NHNN siết lãi suất huy động, ngăn cuộc đua lãi suất ngầm

Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đang phát đi thông điệp cứng rắn hơn trong nỗ lực kéo giảm mặt bằng lãi suất, khi yêu cầu các tổ chức tín dụng không để xảy ra tình trạng giảm lãi suất mang tính hình thức hoặc áp dụng các cơ chế làm phát sinh mức lãi suất thực tế cao hơn lãi suất công bố.

Tại hội nghị quán triệt chỉ đạo của Thống đốc NHNN về giảm mặt bằng lãi suất và bảo đảm an toàn hoạt động ngân hàng, NHNN Chi nhánh Khu vực 1 cho biết thời gian qua thị trường tiền tệ vẫn đối mặt nhiều khó khăn. Thanh khoản hệ thống có thời điểm chịu áp lực, trong khi mặt bằng lãi suất huy động và cho vay duy trì ở mức cao, ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận vốn của doanh nghiệp và người dân.

Trước đó, Thống đốc NHNN đã yêu cầu các tổ chức tín dụng giảm tối thiểu 0,5 điểm phần trăm lãi suất tiền gửi đối với các kỳ hạn từ 6 tháng trở lên so với cuối tháng 3/2026, đồng thời tiếp tục hạ lãi suất huy động và lãi suất cho vay nhằm hỗ trợ tăng trưởng kinh tế.

Tuy nhiên, qua công tác thanh tra, giám sát và tổng hợp báo cáo từ các ngân hàng trên địa bàn, cơ quan quản lý nhận thấy vẫn tồn tại một số hiện tượng cần được chấn chỉnh.

Theo NHNN Khu vực 1, các ngân hàng phải bảo đảm sự thống nhất giữa lãi suất niêm yết, lãi suất công bố, chính sách nội bộ và mức lãi suất thực tế áp dụng đối với khách hàng. Việc công bố giảm lãi suất nhưng đồng thời áp dụng các cơ chế cộng thêm, ưu đãi hoặc ngoại lệ khiến chi phí vốn thực tế không giảm là điều cơ quan quản lý yêu cầu phải kiểm soát chặt chẽ.

Bên cạnh đó, các ngân hàng được yêu cầu rà soát toàn bộ chương trình ưu đãi, chính sách cộng lãi suất, cơ chế phê duyệt lãi suất ngoại lệ và các hình thức khuyến khích huy động vốn khác nhằm bảo đảm phù hợp với định hướng điều hành của NHNN, tránh tạo ra cuộc cạnh tranh lãi suất thiếu lành mạnh trên thị trường.

Một nội dung đáng chú ý khác là yêu cầu kiểm soát hoạt động huy động và cho vay liên quan đến ngoại tệ. NHNN nhấn mạnh các tổ chức tín dụng không được lợi dụng hoặc lách quy định về huy động ngoại tệ để thực hiện các giao dịch cho vay VND có bảo đảm bằng ngoại tệ, sau đó gửi ngược lại tại chính ngân hàng nhằm hưởng chênh lệch lãi suất.

Theo giới phân tích, động thái của NHNN cho thấy cơ quan quản lý đang muốn bảo đảm việc giảm lãi suất diễn ra thực chất thay vì chỉ xuất hiện trên biểu lãi suất niêm yết. Trong bối cảnh tín dụng tăng nhanh hơn huy động vốn, nhiều ngân hàng vẫn chịu áp lực duy trì nguồn vốn đầu vào, khiến việc giảm lãi suất trên thực tế không dễ dàng như mong muốn.

NHNN cũng yêu cầu các tổ chức tín dụng tăng cường công tác kiểm tra, kiểm soát nội bộ, kiểm toán nội bộ và quản trị rủi ro đối với hoạt động huy động vốn. Các trường hợp áp dụng lãi suất không đúng quy định, vượt thẩm quyền hoặc thiếu minh bạch cần được phát hiện và xử lý kịp thời.

Ngoài vấn đề lãi suất, cơ quan quản lý cũng lưu ý các ngân hàng kiểm soát chặt chẽ cơ cấu kỳ hạn huy động và cho vay, đặc biệt đối với nguồn vốn trung và dài hạn. Việc bảo đảm cân đối giữa kỳ hạn nguồn vốn và kỳ hạn sử dụng vốn được xem là yếu tố quan trọng nhằm hạn chế rủi ro thanh khoản trong bối cảnh nhu cầu tín dụng của nền kinh tế tiếp tục gia tăng.

Động thái mới nhất của NHNN cho thấy mục tiêu kéo giảm mặt bằng lãi suất vẫn đang được theo đuổi quyết liệt. Tuy nhiên, thay vì chỉ tập trung vào các con số công bố, cơ quan quản lý đang hướng tới việc bảo đảm chi phí vốn thực tế của nền kinh tế được cải thiện, qua đó hỗ trợ doanh nghiệp và thúc đẩy tăng trưởng trong giai đoạn tới.