Ngôi làng chỉ có hơn 100 hộ dân ở Việt Nam, được vinh danh trong danh sách Làng du lịch tốt nhất thế giới

Giữa những dãy núi đá tai mèo trùng điệp của vùng cực Bắc Việt Nam, có một ngôi làng nhỏ vẫn lưu giữ gần như nguyên vẹn vẻ đẹp truyền thống với những mái ngói âm dương, bức tường đất vàng và hàng rào đá được xếp thủ công. Không sở hữu những công trình hiện đại hay khu nghỉ dưỡng quy mô lớn, ngôi làng lại thu hút du khách bởi không gian yên bình, khí hậu mát mẻ vào mùa hè và nhịp sống đậm bản sắc của cộng đồng dân tộc thiểu số.

Đó là làng Lô Lô Chải, thuộc xã Lũng Cú, tỉnh Tuyên Quang, trước đây nằm trên địa bàn huyện Đồng Văn, tỉnh Hà Giang. Nằm dưới chân núi Rồng, gần cột cờ Lũng Cú, ngôi làng được xem là một trong những điểm đến tiêu biểu của cao nguyên đá Đồng Văn, nơi cảnh quan thiên nhiên và kiến trúc truyền thống cùng tạo nên một không gian văn hóa đặc sắc.

Điều đáng chú ý là Lô Lô Chải chỉ có khoảng 120 hộ dân với hơn 550 nhân khẩu, phần lớn là người Lô Lô cùng một bộ phận người Mông sinh sống. Dù quy mô dân cư không lớn, ngôi làng đã tạo được dấu ấn trên bản đồ du lịch quốc tế khi được Tổ chức Du lịch Liên Hợp Quốc (UN Tourism) vinh danh trong danh sách Làng du lịch tốt nhất năm 2025.

Danh hiệu này không chỉ ghi nhận vẻ đẹp cảnh quan mà còn phản ánh những nỗ lực bảo tồn văn hóa, phát triển du lịch cộng đồng và gìn giữ môi trường sống của người dân địa phương. Từ một bản làng vùng biên giới còn nhiều khó khăn, Lô Lô Chải từng bước trở thành điểm đến được du khách trong và ngoài nước quan tâm.

Ngôi làng ở độ cao gần 1.500m, mùa hè mát mẻ giữa núi đá

Làng Lô Lô Chải nằm ở độ cao khoảng 1.470m so với mực nước biển, giữa địa hình núi đá đặc trưng của cao nguyên Đồng Văn. Từ trung tâm khu vực Đồng Văn trước đây, du khách di chuyển khoảng 25km để đến làng, qua những cung đường quanh co, các sườn núi đá và những thung lũng nhỏ nằm xen giữa các dãy núi.

Vị trí trên vùng núi cao tạo cho Lô Lô Chải điều kiện khí hậu khác biệt so với nhiều khu vực đồng bằng. Vào mùa hè, nhiệt độ thường dao động quanh mức 25–26 độ C theo thông tin giới thiệu về điểm đến, mang lại cảm giác tương đối dễ chịu. Đây cũng là khoảng thời gian nhiều du khách lựa chọn khám phá cao nguyên đá để tránh cái nóng tại các đô thị lớn.

Tuy nhiên, khí hậu Lô Lô Chải không phải lúc nào cũng ôn hòa. Khi mùa đông đến, nhiệt độ có thể giảm sâu, đặc biệt trong những đợt không khí lạnh mạnh. Một số thời điểm thời tiết khắc nghiệt, khu vực núi cao có khả năng xuất hiện băng giá, khiến cảnh quan chuyển sang một sắc thái hoàn toàn khác so với mùa hè.

Sự thay đổi của thời tiết qua từng mùa cũng góp phần tạo nên sức hấp dẫn cho ngôi làng. Từ khoảng tháng 9 đến tháng 12, cao nguyên đá bước vào thời kỳ được nhiều người yêu thích bởi không khí se lạnh và sắc hoa tam giác mạch xuất hiện tại những khu vực canh tác phù hợp. Khi mùa xuân đến, hoa đào, hoa mận và hoa lê nở rải rác trong các bản làng, trong khi mùa hè lại mang đến màu xanh của những nương ngô trên sườn núi.

Giữa khung cảnh ấy, Lô Lô Chải hiện lên với những mái nhà thấp, tường đất dày và các lối đi nhỏ men theo hàng rào đá. Không gian làng không có nhiều công trình cao tầng, nhờ vậy cảnh quan truyền thống vẫn giữ được sự hài hòa với địa hình núi đá xung quanh.

Vào buổi sáng, khi những tia nắng đầu ngày xuất hiện trên các mái ngói âm dương, ngôi làng mang vẻ đẹp bình dị với những khoảng sân nhỏ, làn khói bếp và nhịp sinh hoạt thường ngày của người dân. Đến chiều muộn, ánh nắng dịu dần trên những bức tường đất và hàng rào đá, tạo nên khung cảnh đặc trưng của một bản làng vùng cao.

Chính sự giản dị ấy là một trong những yếu tố khiến Lô Lô Chải được nhiều du khách yêu thích. Thay vì tìm đến những hoạt động giải trí sôi động, người ghé thăm nơi đây thường dành thời gian đi bộ quanh làng, quan sát kiến trúc, tìm hiểu đời sống cư dân và tận hưởng không khí trong lành của vùng núi.

Một trong những nét đặc sắc nhất của Lô Lô Chải là hệ thống nhà trình tường truyền thống, kiểu kiến trúc gắn bó lâu đời với đời sống của đồng bào dân tộc trên cao nguyên đá. Những căn nhà thường được xây dựng bằng đất nện, có tường dày khoảng 40–60cm, mái lợp ngói âm dương và khuôn viên được bao quanh bởi hàng rào đá xếp thủ công.

Để tạo nên những bức tường chắc chắn, người dân sử dụng đất phù hợp, đưa vào khuôn và đầm nén thành từng lớp. Phương pháp xây dựng này giúp hình thành những bức tường dày, có khả năng hạn chế sự thay đổi nhiệt độ trong nhà, phù hợp với điều kiện khí hậu vùng núi cao, nơi mùa hè có nắng mạnh nhưng mùa đông thường lạnh giá.

Mái ngói âm dương cũng là một chi tiết kiến trúc dễ nhận diện. Những viên ngói được xếp xen kẽ theo cấu trúc truyền thống, vừa phục vụ nhu cầu che mưa, chống nắng vừa tạo nên vẻ đẹp cổ kính cho toàn bộ ngôi làng. Trải qua thời gian, màu ngói sẫm lại, kết hợp với sắc vàng nâu của tường đất và màu xám của hàng rào đá, tạo nên một tổng thể hài hòa với cảnh quan tự nhiên.

Đặc biệt, những hàng rào đá bao quanh các ngôi nhà không chỉ có chức năng phân chia khuôn viên mà còn thể hiện sự khéo léo của người dân trong việc tận dụng vật liệu sẵn có. Các khối đá được lựa chọn, sắp xếp và chồng lên nhau bằng phương pháp thủ công, hình thành những bức tường vững chắc mà vẫn giữ được vẻ mộc mạc.

Không ít công trình trong làng đã tồn tại qua nhiều thế hệ, trở thành một phần ký ức của các gia đình và cộng đồng. Dù đời sống có nhiều thay đổi, người dân vẫn chú trọng giữ gìn kiến trúc truyền thống, hạn chế những biến đổi làm mất đi đặc trưng của không gian làng cổ.

Những năm gần đây, cùng với sự phát triển của du lịch cộng đồng, nhiều gia đình tại Lô Lô Chải đã cải tạo nhà ở thành homestay để phục vụ khách lưu trú. Theo thông tin giới thiệu về điểm đến, hiện có hơn 40 ngôi nhà trình tường được sử dụng cho hoạt động đón khách, nhưng phần lớn vẫn giữ những đặc điểm kiến trúc truyền thống.

Đối với du khách, nghỉ qua đêm trong một căn nhà trình tường là cơ hội cảm nhận rõ hơn nhịp sống vùng cao. Thay vì chỉ ghé qua chụp ảnh, người lưu trú có thể trò chuyện với chủ nhà, tìm hiểu phong tục, sinh hoạt thường ngày và những câu chuyện gắn với lịch sử của cộng đồng người Lô Lô.

Ẩm thực cũng góp phần làm phong phú trải nghiệm tại ngôi làng. Những món ăn quen thuộc của vùng cao như mèn mén, gà đen, thịt trâu gác bếp, cơm lam hay bánh tam giác mạch thường được giới thiệu đến du khách. Qua mỗi bữa ăn, người ghé thăm có thêm cơ hội tìm hiểu cách sử dụng nguyên liệu địa phương, tập quán chế biến và văn hóa sinh hoạt của cư dân miền núi.

Bên cạnh kiến trúc và ẩm thực, người Lô Lô còn được biết đến với trang phục truyền thống nhiều màu sắc, nghệ thuật trang trí trên vải và những phong tục riêng trong đời sống cộng đồng. Đây là những giá trị văn hóa góp phần tạo nên bản sắc của Lô Lô Chải, đồng thời là nguồn lực quan trọng để phát triển du lịch theo hướng gắn với bảo tồn di sản.

Từ bản làng vùng cực Bắc đến danh hiệu Làng du lịch tốt nhất thế giới

Năm 2025 đánh dấu một cột mốc đáng chú ý đối với làng Lô Lô Chải khi địa phương được Tổ chức Du lịch Liên Hợp Quốc vinh danh trong danh sách Best Tourism Villages 2025, tức những Làng du lịch tốt nhất năm 2025.

Đây là sáng kiến nhằm ghi nhận các ngôi làng có giá trị nổi bật về cảnh quan, văn hóa, tài nguyên du lịch và những nỗ lực phát triển bền vững. Việc Lô Lô Chải được lựa chọn cho thấy mô hình du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn kiến trúc và bản sắc dân tộc đã tạo được dấu ấn trong quá trình phát triển của địa phương.

Điểm đáng chú ý là sự phát triển du lịch tại Lô Lô Chải không dựa vào những công trình quy mô lớn mà chủ yếu khai thác chính các giá trị vốn có. Những ngôi nhà trình tường, hàng rào đá, trang phục truyền thống và sinh hoạt thường ngày của cư dân trở thành những yếu tố tạo nên trải nghiệm khác biệt, giúp du khách tiếp cận gần hơn với văn hóa bản địa.

Với vị trí gần cột cờ Lũng Cú, Lô Lô Chải cũng là điểm dừng chân thuận tiện trong hành trình khám phá vùng cực Bắc Việt Nam. Từ làng, du khách có thể đến cột cờ Lũng Cú trên đỉnh núi Rồng, cách khoảng 1,5km, để quan sát cảnh quan núi đá, thung lũng và các bản làng nằm giữa địa hình đặc trưng của cao nguyên Đồng Văn.

Ngoài ra, khu vực lân cận còn có thôn Thèn Pả, nơi sinh sống của cộng đồng người Mông với những nét văn hóa truyền thống riêng. Trên hành trình từ Đồng Văn đến Lũng Cú, du khách cũng có thể kết hợp khám phá Sủng Là, dinh thự họ Vương tại Sà Phìn hoặc tiếp tục đến đèo Mã Pí Lèng và sông Nho Quế, những địa danh nổi tiếng của vùng cao nguyên đá.

Tuy nhiên, điều khiến Lô Lô Chải tạo được sức hút lâu dài không chỉ nằm ở vị trí gần các điểm du lịch nổi tiếng mà còn ở khả năng giữ gìn không gian sống truyền thống. Trong bối cảnh nhiều bản làng vùng cao đang thay đổi nhanh chóng cùng quá trình phát triển kinh tế, việc duy trì những căn nhà trình tường, hàng rào đá và phong tục sinh hoạt cộng đồng mang ý nghĩa quan trọng đối với bảo tồn di sản.

Danh hiệu Làng du lịch tốt nhất năm 2025 vì vậy không đơn thuần là sự ghi nhận về cảnh quan đẹp, mà còn cho thấy tiềm năng của mô hình du lịch lấy cộng đồng địa phương làm trung tâm. Khi người dân trực tiếp tham gia cung cấp dịch vụ, giới thiệu văn hóa và gìn giữ kiến trúc truyền thống, hoạt động du lịch có thể tạo thêm sinh kế mà vẫn duy trì được những giá trị riêng của bản làng.

Giữa những dãy núi đá hùng vĩ nơi cực Bắc, Lô Lô Chải vẫn giữ được vẻ đẹp bình dị với những mái ngói âm dương, bức tường đất vàng và những con đường nhỏ chạy qua hàng rào đá. Từ một ngôi làng chỉ có khoảng 120 hộ dân, nơi đây đã trở thành điểm đến được quốc tế ghi nhận, góp phần giới thiệu vẻ đẹp thiên nhiên và chiều sâu văn hóa của vùng cao nguyên đá đến đông đảo du khách.