỉ dừng ở lô trái phiếu riêng lẻ, SHS còn xây dựng kế hoạch phát hành trái phiếu ra công chúng với tổng giá trị theo mệnh giá lên tới 5.000 tỷ đồng. Hai kỳ tính lãi đầu tiên dự kiến áp dụng mức 10%/năm, sau đó chuyển sang lãi suất thả nổi bằng lãi suất tham chiếu cộng biên độ 4%.

Nếu huy động thành công toàn bộ quy mô này, chi phí lãi vay hàng năm có thể lên tới khoảng 500 tỷ đồng trong giai đoạn đầu. Điều đó cho thấy trái phiếu đang trở thành một cấu phần quan trọng trong chiến lược tài trợ vốn của SHS.

Chi phí vốn cao tạo sức ép lên toàn ngành chứng khoán

Câu chuyện của SHS cũng phản ánh xu hướng chung của nhóm công ty chứng khoán. Khác với ngân hàng có lợi thế huy động tiền gửi dân cư, các công ty chứng khoán chủ yếu dựa vào vốn chủ sở hữu, vốn vay ngân hàng, phát hành trái phiếu và các nguồn vốn từ thị trường để mở rộng hoạt động.

Khi mặt bằng chi phí vốn tăng lên, khả năng duy trì biên lợi nhuận trở thành bài toán lớn. Hoạt động cho vay ký quỹ chịu ảnh hưởng trực tiếp khi lãi suất huy động tăng nhưng lãi suất cho vay khó điều chỉnh tương ứng do áp lực cạnh tranh. Trong khi đó, hoạt động tự doanh và đầu tư trái phiếu cũng buộc phải tạo ra mức sinh lời cao hơn để bù đắp giá vốn.

Dữ liệu thị trường cho thấy kênh trái phiếu doanh nghiệp đang phục hồi rõ nét. Riêng tháng 6/2026 ghi nhận 57 đợt phát hành trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ thành công với tổng giá trị khoảng 54.700 tỷ đồng. Lũy kế 6 tháng đầu năm, giá trị phát hành thành công đạt khoảng 167.300 tỷ đồng, trong khi tổng giá trị giao dịch trên thị trường thứ cấp đạt khoảng 741.900 tỷ đồng, tương đương bình quân hơn 6.200 tỷ đồng mỗi phiên.

Dòng vốn đang quay trở lại thị trường trái phiếu, nhưng mặt bằng lãi suất và phần bù rủi ro vẫn ở mức cao. Trong bối cảnh đó, những doanh nghiệp sở hữu nguồn vốn dài hạn, tỷ lệ đòn bẩy thấp và khả năng tiếp cận chi phí vốn rẻ sẽ có nhiều lợi thế hơn trong việc bảo vệ biên lợi nhuận. Ngược lại, các công ty phụ thuộc lớn vào nguồn vốn ngắn hạn sẽ phải đối mặt với áp lực tái cấp vốn lớn hơn khi lãi suất duy trì ở vùng cao.