Iran khôi phục gần 90% công suất hóa dầu sau xung đột

Chỉ vài ngày sau khi đạt được thỏa thuận sơ bộ với Mỹ, Iran đang phát đi tín hiệu mạnh mẽ về sự trở lại của ngành năng lượng. Theo thông tin từ hãng thông tấn ISNA ngày 18/6, khoảng 89% công suất hóa dầu bị gián đoạn bởi các cuộc không kích đã được khôi phục, đánh dấu bước tiến đáng kể trong quá trình phục hồi một trong những ngành xuất khẩu quan trọng nhất của nền kinh tế nước này.

Ông Mohammad Shariatmadari, Tổng Giám đốc Tập đoàn Công nghiệp Hóa dầu Vùng Vịnh Persian (PGPIC), cho biết phần lớn các nhà máy bị ảnh hưởng đã hoạt động trở lại sau quá trình sửa chữa khẩn cấp. Một số cơ sở hiện vận hành vượt công suất thiết kế, trong khi các đơn vị còn lại đang tiếp tục nâng dần sản lượng để trở về trạng thái bình thường.

Thông tin này xuất hiện trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu đang chứng kiến sự đảo chiều mạnh về kỳ vọng nguồn cung. Chỉ một tuần trước, nhà đầu tư còn lo ngại nguy cơ thiếu hụt dầu và hóa dầu khi Eo biển Hormuz - tuyến vận tải vận chuyển khoảng 20% lượng dầu và LNG toàn cầu - bị gián đoạn bởi xung đột giữa Iran với Mỹ và Israel.

Tuy nhiên, sau thỏa thuận ngừng bắn và việc Hormuz từng bước mở cửa trở lại, rủi ro nguồn cung đã nhanh chóng hạ nhiệt. Giá dầu Brent từ vùng trên 90 USD/thùng đã giảm về quanh 79 USD/thùng, mức thấp nhất kể từ đầu tháng 3. Thị trường hiện không còn tập trung vào nguy cơ đứt gãy nguồn cung mà bắt đầu định giá khả năng hàng chục triệu thùng dầu và các sản phẩm năng lượng bị mắc kẹt quay trở lại lưu thông.

Đối với Iran, việc khôi phục công suất hóa dầu mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Trong nhiều năm qua, hóa dầu là một trong những lĩnh vực tạo nguồn thu ngoại tệ lớn nhất cho quốc gia này, giúp giảm sự phụ thuộc vào xuất khẩu dầu thô. Trước khi xung đột bùng phát, Iran là một trong những nhà cung cấp methanol, urê và nhiều sản phẩm hóa dầu quan trọng cho các thị trường châu Á.

Các cuộc không kích nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng đã khiến chuỗi sản xuất bị gián đoạn đáng kể. Hồi tháng 4, Tehran buộc phải tạm dừng xuất khẩu một số sản phẩm hóa dầu để ưu tiên nguồn cung cho thị trường trong nước. Điều này làm gia tăng lo ngại về khả năng thiếu hụt nguồn cung tại nhiều thị trường khu vực.

Việc gần 90% công suất được khôi phục chỉ sau thời gian ngắn cho thấy khả năng ứng phó và phục hồi tương đối nhanh của ngành công nghiệp hóa dầu Iran. Tuy nhiên, triển vọng phục hồi hoàn toàn vẫn phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó quan trọng nhất là sự ổn định của môi trường an ninh khu vực và tiến trình nới lỏng các biện pháp trừng phạt.

Song song với quá trình khôi phục sản xuất, các bước đi ngoại giao cũng đang được thúc đẩy. Tổng Giám đốc Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) Rafael Grossi ngày 18/6 cho biết cơ quan này sẵn sàng phối hợp với Mỹ và Iran để triển khai các nội dung của thỏa thuận vừa được ký kết.

Theo ông Grossi, giai đoạn tiếp theo sẽ tập trung vào việc xây dựng các bước đi cụ thể liên quan đến chương trình hạt nhân của Tehran cũng như cơ chế giám sát và thực thi các cam kết giữa các bên. Đây được xem là yếu tố quan trọng quyết định liệu tiến trình hòa dịu hiện nay có thể duy trì lâu dài hay không.

Nhìn từ góc độ thị trường, câu chuyện không còn dừng ở việc Hormuz mở cửa trở lại. Điều giới đầu tư quan tâm hơn là tốc độ khôi phục năng lực sản xuất thực tế của Iran. Nếu các nhà máy hóa dầu, các cảng xuất khẩu và hoạt động thương mại quốc tế được nối lại đúng lộ trình, nguồn cung năng lượng từ Trung Đông có thể gia tăng đáng kể trong nửa cuối năm.

Điều đó đồng nghĩa áp lực tăng giá đối với dầu mỏ và nhiều sản phẩm hóa dầu có thể tiếp tục suy giảm. Ngược lại, nếu các cuộc đàm phán hạt nhân gặp trở ngại hoặc căng thẳng địa chính trị tái bùng phát, quá trình phục hồi hiện nay vẫn có thể đối mặt với những rủi ro khó lường.