PNJ mất gần 77% vốn hóa chỉ sau 11 tháng, bị Petrosetco, Digiworld và FPT Retail vượt mặt

Thị trường chứng khoán Việt Nam vừa chứng kiến một cuộc đổi ngôi đáng chú ý trong nhóm doanh nghiệp bán lẻ và phân phối. Công ty CP Vàng bạc Đá quý Phú Nhuận (PNJ, mã chứng khoán: PNJ) từng sở hữu quy mô vốn hóa vượt trội so với Petrosetco, Digiworld và FPT Retail, nhưng đến giữa tháng 11/2026, vị thế này đã hoàn toàn đảo chiều.

Theo dữ liệu chốt phiên giao dịch ngày 13/11/2026, vốn hóa PNJ chỉ còn khoảng 7.650 tỷ đồng, giảm gần 77% so với thời điểm cuối năm 2025. Tương ứng, hơn 25.400 tỷ đồng giá trị thị trường của doanh nghiệp đã bị thổi bay chỉ trong chưa đầy 11 tháng.

Ở chiều ngược lại, Tổng CTCP Dịch vụ Tổng hợp Dầu khí (Petrosetco, mã chứng khoán: PET) đạt vốn hóa 7.753 tỷ đồng, chính thức vượt qua PNJ. CTCP Thế giới Số (Digiworld, mã chứng khoán: DGW) đạt 8.823 tỷ đồng, trong khi CTCP Bán lẻ Kỹ thuật số FPT (FPT Retail, mã chứng khoán: FRT) sở hữu giá trị thị trường lên tới 26.286 tỷ đồng, cao gấp 3,4 lần PNJ.

Đáng chú ý, vào cuối năm 2025, tương quan giữa các doanh nghiệp hoàn toàn khác biệt. Khi đó, PNJ có vốn hóa khoảng 33.092 tỷ đồng, gấp gần 9 lần Petrosetco ở mức 3.725 tỷ đồng, gần 4 lần Digiworld với 8.632 tỷ đồng và cao hơn khoảng 30% so với FPT Retail ở mức 25.460 tỷ đồng.

Điều đáng nói là sự thay đổi thứ hạng này chủ yếu đến từ cú lao dốc của PNJ, thay vì sự bứt phá mạnh mẽ của các doanh nghiệp còn lại. Trong cùng giai đoạn, vốn hóa Petrosetco tăng hơn 108%, Digiworld tăng khoảng 2% và FPT Retail tăng hơn 3%.

Cú sốc kim cương và khoản dự phòng hơn 7.000 tỷ đồng

Áp lực lớn đối với PNJ bắt đầu xuất hiện từ đầu tháng 7/2026, khi thông tin Giám đốc Công ty TNHH MTV Giám định PNJ (P-Lab), công ty con của doanh nghiệp, có liên quan đến một đường dây buôn lậu kim cương đang được cơ quan chức năng điều tra.

Ban lãnh đạo PNJ khẳng định 28.000 viên kim cương trong vụ án không đi vào hệ thống doanh nghiệp. Tuy nhiên, thông tin này vẫn tạo ra phản ứng tiêu cực trên thị trường chứng khoán, khiến cổ phiếu PNJ mất tới 51% giá trị chỉ trong tháng 7.

Áp lực tiếp tục gia tăng khi khách hàng bán lại kim cương theo chính sách thu đổi hàng hóa đã bán của doanh nghiệp. Báo cáo tài chính hợp nhất bán niên năm 2026 đã soát xét ghi nhận khoảng 2.267 tỷ đồng dự phòng cho nghĩa vụ mua lại, khiến lợi nhuận ròng 6 tháng chỉ còn gần 729 tỷ đồng, giảm 35% so với cùng kỳ.

Đến cuối tháng 9/2026, PNJ tiếp tục công bố kế hoạch kinh doanh điều chỉnh. Doanh thu mục tiêu được hạ từ 48.660 tỷ đồng xuống 39.057 tỷ đồng, giảm khoảng 20% so với kế hoạch ban đầu được ĐHCĐ thông qua.

Đáng chú ý hơn, doanh nghiệp dự kiến trích lập 7.071 tỷ đồng dự phòng cho những tổn thất có thể phát sinh từ chính sách thu đổi. Theo kịch bản này, lợi nhuận sau thuế năm 2026 chuyển từ mục tiêu lãi 3.409 tỷ đồng sang lỗ 6.271 tỷ đồng. Nếu loại trừ khoản dự phòng nói trên, PNJ ước tính lợi nhuận sau thuế đạt khoảng 800 tỷ đồng.

Cùng với việc điều chỉnh kế hoạch kinh doanh, PNJ đề xuất giảm tỷ lệ cổ tức tiền mặt năm 2026 từ 20% xuống 0%. Doanh nghiệp cũng lên kế hoạch huy động khoảng 8.000 tỷ đồng trong ba năm, bao gồm phương án chào bán riêng lẻ tối đa 550 triệu cổ phiếu cho nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp trong giai đoạn từ quý IV/2026 đến quý III/2027.

Thị trường tiếp tục phản ứng tiêu cực trước những thông tin này. Trong 5 phiên liên tiếp từ ngày 28/09 đến 02/10/2026, cổ phiếu PNJ đều giảm sàn, mất hơn 30% giá trị.

Kết quả kinh doanh quý III/2026 cũng phản ánh rõ những khó khăn mà doanh nghiệp đang đối mặt. Doanh thu thuần đạt 6.995 tỷ đồng, giảm 14% so với cùng kỳ; lợi nhuận gộp giảm tới 62%. PNJ ghi nhận khoản lỗ sau thuế 258 tỷ đồng, trái ngược với mức lãi 496 tỷ đồng của quý III/2025.

Lũy kế 9 tháng đầu năm 2026, doanh thu PNJ vẫn tăng 29%, đạt 32.704 tỷ đồng. Tuy nhiên, lợi nhuận sau thuế chỉ đạt 471 tỷ đồng, giảm 71% so với cùng kỳ năm trước.

Không chỉ kết quả kinh doanh, quy mô hoạt động của doanh nghiệp cũng có sự thay đổi đáng kể. Riêng quý III, PNJ mở thêm 10 cửa hàng nhưng đóng tới 38 cửa hàng. Số lượng nhân sự cuối tháng 9 còn 7.123 người, giảm hơn 1.000 người so với cuối tháng 6.

Một thông tin đáng chú ý khác trong báo cáo tài chính là khoản vay cá nhân 700 tỷ đồng từ Chủ tịch HĐQT Cao Thị Ngọc Dung. Khoản vay có lãi suất 10%/năm, không có tài sản bảo đảm và đáo hạn vào ngày 25/09/2027.

Áp lực trên thị trường chứng khoán còn thể hiện qua cơ cấu cổ đông. Ngày 12/11/2026, bà Trần Phương Ngọc Giao, con gái Chủ tịch HĐQT Cao Thị Ngọc Dung, bị công ty chứng khoán bán giải chấp gần 2,5 triệu cổ phiếu PNJ, khiến lượng nắm giữ giảm còn 5,09 triệu đơn vị, tương đương 0,99% vốn điều lệ.

Sau giao dịch, bà Cao Thị Ngọc Dung cùng hai con gái là bà Giao và bà Trần Phương Ngọc Thảo còn nắm tổng cộng 31,12 triệu cổ phiếu, tương đương 6,08% vốn điều lệ. Trong đó, bà Dung sở hữu 2,93%, bà Thảo nắm 2,15%, không ai còn đạt ngưỡng 5% để được xác định là cổ đông lớn.

Các nhóm quỹ ngoại như Dragon Capital, VinaCapital, T. Rowe Price và Sprucegrove cũng lần lượt giảm tỷ lệ sở hữu xuống dưới 5% vốn điều lệ PNJ.

Petrosetco, Digiworld và FPT Retail đi lên nhờ những động lực riêng

Trái ngược với diễn biến tại PNJ, ba doanh nghiệp vượt mặt về vốn hóa lại ghi nhận những câu chuyện kinh doanh khác nhau. Trong đó, Petrosetco là trường hợp có sự thay đổi rõ rệt nhất về giá trị thị trường khi vốn hóa tăng hơn gấp đôi chỉ sau chưa đầy 11 tháng.

Cuối năm 2025, Petrosetco có vốn hóa khoảng 3.725 tỷ đồng, chưa bằng 1/8 PNJ. Đến ngày 13/11/2026, con số này tăng lên 7.753 tỷ đồng, tương ứng mức tăng hơn 108%.

Một trong những dấu mốc đáng chú ý là việc Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) hoàn tất thoái toàn bộ 23,21% vốn tại Petrosetco thông qua phiên đấu giá ngày 11/12/2025.

Hoạt động kinh doanh của PET cũng ghi nhận tăng trưởng tích cực. Trong 9 tháng đầu năm 2026, doanh thu thuần đạt 20.348 tỷ đồng, tăng 43% so với cùng kỳ; lợi nhuận sau thuế đạt hơn 305 tỷ đồng, tăng 23% và hoàn thành 96% kế hoạch cả năm.

Với Digiworld, dù vốn hóa chỉ tăng khoảng 2%, kết quả kinh doanh lại có sự cải thiện đáng kể. Sau 9 tháng năm 2026, doanh thu thuần đạt 26.796 tỷ đồng, tăng 44%, trong khi lợi nhuận sau thuế đạt 789 tỷ đồng, tăng 101% so với cùng kỳ. Kết quả này giúp doanh nghiệp vượt gần 20% mục tiêu lợi nhuận cả năm chỉ sau ba quý.

Riêng quý III/2026, doanh thu DGW đạt hơn 11.000 tỷ đồng, tăng 49%. Theo giải trình của doanh nghiệp, động lực chủ yếu đến từ hoạt động kinh doanh cốt lõi, trong đó ngành hàng thiết bị văn phòng ghi nhận doanh thu tăng 90%. Ngoài ra, Digiworld cũng bắt đầu ghi nhận doanh thu từ ngành hàng dầu nhờn Shell.

Trong khi đó, FPT Retail tiếp tục duy trì quy mô vốn hóa lớn nhất trong nhóm được so sánh. Tính đến ngày 13/11/2026, giá trị thị trường của FRT đạt 26.286 tỷ đồng, tăng hơn 3% so với cuối năm trước.

Kết quả kinh doanh 9 tháng cũng ghi nhận nhiều điểm tích cực. Doanh thu hợp nhất đạt 48.273 tỷ đồng, tăng 33%; lợi nhuận trước thuế đạt 1.724 tỷ đồng, tăng 114% và vượt 11% kế hoạch cả năm.

Động lực tăng trưởng chủ yếu tiếp tục đến từ chuỗi nhà thuốc và tiêm chủng Long Châu. Trong 9 tháng, hệ thống này mang về 33.408 tỷ đồng doanh thu, tăng 35% và đóng góp khoảng 69% tổng doanh thu hợp nhất của FPT Retail.

Đến cuối tháng 9/2026, Long Châu vận hành 2.741 nhà thuốc và 244 trung tâm tiêm chủng. Trong khi đó, chuỗi FPT Shop cũng ghi nhận doanh thu hơn 15.000 tỷ đồng, tăng 30% so với cùng kỳ.

Sự đảo chiều về vốn hóa giữa PNJ với Petrosetco, Digiworld và FPT Retail cho thấy khoảng cách giá trị thị trường giữa các doanh nghiệp có thể thay đổi rất nhanh khi triển vọng kinh doanh và tâm lý nhà đầu tư biến động. Với PNJ, áp lực hiện tại không chỉ nằm ở kết quả kinh doanh suy giảm mà còn liên quan đến nghĩa vụ dự phòng, kế hoạch huy động vốn và sự thay đổi trong cơ cấu cổ đông. Diễn biến phục hồi của doanh nghiệp trong thời gian tới sẽ phụ thuộc đáng kể vào khả năng xử lý những vấn đề này và khôi phục niềm tin của thị trường.