Nhân viên VIX tạo 25 tỷ đồng lợi nhuận mỗi năm, bỏ xa phần còn lại

Theo báo cáo cập nhật ngành chứng khoán quý III/2026 của TCBS Research, tổng số nhân sự tại 81 công ty chứng khoán đạt 17.702 người tính đến cuối tháng 9/2026, tăng 0,4% so với quý trước. Quy mô lao động toàn ngành gần như đi ngang, song hiệu suất tạo lợi nhuận giữa các doanh nghiệp có sự chênh lệch đáng kể.

Trong nhóm 10 công ty chứng khoán có tổng tài sản lớn nhất thị trường, Chứng khoán VIX (HoSE: VIX) đứng đầu về lợi nhuận trước thuế bình quân trên mỗi nhân viên. Cụ thể, lợi nhuận trước thuế lũy kế 12 tháng đạt 25 tỷ đồng/người.

Đáng chú ý, VIX chỉ có 81 nhân viên tại thời điểm cuối quý III/2026, thấp nhất trong nhóm 10 doanh nghiệp được khảo sát. Với quy mô nhân sự này, mức lợi nhuận bình quân trên mỗi lao động của VIX cao hơn đáng kể so với các công ty chứng khoán còn lại.

Đứng thứ hai là Chứng khoán Kỹ Thương (TCBS, HoSE: TCX), với lợi nhuận trước thuế bình quân 14,8 tỷ đồng/người trong 12 tháng. Doanh nghiệp có 524 nhân viên tại cuối tháng 9/2026. Như vậy, năng suất lợi nhuận bình quân của VIX cao gấp gần 1,7 lần TCBS.

Chứng khoán VPBank (VPX) xếp thứ ba với 5,7 tỷ đồng/người, trên tổng số 835 nhân viên. Khoảng cách giữa VIX và VPX lên tới hơn 4 lần.

Ở các vị trí tiếp theo, Chứng khoán Vietcap (VCI) ghi nhận 3,7 tỷ đồng lợi nhuận trước thuế bình quân mỗi nhân viên, Chứng khoán SSI (SSI) đạt 3,6 tỷ đồng và Chứng khoán VPS (VCK) đạt 3,3 tỷ đồng.

Sự khác biệt về năng suất nhân sự giữa các công ty chứng khoán chủ yếu xuất phát từ mô hình kinh doanh và cơ cấu nguồn thu. Theo TCBS Research, những doanh nghiệp tập trung vào hoạt động tự doanh, cho vay ký quỹ và ngân hàng đầu tư thường có bộ máy nhân sự gọn hơn so với nhóm phát triển mạnh hoạt động môi giới khách hàng cá nhân.

VPS và SSI là hai doanh nghiệp có lực lượng lao động đông đảo trong nhóm khảo sát. Tại cuối quý III/2026, VPS có 1.635 nhân viên, còn SSI có 1.546 nhân viên. Đây cũng là hai công ty dẫn đầu thị phần môi giới cổ phiếu và chứng chỉ quỹ trên HoSE trong quý, lần lượt đạt 11,5% và 11,1%.

Đặc thù hoạt động môi giới bán lẻ đòi hỏi doanh nghiệp duy trì đội ngũ nhân sự lớn để phát triển khách hàng, tư vấn và cung cấp dịch vụ. Quy mô lao động cao cũng kéo theo chi phí nhân sự và vận hành tương ứng.

Sự khác biệt này thể hiện qua tỷ lệ chi phí trên thu nhập (CIR) lũy kế 12 tháng. Theo thống kê của TCBS Research, CIR của VPS ở mức 37,6%, HCM đạt 27,6%, trong khi SSI ghi nhận 19,4%.

Ngược lại, VIX có CIR chỉ 6,4%, thấp nhất trong nhóm khảo sát. Mô hình kinh doanh tập trung vào hoạt động tự doanh giúp công ty không phải duy trì mạng lưới môi giới bán lẻ với quy mô nhân sự lớn như một số đối thủ. Đây là một trong những yếu tố góp phần tạo nên mức lợi nhuận bình quân trên mỗi nhân viên vượt trội của doanh nghiệp.

Tuy nhiên, lợi nhuận bình quân trên mỗi nhân viên không phản ánh đầy đủ hiệu quả hoạt động của một công ty chứng khoán. Chỉ tiêu này còn phụ thuộc vào quy mô vốn, cơ cấu tài sản, mức độ sử dụng nguồn vốn và tỷ trọng đóng góp của từng mảng kinh doanh. Đặc biệt, lợi nhuận từ tự doanh có thể biến động theo diễn biến thị trường, khiến kết quả giữa các kỳ không nhất thiết duy trì ổn định.

Năng suất nhân sự phân hóa trong khi hoạt động kinh doanh toàn ngành đang chịu sức ép. Trong quý III/2026, doanh thu hoạt động của các công ty chứng khoán đạt 35.248 tỷ đồng, giảm 5,5% so với cùng kỳ năm trước. Lợi nhuận sau thuế toàn ngành giảm 43,1%, còn 8.602 tỷ đồng.

Xét theo cơ cấu nguồn thu, doanh thu môi giới và lưu ký giảm mạnh 56,9% so với cùng kỳ, xuống còn 3.130 tỷ đồng. Ngược lại, thu nhập lãi từ cho vay ký quỹ đạt 12.843 tỷ đồng, tăng 37,1%, đóng góp khoảng 52% lợi nhuận gộp toàn ngành.

Diễn biến trái chiều giữa hai mảng kinh doanh cho thấy nguồn thu của các công ty chứng khoán đang có sự phân hóa. Trong khi hoạt động môi giới và lưu ký suy giảm, cho vay ký quỹ tiếp tục đóng góp tỷ trọng lớn vào lợi nhuận ngành. Đây cũng là những khác biệt cần được tính đến khi đánh giá hiệu quả sử dụng nhân sự giữa các doanh nghiệp, thay vì chỉ nhìn vào số lao động và lợi nhuận bình quân.