Hưng Yên và bước chuyển lớn trên bản đồ kinh tế Đồng bằng sông Hồng

Hưng Yên định hình vị thế mới

Sau khi hợp nhất toàn bộ tỉnh Hưng Yên và Thái Bình (cũ) trước đây, Hưng Yên hiện nay có hơn 2.600 km² đất liền, khoảng 487 km² không gian biển, dân số trên 3,5 triệu người và 104 đơn vị hành chính cấp xã. Không gian của tỉnh từ chỗ chủ yếu nằm trong vùng nội địa Đồng bằng sông Hồng đã được mở rộng tới biển.

Theo điều chỉnh Quy hoạch tỉnh Hưng Yên thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 đã được HĐND tỉnh thông qua ngày 25/2/2026 và UBND tỉnh phê duyệt sau đó. Quy hoạch được công bố vào tháng 10, với một trong những định hướng đáng chú ý là từng bước đặt Hưng Yên vào vị trí trung tâm vùng Đồng bằng sông Hồng, tăng liên kết với vùng Thủ đô và các cực kinh tế lân cận.

Vị trí này được hình thành từ địa thế khá đặc biệt của tỉnh sau hợp nhất. Hưng Yên tiếp giáp Hà Nội ở phía Bắc và phía Tây, Bắc Ninh ở phía Bắc, Hải Phòng ở phía Bắc và phía Đông, Ninh Bình ở phía Nam, đồng thời có không gian tiếp cận Biển Đông.

Thay vì chỉ phát triển dựa trên hành lang công nghiệp - đô thị giáp Hà Nội như trước đây, Hưng Yên hiện có thêm không gian cho kinh tế biển, cảng, logistics, năng lượng, du lịch và sản xuất quy mô lớn.

Để khai thác không gian mới, quy hoạch chia Hưng Yên thành 3 vùng phát triển, mỗi vùng đảm nhiệm một nhóm chức năng khác nhau nhưng được kết nối thành một hệ thống thống nhất.

Vùng động lực phía Bắc là khu vực phát triển mạnh về công nghiệp, đô thị, dịch vụ, logistics và công nghệ cao. Đây cũng là cửa ngõ kết nối trực tiếp với Hà Nội, Bắc Ninh và Hải Phòng, đóng vai trò chuyển tiếp giữa vùng Thủ đô với không gian đồng bằng ven biển.

Hệ thống khu công nghiệp, khu đô thị và các tuyến giao thông liên vùng tiếp tục tập trung lớn tại khu vực này. Trong quy hoạch mới, tỉnh định hướng phát triển 1 khu kinh tế, 1 khu công nghệ cao, 66 khu công nghiệp và 115 cụm công nghiệp trên toàn địa bàn.

Ở giữa là vùng trung tâm tỉnh, được xác định là trung tâm hành chính, chính trị, văn hóa, giáo dục và du lịch. Không gian này giữ vai trò kết nối, điều phối giữa cực công nghiệp - đô thị phía Bắc với vùng kinh tế biển ở phía Nam và Đông Nam.

Vùng ven biển được đặt vào vai trò động lực tăng trưởng chiến lược mới, phát triển kinh tế biển tổng hợp, công nghiệp năng lượng, chế biến - chế tạo, logistics cảng biển, đô thị - dịch vụ biển và nông nghiệp quy mô lớn.

Khu kinh tế Thái Bình tiếp tục là một cấu phần quan trọng của vùng này. Trong quá trình rà soát quy hoạch, tỉnh định hướng phát triển khu kinh tế theo mô hình tích hợp, đa ngành, tăng tỷ trọng công nghệ cao, công nghệ số, đổi mới sáng tạo và dịch vụ hiện đại.

Cấu trúc 3 vùng giúp Hưng Yên hình thành một chuỗi phát triển từ Hà Nội xuống khu vực ven biển, thay vì các không gian kinh tế phía Bắc và phía Nam tồn tại tương đối tách biệt.

Lợi thế giao thông kết nối xuyên khu vực

Để gắn kết ba vùng phát triển, Hưng Yên đang xây dựng một mạng giao thông có quy mô lớn hơn nhiều so với hệ thống hiện hữu. Phương án quy hoạch giao thông gồm 6 trục ngang, 3 trục dọc, 4 tuyến đường sắt; đồng thời có 11 tuyến đường chính kết nối Hà Nội, 9 tuyến kết nối Bắc Ninh, 17 tuyến kết nối Hải Phòng và 13 tuyến kết nối Ninh Bình. Tỉnh còn định hướng 27 cảng hàng hóa, trong đó có 14 cảng cạn ICD và 16 trung tâm logistics.

Nổi bật nhất là tuyến trục động lực xương sống, tạm gọi Đại lộ 89, chạy từ khu vực kết nối Hà Nội xuyên qua tỉnh ra biển. Theo định hướng quy hoạch, tuyến có mặt cắt lên tới 180 m, vận tốc thiết kế tối đa 120 km/h, hướng tới rút ngắn thời gian di chuyển từ Hà Nội ra vùng ven biển xuống khoảng một giờ.

Nếu được triển khai theo quy hoạch, đây không chỉ là một tuyến giao thông Bắc - Nam của Hưng Yên mà còn trở thành trục kết nối trực tiếp giữa vùng Thủ đô với không gian công nghiệp, logistics và kinh tế biển của tỉnh.

Một tuyến khác được định hướng kết nối khu vực trung tâm Hưng Yên với Cảng hàng không quốc tế Gia Bình tại Bắc Ninh và hệ thống sân bay trong vùng Hà Nội. Hành lang này có quy mô mặt cắt dự kiến 120 m, đồng thời dành không gian cho đường sắt và metro.

Riêng phương án kết nối Hưng Yên với sân bay Gia Bình đang được nghiên cứu với chiều dài khoảng 34 km. Đề xuất hiện nay gồm tuyến cao tốc 10 làn xe, vận tốc thiết kế 120 km/h và hệ thống đường song hành hai bên, tổng bề rộng nền khoảng 120 m. Dự án vẫn đang ở giai đoạn chuẩn bị, chưa phải công trình đã hoàn thành thủ tục đầu tư.

Việc hình thành các tuyến hướng Hà Nội, sân bay Gia Bình, Hải Phòng và vùng ven biển cho thấy vai trò “trung tâm” mà quy hoạch đặt ra cho Hưng Yên không chỉ dựa trên vị trí địa lý.

Mục tiêu xa hơn là đưa tỉnh trở thành điểm giao cắt giữa vùng Thủ đô ở phía Tây, không gian công nghiệp Bắc Ninh ở phía Bắc, hệ thống cảng biển Hải Phòng ở phía Đông và vùng ven biển phía Nam của chính Hưng Yên.