Khối ngoại xả hàng, thị trường không hợp tác

75.000 tỷ đồng là giá trị bán ròng của nhà đầu tư nước ngoài trên thị trường chứng khoán Việt Nam từ đầu năm 2026. Con số này nối tiếp xu hướng rút vốn kéo dài từ năm trước và lẽ ra phải tạo áp lực lớn lên mặt bằng giá cổ phiếu. Tuy nhiên, diễn biến thực tế lại cho thấy một câu chuyện khác: ảnh hưởng của dòng vốn ngoại đang suy giảm đáng kể so với quá khứ.

Trước đây, mỗi đợt bán ròng quy mô lớn của khối ngoại thường kéo theo tâm lý thận trọng trên diện rộng. Nhiều cổ phiếu vốn hóa lớn gần như phụ thuộc vào giao dịch của nhà đầu tư nước ngoài. Nhưng bức tranh hiện tại đã thay đổi khi thị trường xuất hiện ngày càng nhiều trường hợp cổ phiếu tăng mạnh bất chấp áp lực bán kéo dài từ khối ngoại.

Theo thống kê từ đầu năm, trong nhóm 10 cổ phiếu bị khối ngoại bán ròng mạnh nhất thị trường có tới 6 mã vẫn tăng giá. Đáng chú ý, cổ phiếu VIC của Vingroup, STB của Sacombank hay MSB đều ghi nhận mức tăng hai chữ số. Riêng VIC và VHM chịu áp lực bán ròng lên tới hàng chục nghìn tỷ đồng nhưng diễn biến giá lại đi theo chiều ngược lại.

Diễn biến này phản ánh sự thay đổi đáng kể trong cán cân dòng tiền trên thị trường. Nếu như giai đoạn trước đây, giao dịch của khối ngoại thường đóng vai trò dẫn dắt, thì hiện nay dòng tiền trong nước đang trở thành lực lượng hấp thụ chính. Sự gia tăng mạnh của số lượng tài khoản chứng khoán cùng hoạt động sử dụng đòn bẩy đã giúp thị trường duy trì thanh khoản ở mức cao bất chấp áp lực rút vốn từ nhà đầu tư nước ngoài.

Không phải mọi cổ phiếu đều miễn nhiễm với giao dịch của khối ngoại. FPT là ví dụ điển hình cho thấy ảnh hưởng của dòng vốn ngoại vẫn tồn tại ở một số doanh nghiệp có tỷ trọng sở hữu nước ngoài lớn. Từ đầu năm, FPT bị bán ròng hơn 14.000 tỷ đồng, mạnh nhất toàn thị trường, trong khi thị giá giảm gần 24%.

Ở chiều ngược lại, Hòa Phát lại cho thấy một bức tranh khác. Cổ phiếu HPG được khối ngoại mua ròng hơn 4.000 tỷ đồng từ đầu năm và thị giá tăng gần 2%. Điều này cho thấy tác động của giao dịch nước ngoài hiện không còn mang tính đồng pha trên toàn thị trường mà phụ thuộc nhiều hơn vào đặc điểm từng doanh nghiệp và cấu trúc cổ đông của từng cổ phiếu.

Điều đáng chú ý hơn nằm ở bức tranh tổng thể. Theo nhiều thống kê gần đây, tỷ trọng sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài trên thị trường chứng khoán Việt Nam hiện chỉ còn khoảng 12-13% vốn hóa, mức thấp nhất trong nhiều năm. Trong khi đó, quy mô giao dịch của nhà đầu tư cá nhân trong nước tiếp tục mở rộng, giúp vai trò của dòng vốn nội ngày càng lớn hơn trong việc định giá cổ phiếu.

Thực tế, dù khối ngoại bán ròng mạnh trong nhiều năm liên tiếp, VN-Index vẫn duy trì xu hướng tăng và hiện giao dịch quanh vùng cao nhất lịch sử. Đây là dấu hiệu cho thấy thị trường đang bước sang một giai đoạn mới, nơi sức mạnh của dòng tiền nội có thể bù đắp phần lớn áp lực từ hoạt động rút vốn của khối ngoại.

Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa nhà đầu tư nước ngoài đã mất đi vai trò quan trọng. Khối ngoại vẫn là nhóm nắm giữ tỷ trọng lớn tại nhiều doanh nghiệp đầu ngành và thường được xem là dòng vốn có chất lượng cao. Những thay đổi trong xu hướng giao dịch của nhóm này vẫn có thể tác động đáng kể đến tâm lý và định giá của các cổ phiếu vốn hóa lớn.

Điểm khác biệt nằm ở chỗ thị trường hiện đã có thêm một lực đỡ đủ mạnh để hấp thụ các cú sốc bán ròng. Đây cũng là lý do nhiều chuyên gia cho rằng chứng khoán Việt Nam đang trở nên độc lập hơn với dòng vốn ngoại so với giai đoạn trước.

Trong bối cảnh FTSE Russell đã xác nhận lộ trình nâng hạng thị trường Việt Nam, câu chuyện của khối ngoại có thể bước sang chương mới trong những năm tới. Hàng tỷ USD từ các quỹ ETF và quỹ chủ động được kỳ vọng sẽ quay trở lại khi quá trình nâng hạng chính thức hoàn tất.

Nếu kịch bản này diễn ra, thị trường có thể xuất hiện trạng thái cân bằng mới, nơi dòng tiền nội tiếp tục đóng vai trò nền tảng trong khi dòng vốn ngoại trở thành chất xúc tác cho các nhịp tăng trưởng dài hạn. Khi đó, câu chuyện không còn là khối ngoại bán hay mua ròng bao nhiêu, mà là dòng tiền nào đang nắm quyền định giá thị trường.