Hormuz gián đoạn thêm 12 tuần, nguy cơ suy thoái Mỹ vượt 50%
Nếu gián đoạn tại eo biển Hormuz kéo dài khoảng 12 tuần, xác suất suy thoái kinh tế Mỹ có thể vượt 50%, trong bối cảnh nguồn cung năng lượng toàn cầu bị siết chặt và giá dầu đã vượt mốc 100 USD/thùng sau khi đàm phán Mỹ – Iran thất bại.
Kịch bản gián đoạn tại eo biển Hormuz kéo dài khoảng 12 tuần đang được xem là “lằn ranh đỏ” đối với kinh tế Mỹ, khi xác suất suy thoái có thể vượt 50% nếu nguồn cung năng lượng toàn cầu tiếp tục bị siết chặt.
Sau khi đàm phán giữa Mỹ và Iran đổ vỡ, Tổng thống Donald Trump đã ra lệnh phong tỏa eo biển Hormuz, đẩy căng thẳng lên mức mới. Thị trường phản ứng ngay lập tức khi giá dầu WTI tăng 8,63% lên 104,9 USD/thùng, còn Brent tăng 8,04% lên 102,85 USD/thùng, vượt ngưỡng 100 USD/thùng.
Theo bà Karen Young, học giả tại Đại học Columbia, nếu Hormuz tiếp tục bị siết chặt, thị trường có thể mất khoảng 7 triệu thùng dầu thô và 4 triệu thùng sản phẩm mỗi ngày. Trong bối cảnh thế giới tiêu thụ khoảng 100 triệu thùng/ngày, cú sốc này đủ để làm đảo lộn cân bằng cung – cầu toàn cầu.
Áp lực đã bắt đầu lan sang nền kinh tế Mỹ. Giá xăng trung bình hiện ở mức 4,13 USD/gallon, trong khi chỉ số tâm lý tiêu dùng của Đại học Michigan giảm xuống 47,6 trong tháng 4, thấp hơn đáng kể so với dự báo 52,0. Đồng thời, kỳ vọng lạm phát 12 tháng tăng lên 4,8%, cho thấy áp lực giá cả đang quay trở lại.
Ông Robin Brooks, chuyên gia cấp cao tại Viện Brookings, nhận định việc phong tỏa Hormuz có thể nhằm cắt đứt nguồn thu dầu của Iran, nhưng đồng thời cũng tạo ra rủi ro lớn cho chính nền kinh tế Mỹ. Chi phí năng lượng tăng cao có thể nhanh chóng bào mòn sức mua và làm suy yếu tăng trưởng.
Điểm đáng chú ý là phần lớn các dữ liệu kinh tế hiện tại chưa phản ánh đầy đủ tác động từ cú sốc mới. Nếu tình trạng gián đoạn kéo dài sang mùa hè – ngưỡng khoảng 12 tuần mà nhiều nhà kinh tế cảnh báo – nền kinh tế Mỹ có thể bước vào vùng suy thoái với xác suất vượt 50%.
Trong kịch bản xấu hơn, giá dầu có thể tiến tới vùng 140–146 USD/thùng, kéo theo một chu kỳ lạm phát mới và buộc chính sách tiền tệ phải duy trì trạng thái thắt chặt lâu hơn. Điều này sẽ tạo áp lực kép lên cả doanh nghiệp và người tiêu dùng.
Dù khả năng nối lại đàm phán vẫn được để ngỏ, thị trường hiện đang bị chi phối bởi các yếu tố địa chính trị. Khi đó, câu hỏi không còn là liệu kinh tế Mỹ có chịu tác động hay không, mà là mức độ và thời gian kéo dài của cú sốc năng lượng này.
Vương Anh
