Gần 24.000 tỷ đồng trái phiếu ngân hàng phát hành từ đầu tháng 8, lãi suất chạm 10%
Thị trường trái phiếu doanh nghiệp tiếp tục chứng kiến nhóm ngân hàng chiếm ưu thế trong tháng 8, với gần 24.000 tỷ đồng được phát hành chỉ trong 25 ngày và lãi suất cao nhất lên tới 10%/năm.
Theo dữ liệu của Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX), từ đầu tháng 8 đến ngày 25/8, nhóm ngân hàng đã phát hành 28 lô trái phiếu với tổng giá trị 23.900 tỷ đồng, trong khi các doanh nghiệp phi ngân hàng chỉ có 5 lô. Quy mô phát hành cho thấy trái phiếu đang tiếp tục là một kênh huy động vốn đáng kể đối với các nhà băng trong bối cảnh nhu cầu bổ sung nguồn vốn trung và dài hạn duy trì ở mức cao.
Đáng chú ý, áp lực huy động không diễn ra đồng đều giữa các ngân hàng khi mặt bằng lãi suất phát hành có sự phân hóa rõ. Nhóm ngân hàng quốc doanh chủ yếu phát hành dưới 8,5%/năm, trong khi một số ngân hàng thương mại cổ phần chấp nhận mức trên 9%, thậm chí lên tới 10%/năm. Khoảng cách này phần nào cho thấy sự khác biệt về nhu cầu vốn và điều kiện huy động của từng tổ chức.
Vietcombank trong tháng 8 đã phát hành 4 lô trái phiếu, tổng giá trị 2.850 tỷ đồng, với lãi suất 7,87-8%/năm. Mặt bằng này gần như không thay đổi so với tháng 7, khi ngân hàng phát hành 3 lô với cùng khoảng lãi suất. Trong khi đó, BIDV phát hành 5 lô, tổng giá trị 2.350 tỷ đồng, với lãi suất 8,2%/năm, cao hơn mức 8%/năm của đợt phát hành đầu tháng 7.
Ở nhóm ngân hàng tư nhân, chi phí phát hành cao hơn đáng kể. Sacombank có 3 lô trái phiếu với lãi suất lên tới 10%/năm, trong khi PVcomBank phát hành các lô có lãi suất 9,8% và 9,6%/năm, tương ứng quy mô 1.000 tỷ đồng và 500 tỷ đồng. TPBank cũng phát hành 2 lô, tổng giá trị 3.000 tỷ đồng, cùng mức lãi suất 9,1%/năm.
Nếu nhìn theo mặt bằng lãi suất, phần lớn giá trị trái phiếu ngân hàng trong tháng 8 tập trung ở vùng 8,1-9%/năm, với 12.850 tỷ đồng, tương đương 54% tổng giá trị phát hành. Các lô có lãi suất trên 9% đạt 8.150 tỷ đồng, chiếm 34%, trong khi nhóm 7-8% chỉ đạt 2.900 tỷ đồng, tương đương 12%. Cơ cấu này cho thấy một phần đáng kể nguồn vốn trái phiếu đang được huy động ở mức chi phí tương đối cao.
Diễn biến trên diễn ra trong bối cảnh nhu cầu tín dụng tạo áp lực lên nguồn vốn của ngân hàng. Trái phiếu với kỳ hạn dài cho phép các nhà băng bổ sung nguồn vốn trung và dài hạn, đồng thời cải thiện cơ cấu nguồn vốn thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào tiền gửi khách hàng. Vì vậy, việc phát hành gia tăng không chỉ nằm ở quy mô vốn huy động mà còn liên quan đến yêu cầu chủ động hơn về kỳ hạn nguồn vốn.
Mặt bằng lãi suất này cũng cần được đặt cạnh diễn biến lãi suất tiền gửi. Lãi suất tiết kiệm kỳ hạn 6 tháng hiện phổ biến quanh 9%/năm, trong khi kỳ hạn 12 tháng ở mức 9,2-9,48%/năm, tăng khoảng 0,2 điểm phần trăm so với đầu tháng. Khi chi phí huy động qua tiền gửi và trái phiếu cùng duy trì ở mức cao, bài toán kiểm soát chi phí vốn trở thành yếu tố đáng chú ý đối với các ngân hàng đẩy mạnh tăng trưởng tín dụng.
Dù vậy, xét trong toàn thị trường trái phiếu doanh nghiệp, chi phí vốn của ngân hàng vẫn thấp hơn đáng kể so với nhiều doanh nghiệp phi ngân hàng. Các doanh nghiệp ngoài ngành ngân hàng trong tháng 8 phát hành trái phiếu với lãi suất khoảng 9,3-13%/năm. Chênh lệch này phản ánh sự khác biệt về mức độ rủi ro tín dụng cũng như khả năng tiếp cận thị trường vốn giữa hai nhóm phát hành.
Việc ngân hàng chiếm ưu thế trên thị trường trái phiếu cũng không phải hiện tượng riêng của tháng 8. Theo MBS, trong 7 tháng đầu năm, nhóm ngân hàng phát hành khoảng 156.000 tỷ đồng trái phiếu, giảm 34,5% so với cùng kỳ nhưng vẫn chiếm 48,5% tổng giá trị phát hành toàn thị trường. Như vậy, dù quy mô đã giảm so với năm trước, ngân hàng vẫn là nhóm phát hành chủ đạo.
Điểm đáng chú ý hơn nằm ở sự dịch chuyển về kỳ hạn. Kỳ hạn bình quân trái phiếu ngân hàng trong 7 tháng đã tăng lên 5,2 năm, với 48% giá trị phát hành có kỳ hạn từ 5-10 năm. Techcombank, Sacombank và MB dẫn đầu về giá trị phát hành, lần lượt đạt 25.000 tỷ đồng, 17.000 tỷ đồng và 16.900 tỷ đồng. Cơ cấu này cho thấy nhu cầu huy động không chỉ tập trung vào bổ sung thanh khoản ngắn hạn mà còn hướng tới nguồn vốn dài hơn.
Trong tháng 7, thị trường trái phiếu doanh nghiệp từng hạ nhiệt mạnh khi tổng giá trị phát hành giảm 69% so với tháng trước, xuống gần 41.000 tỷ đồng và thấp hơn 9,5% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, ngân hàng vẫn chiếm tới 86% tổng giá trị phát hành. Agribank là trường hợp nổi bật với đợt phát hành trái phiếu ra công chúng trị giá 14.700 tỷ đồng, lãi suất 7,9%/năm và kỳ hạn 120 tháng.
Từ quy mô phát hành đến kỳ hạn và lãi suất, diễn biến những tháng gần đây cho thấy ngân hàng vẫn đang giữ vai trò dẫn dắt trên thị trường trái phiếu doanh nghiệp. Sự phân hóa về lãi suất giữa các nhà băng đồng thời cho thấy chi phí huy động đang trở thành một biến số đáng theo dõi, nhất là khi nhu cầu vốn trung và dài hạn tiếp tục tăng. Trong bối cảnh đó, quy mô huy động chỉ là một phần của câu chuyện; mức giá phải trả cho nguồn vốn mới sẽ ngày càng có ý nghĩa đối với hiệu quả kinh doanh của từng ngân hàng.
Vương Anh
