Giám đốc SSI: Khối ngoại bán ròng gần 10 tỷ USD nhưng tài sản tại Việt Nam vẫn tăng

Dù bán ròng khoảng 10 tỷ USD trong vài năm qua, giá trị tài sản của nhà đầu tư nước ngoài trên thị trường chứng khoán Việt Nam vẫn tăng từ 42,9 tỷ USD lên 44,2 tỷ USD vào cuối tháng 6/2026. Theo SSI, diễn biến này phản ánh sự thay đổi về chất của thị trường, đồng thời mở ra kỳ vọng dòng vốn tổ chức sẽ quay trở lại sau khi Việt Nam được FTSE Russell nâng hạng.

Phát biểu tại sự kiện "Lộ trình niêm yết cho doanh nghiệp FDI tại Việt Nam" do CTCP Chứng khoán SSI tổ chức sáng 28/7, ông Thomas Nguyen, Giám đốc Khối Thị trường Toàn cầu SSI, cho biết nhà đầu tư nước ngoài đã bán ròng khoảng 10 tỷ USD trong vài năm gần đây. Riêng năm 2025, giá trị bán ròng khoảng 6 tỷ USD, còn từ đầu năm 2026 đến nay vào khoảng 3 tỷ USD.

Tuy nhiên, trái với xu hướng bán ròng, giá trị danh mục cổ phiếu mà nhà đầu tư nước ngoài nắm giữ tại Việt Nam vẫn tăng từ 42,9 tỷ USD cuối năm 2024 lên 44,2 tỷ USD vào cuối tháng 6/2026. Theo ông Thomas Nguyen, điều này cho thấy dòng vốn ngoại không rời bỏ thị trường mà đang thay đổi cách phân bổ tài sản.

Lý giải diễn biến trên, đại diện SSI cho biết thị trường chứng khoán Việt Nam đã tăng khoảng 60% trong hai năm qua. Vì vậy, dù khối ngoại bán ra một phần danh mục, giá trị lượng cổ phiếu còn nắm giữ vẫn gia tăng nhờ mặt bằng giá cao hơn so với trước.

Bên cạnh đó, quy mô vốn hóa thị trường tiếp tục mở rộng nhờ các doanh nghiệp mới niêm yết và quá trình tăng vốn của doanh nghiệp hiện hữu. Điều này làm gia tăng lượng tài sản có thể đầu tư, giúp tổng giá trị danh mục của nhà đầu tư nước ngoài vẫn tăng ngay cả khi dòng tiền trên thị trường thứ cấp ghi nhận bán ròng.

Theo ông Thomas Nguyen, nhà đầu tư nước ngoài vẫn hiện diện tại Việt Nam và đang chuẩn bị cho giai đoạn mới. Khi Việt Nam chính thức được đưa vào rổ chỉ số của FTSE Russell sau nâng hạng, xu hướng dòng vốn có thể đảo chiều so với giai đoạn bán ròng kéo dài vừa qua.

SSI ước tính trong 12 tháng tới, bắt đầu từ tháng 9/2026, một tổ chức như Vanguard có thể phân bổ khoảng 2 tỷ USD vào thị trường chứng khoán Việt Nam. Trong số này, khoảng 770 triệu USD có thể được phân bổ vào cổ phiếu VIC theo tỷ trọng trong các bộ chỉ số, phản ánh đặc điểm vận hành của dòng vốn thụ động thay vì quyết định dựa trên quan điểm của từng nhà quản lý quỹ.

Theo lãnh đạo SSI, sự thay đổi của dòng vốn cũng kéo theo sự thay đổi trong cấu trúc thị trường. Nếu trước đây chứng khoán Việt Nam chủ yếu được dẫn dắt bởi nhà đầu tư cá nhân thì hiện nay vai trò của nhà đầu tư tổ chức ngày càng lớn, giúp thị trường có nền tảng ổn định hơn.

Điều này thể hiện rõ khi dù khối ngoại bán ròng liên tục, thị trường vẫn duy trì xu hướng tăng. Theo ông Thomas Nguyen, VN-Index đã tăng khoảng 41% trong năm 2025, trong khi những giai đoạn trước đây, hoạt động bán ròng của nhà đầu tư nước ngoài thường tạo áp lực tâm lý rất lớn lên thị trường.

Theo Quyết định 3168, đến năm 2030, nhà đầu tư cá nhân dự kiến chiếm khoảng 70% giao dịch, còn nhà đầu tư tổ chức và nước ngoài chiếm 30%. Sau năm 2030, cơ cấu này tiếp tục dịch chuyển theo hướng nhà đầu tư cá nhân giảm xuống 60%, trong khi nhóm tổ chức và nước ngoài tăng lên 40%.

Riêng tại SSI, giao dịch của khách hàng tổ chức hiện chiếm khoảng 30% tổng giá trị giao dịch, cao gấp đôi mức bình quân khoảng 15% của toàn thị trường. Chỉ trong năm 2026, công ty đã mở mới 185 tài khoản khách hàng tổ chức, tăng 65% so với cùng kỳ, phần lớn đến từ Mỹ và châu Âu.

Không chỉ quy mô tăng lên, bản chất dòng vốn tổ chức cũng thay đổi nhanh chóng. Khoảng 50% giao dịch của khách hàng tổ chức tại SSI hiện là giao dịch định lượng (quantitative trading). Theo ông Thomas Nguyen, xu hướng này đòi hỏi thị trường phải có thanh khoản sâu hơn, nền tảng công nghệ mạnh hơn, hệ thống giao dịch ổn định và chất lượng thực hiện lệnh tốt hơn để đáp ứng yêu cầu của các tổ chức quốc tế.

Dòng vốn tổ chức gia tăng cũng khiến dòng tiền ngày càng tập trung vào các cổ phiếu vốn hóa lớn. Từ năm 2024 đến nay, tỷ trọng vốn hóa của Vingroup trong VN-Index tăng từ 3% lên 19%; tỷ trọng của 5 cổ phiếu lớn nhất tăng từ 26% lên 39%, còn nhóm VN30 tăng từ 69% lên 73% vốn hóa toàn thị trường.

Theo ông Thomas Nguyen, đây là đặc điểm phổ biến tại các thị trường mới nổi khi các quỹ đầu tư và dòng vốn thụ động thường ưu tiên giải ngân vào nhóm doanh nghiệp có quy mô vốn hóa lớn, thanh khoản cao và chiếm tỷ trọng đáng kể trong các bộ chỉ số. Tuy nhiên, điều này cũng cho thấy thị trường cần thêm nhiều doanh nghiệp niêm yết thuộc các lĩnh vực khác để phản ánh đầy đủ hơn cơ cấu nền kinh tế.

Ở góc độ phát triển thị trường vốn, lãnh đạo SSI cho rằng hoạt động IPO tại Việt Nam đang phục hồi nhưng chất lượng hàng hóa chưa cải thiện tương xứng. Nhiều thương vụ gần đây chủ yếu là công ty con của doanh nghiệp đã niêm yết, giúp mở rộng quy mô thị trường nhưng chưa tạo thêm nhiều cơ hội đầu tư mới cho dòng vốn tổ chức.

Theo ông Thomas Nguyen, thị trường cần thêm các doanh nghiệp quy mô lớn, tăng trưởng tốt, quản trị minh bạch và hoạt động trong những lĩnh vực mới. Đặc biệt, sự xuất hiện của thương vụ IPO quy mô lớn đầu tiên từ khu vực FDI sẽ không chỉ bổ sung hàng hóa chất lượng cho thị trường mà còn đa dạng hóa cơ cấu ngành, nâng chuẩn quản trị và tăng sức hấp dẫn của thị trường vốn Việt Nam đối với nhà đầu tư quốc tế.