Hormuz mở lại, thế giới bắt đầu thở phào

Chỉ vài giờ sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump và giới chức Iran xác nhận hai bên đã đạt được thỏa thuận khung nhằm mở lại eo biển Hormuz và tiến tới ký kết bản ghi nhớ chính thức vào ngày 19/6, thị trường năng lượng lập tức phản ứng. Giá dầu Brent giảm hơn 4%, xuống dưới 84 USD/thùng, trong khi dầu WTI lùi về quanh 81 USD/thùng. Trên thị trường tiền tệ, đồng USD suy yếu so với hầu hết các đồng tiền chủ chốt, còn các hợp đồng tương lai chứng khoán Mỹ đồng loạt tăng điểm.

Phản ứng này phản ánh việc nhà đầu tư đang nhanh chóng loại bỏ phần bù rủi ro từng được cộng vào giá tài sản kể từ khi xung đột bùng phát hồi cuối tháng 2. Trong hơn ba tháng qua, việc Iran phong tỏa eo biển Hormuz đã khiến thị trường liên tục đối mặt với nguy cơ đứt gãy nguồn cung năng lượng, bởi đây là tuyến hàng hải vận chuyển khoảng 20% lượng dầu thô và khí tự nhiên hóa lỏng của thế giới. Khi tuyến đường này bị gián đoạn, chi phí vận tải tăng vọt, phí bảo hiểm hàng hải leo thang và giá năng lượng toàn cầu chịu áp lực đi lên.

Chính vì vậy, nhóm hưởng lợi đầu tiên từ thỏa thuận lần này không phải các quốc gia sản xuất dầu mà là những nền kinh tế phụ thuộc lớn vào nhập khẩu năng lượng. Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ và phần lớn châu Âu đều là những khu vực chịu tác động trực tiếp từ biến động tại Hormuz. Trong nhiều tháng qua, các chính phủ và ngân hàng trung ương tại những nền kinh tế này phải theo dõi sát diễn biến giá dầu do lo ngại chi phí năng lượng cao sẽ kéo dài áp lực lạm phát. Việc giá dầu giảm ngay sau khi thỏa thuận được công bố cho thấy thị trường đang đánh giá xác suất xảy ra một cuộc khủng hoảng nguồn cung mới đã giảm đáng kể.

Tác động đáng chú ý hơn có thể nằm ở chính sách tiền tệ. Trước khi xuất hiện tín hiệu hạ nhiệt tại Trung Đông, nhiều nhà hoạch định chính sách lo ngại giá năng lượng tăng trở lại sẽ làm chậm tiến trình kiểm soát lạm phát. Tại Mỹ, lạm phát tháng 5 đã tăng lên 4,2%, mức cao nhất trong ba năm, trong bối cảnh giá nhiên liệu và chi phí vận tải leo thang. Nếu giá dầu tiếp tục duy trì xu hướng giảm trong những tuần tới và hoạt động vận tải qua Hormuz được khôi phục dần theo đúng lộ trình, áp lực đối với giá cả hàng hóa có thể được giảm bớt, qua đó tạo thêm dư địa cho các ngân hàng trung ương cân nhắc các bước đi hỗ trợ tăng trưởng.

Đó cũng là lý do khiến thị trường chứng khoán phản ứng tích cực. Sau thông tin về thỏa thuận, hợp đồng tương lai Dow Jones tăng khoảng 0,7%, trong khi S&P 500 và Nasdaq cùng tăng trên 1%. Tại châu Á, chỉ số Kospi của Hàn Quốc tăng hơn 4% còn Nikkei 225 của Nhật Bản tăng trên 3%. Đằng sau đà tăng này là kỳ vọng rằng chi phí năng lượng thấp hơn sẽ cải thiện triển vọng lợi nhuận của doanh nghiệp, đặc biệt đối với các ngành sử dụng nhiều nhiên liệu như vận tải, hàng không, hóa chất và sản xuất công nghiệp.

Tuy nhiên, thị trường hiện mới phản ánh kỳ vọng nhiều hơn là kết quả thực tế. Mặc dù Washington và Tehran đều tuyên bố chiến thắng, các điều khoản chi tiết của thỏa thuận vẫn chưa được công bố đầy đủ. Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi cho biết văn bản chính thức sẽ chỉ được công khai sau lễ ký kết dự kiến diễn ra ngày 19/6 tại Thụy Sĩ. Bên cạnh đó, một số vấn đề cốt lõi như chương trình hạt nhân của Iran, lộ trình dỡ bỏ trừng phạt hay vai trò của Israel trong cấu trúc an ninh khu vực vẫn chưa được giải quyết hoàn toàn.

Điều đó đồng nghĩa với việc đợt giảm giá hiện nay của dầu mỏ chưa chắc đã trở thành xu hướng bền vững. Nếu tiến trình đàm phán tiếp tục được duy trì, hoạt động rà phá thủy lôi và khôi phục lưu thông qua Hormuz diễn ra đúng kế hoạch, thị trường năng lượng có thể tiếp tục gỡ bỏ phần phí rủi ro đã tích tụ trong nhiều tháng qua. Ngược lại, bất kỳ dấu hiệu đổ vỡ nào trong các cam kết hiện tại đều có thể khiến biến động quay trở lại rất nhanh, bởi Hormuz vẫn là mắt xích quan trọng nhất trong chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu.

Dù vậy, ở thời điểm hiện tại, thông điệp mà thị trường phát đi đã khá rõ ràng. Sau hơn 100 ngày xung đột khiến giá dầu, chi phí vận tải và nỗi lo lạm phát cùng leo thang, giới đầu tư đang đặt cược rằng nguy cơ lớn nhất đối với kinh tế toàn cầu trong nửa đầu năm đã tạm thời được đẩy lùi.