Kênh nào sẽ gánh 1,5 nghìn tỷ USD cho nền kinh tế Việt Nam?

Cụ thể, Việt Nam cần huy động khoảng 1,5 nghìn tỷ USD trong giai đoạn 2026-2030 để duy trì động lực tăng trưởng mới, theo ước tính của VinaCapital. Quy mô vốn này tương đương hơn 38,5 triệu tỷ đồng, lớn gấp nhiều lần GDP hiện tại của nền kinh tế và đặt ra áp lực chưa từng có lên thị trường vốn trong nước.

Ông Brook Taylor, Tổng Giám đốc điều hành VinaCapital, cho rằng Việt Nam đang đi theo mô hình tăng trưởng khác với nhiều nền kinh tế Đông Á trước đây khi ưu tiên thu hút vốn đầu tư trực tiếp và phát triển khu vực tư nhân thay vì phụ thuộc vào viện trợ nước ngoài quy mô lớn. Điều này khiến bài toán huy động vốn trở thành yếu tố sống còn cho chu kỳ tăng trưởng mới.

Theo tính toán của VinaCapital, thị trường chứng khoán sẽ phải đóng vai trò lớn nhất trong cơ cấu huy động vốn với khoảng 600 tỷ USD trong giai đoạn 2026-2030. Tín dụng nội địa dự kiến cung cấp khoảng 500 tỷ USD, trong khi trái phiếu doanh nghiệp và trái phiếu chính phủ cùng đóng góp khoảng 150 tỷ USD mỗi kênh. Dòng vốn FDI được kỳ vọng ở mức khoảng 100 tỷ USD.

Cơ cấu này cho thấy Việt Nam không thể tiếp tục phụ thuộc quá lớn vào hệ thống ngân hàng như giai đoạn trước. Áp lực dẫn vốn đang dịch chuyển mạnh sang thị trường chứng khoán, trái phiếu và các định chế đầu tư dài hạn như quỹ hưu trí hay quỹ đầu tư chuyên nghiệp.

Theo ông Brook Taylor, dòng vốn tư nhân cần được điều hướng vào sản xuất, hạ tầng và công nghệ thay vì tiếp tục tập trung quá lớn vào bất động sản hoặc vàng. Đây được xem là điều kiện then chốt nếu Việt Nam muốn nâng năng suất và vượt qua “bẫy thu nhập trung bình”.

Một trong những thách thức lớn nhất hiện nay là chi phí vốn của Việt Nam vẫn ở mức cao so với khu vực. Theo VinaCapital, chi phí nợ của Việt Nam hiện khoảng 7,8%, cao hơn đáng kể so với Nhật Bản (1,9%), Thái Lan (2,1%), Hàn Quốc (3,2%) và Malaysia (4%). Trong khi đó, chi phí vốn chủ sở hữu lên tới 15,2%, thuộc nhóm cao nhất ASEAN.

Không chỉ bài toán vốn, Việt Nam còn đối mặt áp lực nâng cấp hạ tầng và chuỗi cung ứng. Chi phí logistics hiện tương đương khoảng 18% GDP, thuộc nhóm cao nhất thế giới, trong khi năng suất lao động mới chỉ bằng khoảng một nửa Thái Lan và tỷ lệ nội địa hóa chỉ quanh 1/3.

VinaCapital cho rằng các lĩnh vực như hạ tầng năng lượng, trung tâm dữ liệu và mô hình phát triển đô thị TOD sẽ trở thành động lực tăng trưởng mới trong chu kỳ tới. Việt Nam cũng được đánh giá có cơ hội trở thành trung tâm dữ liệu mới của khu vực nếu tận dụng được xu hướng dịch chuyển chuỗi dữ liệu toàn cầu.

Để thúc đẩy dòng vốn vào khu vực sản xuất, VinaCapital cùng FPT mới đây đã đề xuất thành lập Quỹ Phát triển Khu vực Tư nhân (PSD Fund) với quy mô mục tiêu hơn 10.000 tỷ đồng. Quỹ này hướng tới việc điều hướng dòng tiết kiệm của người dân từ vàng và bất động sản sang hoạt động sản xuất kinh doanh, đồng thời hỗ trợ các doanh nghiệp quy mô vừa phát triển thành các doanh nghiệp niêm yết lớn.

Giới phân tích cho rằng bài toán 1,5 nghìn tỷ USD thực chất là phép thử lớn với năng lực cải cách thể chế và phát triển thị trường vốn của Việt Nam. Trong bối cảnh dòng vốn toàn cầu ngày càng ưu tiên các thị trường ổn định và minh bạch, khả năng nâng hạng thị trường chứng khoán, cải thiện môi trường đầu tư và giảm chi phí vốn sẽ quyết định liệu Việt Nam có tận dụng được chu kỳ tăng trưởng mới hay không.