Heritage Foundation: Việt Nam tăng hơn 20 điểm tự do kinh tế, lọt Top 70 toàn cầu

Việt Nam tiếp tục ghi nhận sự cải thiện trong bảng xếp hạng Chỉ số Tự do kinh tế 2026 do Heritage Foundation công bố, đạt 64,4 điểm và đứng thứ 66 trong số 184 nền kinh tế được khảo sát trên toàn cầu. Đáng chú ý, bên cạnh thứ hạng hiện tại, Heritage Foundation dành sự quan tâm đặc biệt tới hành trình cải cách kéo dài ba thập kỷ của Việt Nam.

Theo đánh giá của Heritage Foundation, kể từ khi chỉ số được công bố lần đầu vào năm 1995, rất ít quốc gia có quy mô tương đồng đạt được mức cải thiện về tự do kinh tế mạnh như Việt Nam thông qua các cải cách theo định hướng thị trường. Nếu như năm 1995 Việt Nam chỉ đạt 41,7 điểm, thì đến năm 2026 con số này đã tăng lên 64,4 điểm, tương đương mức cải thiện hơn 20 điểm sau hơn 30 năm.

Chỉ số Tự do kinh tế của Heritage Foundation được xây dựng nhằm đánh giá mức độ tự do trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, đầu tư và phân bổ nguồn lực của từng nền kinh tế. Báo cáo năm nay khảo sát 184 quốc gia và vùng lãnh thổ dựa trên dữ liệu thu thập trong giai đoạn từ nửa cuối năm 2024 đến nửa đầu năm 2025.

Theo Heritage Foundation, một nền kinh tế được xem là có mức độ tự do cao khi người dân và doanh nghiệp có khả năng kiểm soát tốt hơn đối với tài sản, lao động và hoạt động đầu tư của mình, trong khi các yếu tố sản xuất như vốn, hàng hóa và dịch vụ có thể lưu chuyển tương đối thông suốt dưới sự bảo đảm của hệ thống pháp luật.

Bảng xếp hạng được xây dựng dựa trên 12 tiêu chí, chia thành bốn nhóm lớn gồm nguyên tắc pháp quyền, quy mô chính phủ, hiệu quả quản lý và mức độ mở cửa của thị trường. Mỗi tiêu chí được chấm theo thang điểm từ 0 đến 100 và có trọng số ngang nhau trong tổng điểm.

Heritage Foundation cho rằng những cải cách kinh tế theo định hướng thị trường đã đóng vai trò quan trọng trong quá trình chuyển đổi của Việt Nam từ một nền kinh tế gặp nhiều khó khăn trở thành một trong những trung tâm sản xuất và xuất khẩu năng động của thế giới.

Tạp chí Wall Street cũng nhận định Việt Nam hiện là một trong những nền kinh tế năng động nhất toàn cầu với môi trường kinh doanh sôi động, tạo ra nhiều cơ hội cho người lao động và doanh nghiệp. Từ một quốc gia từng đối mặt nhiều thách thức trước thời kỳ đổi mới, Việt Nam đã vươn lên trở thành một trong những nhà xuất khẩu gạo và hàng điện tử lớn trên thế giới.

Trên phạm vi toàn cầu, Singapore tiếp tục giữ vị trí số một về tự do kinh tế với 84,4 điểm. Quốc đảo này đồng thời đứng đầu khu vực châu Á - Thái Bình Dương và là nền kinh tế duy nhất được Heritage Foundation xếp vào nhóm có mức độ tự do rất cao ở nhiều hạng mục đánh giá. Xếp sau Singapore lần lượt là Thụy Sỹ, Ireland, Australia và Đài Loan (Trung Quốc).

Báo cáo năm 2026 cũng cho thấy xu hướng chung là các nền kinh tế có mức độ tự do cao thường sở hữu năng lực đổi mới mạnh hơn, môi trường đầu tư thuận lợi hơn và mức sống bình quân cao hơn. Theo Heritage Foundation, mở rộng tự do kinh tế tiếp tục là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng và nâng cao khả năng cạnh tranh của các quốc gia trong dài hạn.

Đối với Việt Nam, kết quả năm 2026 phản ánh quá trình cải cách kéo dài nhiều năm nhằm mở rộng không gian cho khu vực tư nhân, thúc đẩy thương mại, thu hút đầu tư và hội nhập sâu hơn vào nền kinh tế toàn cầu. Dù vẫn còn dư địa cải thiện ở nhiều tiêu chí, mức tăng hơn 20 điểm trong ba thập kỷ qua cho thấy những thay đổi đáng kể trong môi trường kinh doanh và thể chế kinh tế của Việt Nam.