Cao tốc 10.000 tỷ sở hữu cầu dây văng dài nhất Việt Nam: Tiến độ gần 28%, chờ vốn để 'về đích' đúng chuẩn 4 làn xe

Đoạn tuyến then chốt với cây cầu dây văng dài nhất Việt Nam

Đoạn Km19+000 - Km53+000 thuộc dự án cao tốc Hòa Bình - Mộc Châu có tổng mức đầu tư giai đoạn 1 gần 9.997 tỷ đồng, do Ban Quản lý dự án khu vực Hòa Bình làm đại diện chủ đầu tư, UBND tỉnh Phú Thọ là cơ quan chủ quản, thực hiện trong giai đoạn 2022-2028. Đây là một phần của toàn tuyến Hòa Bình - Mộc Châu dài khoảng 85km, tổng vốn gần 15.000 tỷ đồng, kết nối khu vực Tây Bắc với đồng bằng Bắc Bộ - trong đó đoạn qua Phú Thọ (Hòa Bình cũ) dài khoảng 53km, đoạn qua Sơn La dài khoảng 32km.

Đến cuối tháng 9/2026, 4 gói thầu xây lắp của dự án đạt tổng giá trị thực hiện khoảng 2.319,9 tỷ đồng trên tổng giá trị hợp đồng 8.332 tỷ đồng, tương đương 27,84%, trong đó gói XL-01 đạt 30,82%, XL-02 đạt 36,5%, XL-03 đạt 27,26% và XL-04 đạt 8,06% (gói XL-04 đoạn Km50+400 đến trước hầm số 3 đã hoàn thành toàn bộ khối lượng đào đắp theo báo cáo). Các nhà thầu đang tập trung thi công nền đường, cầu, cống, hầm chui dân sinh, với khối lượng đào nền vượt 1,31 triệu m³, đắp nền hơn 1,2 triệu m³.

Điểm nhấn kỹ thuật của toàn dự án là cầu Hòa Sơn - cầu dây văng bắc qua hồ Hòa Bình dài khoảng 1,2km, nhịp chính 550m, trụ tháp cao 187m, kinh phí đầu tư riêng khoảng 3.000 tỷ đồng, được xem là cầu dây văng dài nhất Việt Nam. Đến nay, toàn bộ 90/90 cọc khoan nhồi tại hai trụ tháp P8, P9 đã hoàn thành, bệ trụ tháp thi công xong và đang triển khai phần thân trụ. Ngoài cầu Hòa Sơn, dự án còn có 3 hầm xuyên núi, nhiều cầu có trụ cao trên 50m và khoảng 5,5km cầu cạn - những hạng mục đòi hỏi yêu cầu kỹ thuật rất cao do địa hình đồi núi hiểm trở, địa chất phức tạp và nguy cơ sạt lở.

Vì sao phải quyết sớm chuyện 2 làn hay 4 làn xe?

Giai đoạn 1 của đoạn Km19-Km53 được đầu tư theo quy mô phân kỳ 2 làn xe, nền đường rộng 12m, tốc độ thiết kế 80km/h. Tuy nhiên, theo chủ trương chung của Chính phủ về việc xóa bỏ các tuyến cao tốc phân kỳ 2 làn xe để bảo đảm an toàn và đồng bộ, UBND tỉnh Phú Thọ đã nhiều lần kiến nghị nâng đoạn tuyến này lên quy mô hoàn chỉnh 4 làn xe, nhưng nguồn vốn ngân sách Trung ương cho giai đoạn hoàn thiện đến nay vẫn chưa được bố trí.

Việc chưa chốt được phương án đang ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ: một số nhà thầu đã thi công nền đường đến cao độ K98 nhưng hồ sơ thiết kế phần mặt đường chưa thể phê duyệt do phải tính toán lại kết cấu theo quy mô 4 làn. Nếu mở rộng sau khi tuyến đã đưa vào khai thác, nhiều hạng mục sẽ khó tận dụng lại, đặc biệt là hệ thống hầm xuyên núi - vốn có thể phải thi công bổ sung hoặc nổ mìn mở rộng, kết nối hầm lánh nạn, vừa tốn kém vừa phức tạp hơn nhiều so với làm đồng bộ ngay từ đầu. Trong khi đó, công tác giải phóng mặt bằng theo quy mô hoàn chỉnh 4 làn xe trên thực tế đã cơ bản được bàn giao cho nhà thầu, và một số đoạn đào sâu, đắp cao cũng đã được tính toán theo bề rộng nền đường 22m để thuận tiện mở rộng về sau.

Trước thực tế này, UBND tỉnh Phú Thọ kiến nghị Thủ tướng Chính phủ cho phép nâng quy mô đoạn Km19-Km53 lên 4 làn xe và bố trí khoảng 8.171 tỷ đồng vốn ngân sách Trung ương; nếu được chấp thuận, tổng mức đầu tư toàn đoạn dự kiến tăng lên khoảng 18.168 tỷ đồng. Đáng chú ý, đây không phải là đề xuất đơn lẻ: tỉnh Sơn La - địa phương sở hữu đoạn tuyến tiếp nối dài hơn 32km - cũng đã có văn bản kiến nghị Thủ tướng và các bộ liên quan bổ sung khoảng 9.400 tỷ đồng (trong đó khoảng 4.476 tỷ đồng từ ngân sách Trung ương) để đồng bộ nâng cấp đoạn qua địa bàn lên 4 làn xe, cho thấy nhu cầu hoàn thiện toàn tuyến theo quy mô thống nhất đang được đặt ra trên diện rộng chứ không riêng tại Phú Thọ.

Việc sớm bố trí nguồn lực được kỳ vọng giúp dự án tránh phải điều chỉnh, đầu tư bổ sung nhiều hạng mục về sau, bảo đảm tuyến cao tốc triển khai đồng bộ ngay từ đầu, qua đó khi hoàn thành có thể rút ngắn thời gian di chuyển từ Hà Nội đến Mộc Châu từ hơn 4 giờ xuống còn khoảng 2 giờ, giảm áp lực cho Quốc lộ 6 và tăng năng lực kết nối giữa Phú Thọ, Sơn La với các khu vực kinh tế, du lịch của Tây Bắc.