Các “ông lớn” quốc tế ráo riết săn tài sản năng lượng tại Việt Nam

Một trong những thương vụ đáng chú ý nhất diễn ra trong tháng 4 là việc Tập đoàn Nebula Energy (Mỹ), thông qua AG&P LNG, mua nốt 51% cổ phần còn lại tại Cảng LNG Cái Mép từ Công ty Hải Linh để nâng sở hữu lên 100%. Thương vụ này giúp AG&P LNG kiểm soát hoàn toàn một trong số ít kho cảng LNG tại Việt Nam đã hoàn thiện hạ tầng và pháp lý nhập khẩu khí hóa lỏng. Dự án hiện có công suất 3 triệu tấn/năm và có thể mở rộng lên 6 triệu tấn/năm trong tương lai.

Cùng thời điểm, REE Energy cũng phê duyệt kế hoạch nhận chuyển nhượng tối đa 100% cổ phần tại Công ty CP Điện gió Phú Cường. Qua đó, REE sẽ tiếp quản cụm điện gió Phú Cường 1A và 1B tại Cần Thơ với tổng công suất 200 MW, tổng vốn đầu tư khoảng 9.140 tỷ đồng, tương đương gần 400 triệu USD.

Trước đó trong tháng 3, Levanta Holding – nền tảng năng lượng tái tạo Đông Nam Á được Actis hậu thuẫn – cũng hoàn tất thương vụ mua 80% cổ phần tại Điện gió HBRE Gia Lai với giá trị 33,1 triệu USD. Dự án điện gió Chư Prông có công suất 50 MW và đã vận hành thương mại từ cuối năm 2021 theo hợp đồng mua bán điện dài hạn với EVN.

Dữ liệu từ Grant Thornton Việt Nam cho thấy thị trường M&A Việt Nam đang phục hồi mạnh sau giai đoạn trầm lắng. Trong năm 2025, tổng giá trị các thương vụ M&A đạt khoảng 8,72 tỷ USD, tăng 26% so với năm trước. Riêng lĩnh vực năng lượng ghi nhận 29 thương vụ với tổng giá trị khoảng 747 triệu USD, tăng đột biến so với mức chỉ 20 triệu USD của năm 2024.

Nhiều tập đoàn hạ tầng và năng lượng lớn trên thế giới cũng đang gia tăng hiện diện tại Việt Nam. Sumitomo đã mua 49% cổ phần tại Công ty CP Tư vấn và Phát triển Điện Cửu Long – đơn vị sở hữu hai nhà máy thủy điện Đăk Di tại Đà Nẵng. Brookfield Asset Management mua lại một dự án điện gió khoảng 100 MW tại miền Trung, trong khi Sembcorp Industries hoàn tất thâu tóm danh mục năng lượng tái tạo công suất 245 MW tại Việt Nam vào cuối năm ngoái.

Theo giới phân tích, xu hướng M&A hiện nay chủ yếu tập trung vào các dự án đã hoàn thành xây dựng hoặc đang vận hành thương mại. Sau giai đoạn phát triển nóng, nhiều chủ đầu tư trong nước bắt đầu chuyển nhượng dự án nhằm tái cơ cấu tài chính, mở ra cơ hội cho các quỹ và tập đoàn quốc tế tham gia thị trường thông qua M&A thay vì xin phát triển dự án mới – lĩnh vực đang chịu kiểm soát ngày càng chặt về quy hoạch và pháp lý.

Động lực lớn nhất phía sau là nhu cầu điện của Việt Nam tiếp tục tăng mạnh trong nhiều năm tới. Theo định hướng của Chính phủ, tỷ trọng năng lượng tái tạo ngoài thủy điện dự kiến tăng lên 28–36% vào năm 2030 và khoảng 75% vào năm 2050. Đây được xem là tín hiệu cho thấy Việt Nam sẽ tiếp tục là điểm đến hấp dẫn của dòng vốn năng lượng sạch trong khu vực.

Nhận định về xu hướng này, Luật sư Nguyễn Quốc Vinh, Công ty Luật Scientia, Trọng tài viên VIAC, cho rằng nhu cầu điện tăng nhanh sẽ còn thúc đẩy thêm nhiều thương vụ M&A mới trong thời gian tới. Khi việc phát triển dự án mới ngày càng khó khăn và kéo dài thủ tục, các tài sản năng lượng đã vận hành sẽ trở thành “hàng hiếm” được săn đón mạnh trên thị trường.