MSCI có thể nâng hạng chứng khoán Việt Nam năm 2029, dòng vốn tiềm năng đạt 10 tỷ USD

Chia sẻ tại chương trình “Café Chứng”, ông Hưng cho rằng tiến trình nâng hạng phụ thuộc vào việc Việt Nam tháo gỡ các điểm nghẽn thực tế, thay vì kỳ vọng dòng vốn rút khỏi những thị trường khác, như Indonesia, sẽ tự động chuyển sang Việt Nam.

Theo ông, bài học từ Indonesia cho thấy MSCI coi trọng mức độ thực thi các cải cách hơn những chính sách mới dừng ở khâu ban hành hoặc cam kết.

Dòng vốn tiềm năng 10 tỷ USD, có thể giải ngân đến năm 2030

Theo ước tính của ông Hưng, tổng tài sản được quản lý của các quỹ theo dõi chỉ số MSCI tại thời điểm Việt Nam được nâng hạng có thể vượt 2.000 tỷ USD. Nếu thị trường Việt Nam chiếm tỷ trọng 0,5%, dòng vốn tiềm năng có thể đạt khoảng 10 tỷ USD. Đây là mức tỷ trọng giả định tương đối thấp, trong khi tỷ trọng thực tế có thể cao hơn tại thời điểm nâng hạng.

Ông Hưng cho rằng quy mô dòng vốn này có thể góp phần thúc đẩy thanh khoản thị trường, với giá trị giao dịch bình quân ngày có khả năng tăng lên mức vài tỷ USD. Tuy nhiên, dòng vốn sẽ không nhất thiết giải ngân cùng lúc mà có thể được phân bổ thành nhiều đợt, tương tự cách FTSE triển khai với thị trường Việt Nam.

Trong kịch bản cơ sở, quá trình giải ngân có thể kéo dài thêm 6-12 tháng sau khi nâng hạng, đưa thời điểm hoàn tất vào khoảng năm 2030. Với kịch bản tích cực, nếu Việt Nam được nâng hạng vào năm 2028, dòng vốn có thể hoàn tất giải ngân vào khoảng năm 2029.

Theo ông Hưng, MSCI có quy mô lớn hơn đáng kể so với FTSE và phần lớn các quỹ chỉ số toàn cầu lớn theo dõi các bộ chỉ số MSCI. Vì vậy, việc nâng hạng không chỉ mở ra cơ hội thu hút dòng vốn thụ động mà còn có thể thúc đẩy quá trình tổ chức hóa thị trường chứng khoán Việt Nam.

Những điểm nghẽn đang dần được tháo gỡ

Về lộ trình nâng hạng, ông Hưng đưa ra hai kịch bản. Trong kịch bản cơ sở, Việt Nam có thể được đưa vào diện xem xét nâng hạng năm 2028 và chính thức nâng hạng năm 2029. Nếu cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP) được triển khai ngay trong những tháng đầu năm 2027, Việt Nam có thể có cơ hội sớm hơn một năm, với khả năng được nâng hạng vào năm 2028.

Một số chuyển biến đã xuất hiện ở vấn đề tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng (free-float). Petrolimex (PLX) đã giải quyết được một phần vướng mắc, trong khi BSR và một số doanh nghiệp thuộc khối PVN có kế hoạch cụ thể hơn cho năm 2027. Với doanh nghiệp tư nhân, tỷ lệ free-float của Masan High-Tech Materials (MSR) cũng tăng lên sau khi Masan thoái vốn một phần.

Ở khía cạnh sở hữu nước ngoài, tỷ lệ sở hữu nước ngoài hiệu dụng của thị trường Việt Nam đang cải thiện qua từng năm, một phần nhờ ngày càng có nhiều cổ phiếu được niêm yết với tỷ lệ sở hữu nước ngoài ở mức tối đa. Việc rà soát ngành nghề kinh doanh để xác định lại giới hạn sở hữu nước ngoài tại một số doanh nghiệp cũng đang được tiến hành.

Theo ước tính của ông Hưng, nhóm doanh nghiệp phải hạ tỷ lệ sở hữu nước ngoài xuống 0% để phục vụ quá trình rà soát, phân loại ngành nghề có tổng vốn hóa khoảng 2-3% toàn thị trường. Trong đó, chỉ khoảng 1-2 doanh nghiệp lớn nằm trong tầm ngắm của các quỹ chỉ số. Vì vậy, ông đánh giá đây không phải trở ngại quá lớn và có thể được xử lý trong thời gian tương đối ngắn.

Tuy nhiên, cơ chế CCP vẫn là một nội dung cần được triển khai rõ ràng hơn để MSCI có cơ sở đánh giá. Theo ông Hưng, các thông tư hướng dẫn đã được ban hành, tạo tiền đề cho hoạt động kiểm thử và xây dựng mô hình triển khai. CCP có thể được đưa vào vận hành trong quý I/2027 hoặc chậm nhất là quý II/2027, theo các mốc thời gian được Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đề cập.

Nếu các thay đổi được thực hiện đúng tiến độ, triển vọng nâng hạng có thể rõ ràng hơn vào cuối quý I hoặc đầu quý II/2027, khi nhà đầu tư nước ngoài có thêm cơ sở đánh giá khả năng tăng trưởng và cơ hội đầu tư tại Việt Nam.

Kỳ vọng mở rộng cơ sở nhà đầu tư

Bên cạnh dòng vốn quốc tế, sự tham gia của các nhà đầu tư tổ chức trong nước cũng có thể gia tăng trong 1-2 năm tới. Theo ông Hưng, các tổ chức như SCIC có thể tham gia tích cực hơn; những thay đổi chính sách trong tương lai cũng có thể mở rộng sự tham gia của các quỹ nội địa, trong đó có các quỹ liên quan đến bảo hiểm xã hội.

Sự kết hợp giữa dòng vốn quốc tế và nhà đầu tư tổ chức trong nước được kỳ vọng mở rộng cơ sở nhà đầu tư, cải thiện thanh khoản và hỗ trợ thị trường chứng khoán Việt Nam phát triển bền vững hơn.