13 doanh nghiệp vào tầm ngắm thoái vốn Nhà nước, loạt cổ phiếu đáng chú ý

Ngày 5/8/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định 40/2026/QĐ-TTg, mở ra khung tiêu chí mới cho quá trình cơ cấu lại vốn Nhà nước tại doanh nghiệp giai đoạn 2026-2030. Theo KBSV, tác động lên toàn thị trường có thể không lớn, nhưng với từng cổ phiếu nằm trong diện giảm sở hữu Nhà nước, câu chuyện có thể đáng chú ý hơn nhiều.

Điểm đáng quan tâm của Quyết định 40 không nằm ở một cú hích đồng loạt lên thị trường, mà ở việc xác lập lộ trình để Nhà nước tiếp tục giảm tỷ lệ sở hữu tại hàng loạt doanh nghiệp. KBSV đánh giá phần lớn các trường hợp đã công bố phương án thoái vốn cao hoặc toàn bộ là doanh nghiệp vốn hóa vừa và nhỏ, nên ảnh hưởng đến mặt bằng chung của thị trường khá hạn chế.

Tuy nhiên, với những doanh nghiệp quy mô lớn như GVR, GAS hay BSR, tác động sẽ phụ thuộc đáng kể vào tỷ lệ, phương thức và thời điểm thoái vốn cụ thể. Nếu phương án được thực hiện thông qua phát hành thêm cổ phần hoặc bán cổ phiếu quỹ, áp lực cung trên thị trường có thể thấp hơn đáng kể so với trường hợp Nhà nước trực tiếp bán một lượng lớn cổ phiếu đang lưu hành.

Theo Quyết định 40, nhóm doanh nghiệp thuộc Phụ lục III Nghị định 57/2026, gồm khoảng 20 doanh nghiệp lớn cùng 3 ngân hàng có nguồn gốc quốc doanh, sẽ phải chờ Thủ tướng phê duyệt kế hoạch. KBSV ước tính sớm nhất có thể từ tháng 8/2026, dựa trên quy trình 75 ngày làm việc theo Công điện 52/CĐ-TTg.

Ở chiều ngược lại, nhiều doanh nghiệp niêm yết không thuộc Phụ lục III như ACV, VNM, DPM... có thể được cơ quan đại diện chủ sở hữu phê duyệt trực tiếp trong thời hạn 30 ngày làm việc. Đây cũng là nhóm được KBSV ưu tiên theo dõi do quy trình phê duyệt có khả năng diễn ra nhanh hơn.

Trong danh sách này, ACV và VNM được chú ý bởi khoảng cách lớn giữa tỷ lệ sở hữu hiện tại và ngưỡng sở hữu Nhà nước theo quy định. Trong khi đó, HVN, BID và VCB nằm trong nhóm phải chờ Thủ tướng phê duyệt, do đó tiến độ thực hiện sẽ phụ thuộc thêm vào quyết định ở cấp Chính phủ.

Về phương thức, doanh nghiệp thuộc diện giảm tỷ lệ sở hữu Nhà nước có thể được thực hiện thông qua đấu giá công khai, trong đó có bán theo lô; chào bán cạnh tranh hoặc thỏa thuận trực tiếp nếu đấu giá không thành công. Một phương án khác là phát hành thêm cổ phần để pha loãng tỷ lệ sở hữu Nhà nước hoặc bán cổ phiếu quỹ.

Đáng chú ý, Nghị định 57/2026 cũng tạo thêm dư địa để các thương vụ thoái vốn có khả năng thành công cao hơn khi cho phép điều chỉnh giảm giá khởi điểm tối đa 10% mỗi lần, tối đa 3 lần. Cơ chế này đặc biệt có ý nghĩa với những trường hợp đấu giá không đạt kỳ vọng do mức giá khởi điểm chưa hấp dẫn nhà đầu tư.

Trong nhóm doanh nghiệp có tỷ lệ sở hữu Nhà nước rất cao, BCM là một trường hợp đáng chú ý. UBND TP.HCM hiện nắm khoảng 95,4% vốn tại doanh nghiệp này, trong khi tỷ lệ thoái dự kiến khoảng 21%, qua đó đưa sở hữu Nhà nước xuống khoảng 74%.

Tại BSR, PVN đang sở hữu khoảng 92,1% và tỷ lệ thoái tối thiểu được KBSV ghi nhận ở mức 57,7%. Nếu được triển khai theo phương án này, lượng cổ phần Nhà nước đưa ra thị trường sẽ có quy mô đáng kể, khiến câu chuyện cung cổ phiếu trở thành yếu tố cần theo dõi bên cạnh kỳ vọng về thay đổi cơ cấu sở hữu.

Với GAS, PVN hiện nắm khoảng 95,76% vốn và tỷ lệ thoái tối thiểu khoảng 5,76%. So với BSR, quy mô tỷ lệ giảm sở hữu thấp hơn, nhưng GAS thuộc nhóm doanh nghiệp vốn hóa lớn nên bất kỳ thay đổi nào về tỷ lệ sở hữu Nhà nước cũng có thể thu hút sự quan tâm đáng kể của thị trường.

Đáng chú ý hơn là nhóm doanh nghiệp dự kiến thoái toàn bộ vốn Nhà nước, gồm MSB, NTP, HND, QTP, VGC, PVI và DMC. Đây là nhóm mà sự thay đổi cơ cấu cổ đông có thể tạo ra tác động rõ nét hơn tới từng cổ phiếu, đặc biệt nếu phương án được triển khai thông qua bán trực tiếp lượng cổ phần Nhà nước đang nắm giữ.

Tại MSB, VNPT hiện sở hữu 6,1% vốn. Với NTP và DMC, SCIC lần lượt nắm 37,1% và 34,7%. Bộ Xây dựng đang sở hữu 38% tại VGC, trong khi PVN nắm 35% tại PVI. Đây là những tỷ lệ đủ lớn để quá trình thoái vốn, nếu được triển khai, có thể trở thành yếu tố đáng chú ý đối với cung cổ phiếu và cơ cấu cổ đông.

KBSV cho rằng tác động của Quyết định 40 lên thị trường chung nhiều khả năng không quá lớn bởi các thương vụ được phân bổ theo từng doanh nghiệp và tiến độ khác nhau. Nhưng với nhà đầu tư, điều đáng theo dõi không phải là một “làn sóng” thoái vốn trên diện rộng, mà là từng phương án cụ thể: tỷ lệ bán, giá khởi điểm, phương thức thực hiện và khả năng xuất hiện nguồn cung lớn trên thị trường.

Nói cách khác, Quyết định 40 đang mở thêm một chương trong quá trình tái cơ cấu sở hữu Nhà nước. Với 13 doanh nghiệp được KBSV đưa vào nhóm theo dõi đáng chú ý, câu chuyện phía trước sẽ không chỉ là Nhà nước bán bao nhiêu, mà quan trọng hơn là bán bằng cách nào, vào thời điểm nào và thị trường sẽ hấp thụ lượng cổ phần đó ra sao.