Bộ KH&CN đề xuất chuẩn hóa thị trường vàng, siết chặt công bố tuổi vàng

Thị trường vàng có thể sắp bước vào giai đoạn quản lý chặt chẽ hơn khi Bộ Khoa học và Công nghệ đang lấy ý kiến đối với dự thảo Thông tư quy định về kiểm tra và quản lý đo lường, chất lượng đối với vàng trang sức, mỹ nghệ, vàng miếng và vàng nguyên liệu trong quá trình sản xuất, nhập khẩu và lưu thông trên thị trường.

Điểm đáng chú ý của dự thảo là hàng loạt quy định mới liên quan đến công bố tuổi vàng, hàm lượng vàng thực tế và tiêu chuẩn chất lượng được thiết kế theo hướng minh bạch hơn, qua đó hạn chế tình trạng người tiêu dùng mua phải sản phẩm không đúng chất lượng công bố.

Theo dự thảo, chất lượng vàng trang sức và mỹ nghệ sẽ được phân hạng dựa trên độ tinh khiết tương ứng với hàm lượng vàng thực tế. Đối với sản phẩm được phân hạng theo Kara (K), doanh nghiệp phải áp dụng nguyên tắc làm tròn xuống về mức liền kề thấp hơn.

Ví dụ, một sản phẩm có độ tinh khiết 21,5K sẽ chỉ được công bố là vàng 21K thay vì 22K như cách hiểu phổ biến của nhiều người tiêu dùng. Trong trường hợp công bố theo hàm lượng vàng hoặc độ tinh khiết, doanh nghiệp phải ghi đúng giá trị thực tế. Một sản phẩm chứa 78% vàng phải được công bố là 78% hoặc 780, không được ghi ở mức cao hơn.

Quy định này được đánh giá có thể giúp giảm tranh cãi liên quan đến tuổi vàng trên thị trường, đồng thời tạo cơ sở rõ ràng hơn để người mua so sánh chất lượng sản phẩm giữa các thương hiệu.

Dự thảo cũng đưa ra yêu cầu chi tiết đối với các sản phẩm có cấu tạo phức tạp. Nếu một món trang sức được tạo thành từ nhiều bộ phận với hàm lượng vàng khác nhau, toàn bộ sản phẩm sẽ được phân hạng theo bộ phận có hàm lượng vàng thấp nhất. Ngoài ra, vật liệu hàn, chốt, ốc vít hoặc các bộ phận phụ khác cũng phải được công bố rõ thành phần.

Một nội dung khác nhận được sự quan tâm là việc sử dụng kim loại nền trong chế tác vàng trang sức. Theo dự thảo, doanh nghiệp vẫn được phép sử dụng các hợp kim khác ngoài vàng nhằm tăng độ bền cơ học của sản phẩm trong trường hợp cần thiết. Tuy nhiên, các vật liệu này phải được xử lý để không gây nhầm lẫn với vàng về mặt ngoại quan và phải được công bố rõ cho người tiêu dùng.

Tương tự, các sản phẩm có sử dụng vật liệu nhồi hoặc làm đầy bên trong cũng phải ghi rõ thông tin và công bố rằng sản phẩm không được chế tạo hoàn toàn từ hợp kim vàng.

Bên cạnh yếu tố minh bạch, dự thảo còn đặt ra yêu cầu cao hơn về an toàn sức khỏe. Theo đó, vàng trang sức và mỹ nghệ không được chứa các thành phần độc hại vượt ngưỡng cho phép, bao gồm cả kim loại nền, lớp phủ bề mặt, vật liệu hàn và các chất kết dính được sử dụng trong quá trình sản xuất.

Các kết quả thử nghiệm xác định hàm lượng vàng cũng phải đáp ứng giới hạn sai số theo quy định. Đồng thời, sản phẩm vàng trang sức được sản xuất, nhập khẩu hoặc lưu thông trên thị trường phải bảo đảm hàm lượng vàng thực tế không thấp hơn mức đã công bố.

Đối với vàng miếng và vàng nguyên liệu, dự thảo quy định hàm lượng vàng tối thiểu phải đạt từ 99,5% trở lên. Các sản phẩm vàng miếng sản xuất trong nước, vàng miếng nhập khẩu và vàng nguyên liệu nhập khẩu khi lưu thông trên thị trường cũng phải bảo đảm hàm lượng vàng thực tế không thấp hơn mức công bố.

Một điểm mới đáng chú ý khác là yêu cầu công bố tiêu chuẩn áp dụng đối với toàn bộ sản phẩm vàng lưu thông trên thị trường. Theo đó, các tổ chức và cá nhân sản xuất, gia công hoặc nhập khẩu sẽ phải công khai tiêu chuẩn áp dụng thông qua nhãn hàng hóa, bao bì, tài liệu đi kèm, website hoặc các nền tảng số khác để người tiêu dùng có thể dễ dàng tra cứu.

Các đơn vị kinh doanh đồng thời phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về toàn bộ nội dung đã công bố.

Nếu được ban hành, các quy định mới được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao tính minh bạch của thị trường vàng, tạo cơ sở để người tiêu dùng dễ dàng nhận biết chất lượng sản phẩm, đồng thời tăng cường trách nhiệm của doanh nghiệp trong việc công bố và bảo đảm đúng hàm lượng vàng lưu thông trên thị trường.

Trong bối cảnh nhu cầu tích trữ và đầu tư vàng vẫn ở mức cao, việc chuẩn hóa các quy định về đo lường, chất lượng và công bố thông tin được xem là bước đi quan trọng nhằm bảo vệ quyền lợi người mua, hạn chế rủi ro gian lận tuổi vàng và nâng cao niềm tin đối với thị trường.