Dòng vốn toàn cầu dịch chuyển theo FTSE và MSCI, Việt Nam và Hàn Quốc hưởng lợi

Hàn Quốc là ví dụ rõ nhất về sức ảnh hưởng của các nhà cung cấp chỉ số toàn cầu. Sau khi FTSE Russell đưa trái phiếu Chính phủ Hàn Quốc vào chỉ số World Government Bond Index (WGBI) hồi tháng 4, nhà đầu tư nước ngoài đã rót khoảng 15.100 tỷ Won, tương đương 10,1 tỷ USD, vào thị trường trái phiếu nước này.

Bộ trưởng Tài chính Hàn Quốc Koo Yun-cheol cho rằng việc gia nhập WGBI giúp thị trường trái phiếu nước này bước sang “đẳng cấp thị trường phát triển”. Theo ông Ethan Seo, Giám đốc thị trường toàn cầu của BNP Paribas Hàn Quốc, việc lọt vào WGBI đồng nghĩa các quỹ mô phỏng chỉ số toàn cầu buộc phải phân bổ vốn vào trái phiếu Hàn Quốc, qua đó hỗ trợ cả thị trường trái phiếu lẫn đồng Won.

Tại Việt Nam, kỳ vọng nâng hạng cũng đang nhanh chóng phản ánh vào thị trường. VN-Index đã tăng hơn 4% trong phiên 8/4 sau khi FTSE Russell xác nhận sẽ nâng hạng Việt Nam từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi hạng hai từ ngày 21/9.

Quyết định này được đưa ra sau hàng loạt cải cách lớn của Việt Nam như mở rộng tiếp cận cho nhà đầu tư nước ngoài, bỏ yêu cầu prefunding và xây dựng cơ chế xử lý giao dịch thất bại. Ông David Sol, Trưởng bộ phận chính sách toàn cầu của FTSE Russell, đánh giá việc nâng hạng phản ánh những cải thiện quan trọng về hạ tầng thị trường của Việt Nam.

Dòng tiền ngoại hiện đã bắt đầu đón đầu câu chuyện nâng hạng. Nhà đầu tư nước ngoài tăng mua nhiều cổ phiếu có khả năng được thêm vào rổ chỉ số FTSE như VNM, HPG, thậm chí cả các doanh nghiệp chưa đủ điều kiện như MWG. Theo dự báo của Chứng khoán ACB (ACBS), các cổ phiếu như VCB, MSN và SSI có thể nằm trong nhóm hưởng lợi lớn từ dòng vốn ngoại bắt đầu từ tháng 9.

Tuy nhiên, mặt trái của dòng vốn chỉ số cũng bắt đầu xuất hiện. Giới phân tích lo ngại dòng tiền thụ động có thể khiến thị trường bị “méo mó”, khi vốn tập trung quá mạnh vào nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn. Ông Sana ur Rehman, chuyên gia phân tích cấp cao tại EBC Financial Group, cho rằng đây là hạn chế mang tính cấu trúc của nhiều thị trường mới nổi, dù quá trình nâng hạng cũng sẽ thúc đẩy sự đa dạng hóa thị trường về dài hạn.

Ở chiều ngược lại, Indonesia đang trở thành ví dụ cho thấy tác động tiêu cực khi một thị trường không đáp ứng được tiêu chuẩn của MSCI. Chứng khoán Indonesia đã lao dốc trong ngày 13/5 sau khi MSCI loại 6 doanh nghiệp nội địa khỏi bộ chỉ số chuẩn toàn cầu. Theo ông Harry Su, Giám đốc nghiên cứu tại Samuel Sekuritas Indonesia, dòng vốn rút khỏi thị trường có thể lên tới 1-1,7 tỷ USD.

Trước đó, MSCI đã ngừng bổ sung cổ phiếu Indonesia vào các chỉ số thị trường mới nổi do lo ngại về tính minh bạch và tỷ lệ free-float không đạt yêu cầu. Dù Indonesia đã hạ ngưỡng công bố cổ đông lớn từ 5% xuống 1% và nâng yêu cầu free-float tối thiểu từ 7,5% lên 15%, MSCI cho biết vẫn cần thêm thời gian để đánh giá hiệu quả thực tế của các cải cách này.

Diễn biến tại Hàn Quốc, Việt Nam và Indonesia cho thấy FTSE Russell và MSCI hiện không còn đơn thuần là các nhà xây dựng chỉ số. Với sức ảnh hưởng ngày càng lớn tới dòng vốn toàn cầu, các bộ tiêu chuẩn của hai tổ chức này đang trực tiếp định hình lại vị thế của các thị trường tài chính châu Á trong mắt nhà đầu tư quốc tế.