VNDirect chỉ ra 4 động lực mở chu kỳ tăng trưởng mới cho ngành thép

Trong báo cáo phát hành ngày 25/5, VNDirect dẫn dự báo của Hiệp hội Thép Việt Nam (VSA) cho biết sản lượng tiêu thụ thép trong nước năm 2026 có thể tăng 8-10%, lên khoảng 33-34 triệu tấn. Theo công ty chứng khoán này, Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển hạ tầng chưa từng có, mở đường cho một chu kỳ đầu tư 2026-2030 rất lớn.

Ngân sách đầu tư công giai đoạn tới dự kiến tăng khoảng 2,5 lần, với tổng vốn giải ngân có thể đạt khoảng 8,51 triệu tỷ đồng trong 5 năm. Hàng loạt đại dự án như đường sắt cao tốc Bắc - Nam, sân bay Long Thành, metro Hà Nội và TP.HCM cùng nhiều tuyến cao tốc và vành đai đang đồng loạt triển khai, tạo ra làn sóng nhu cầu vật liệu xây dựng rất lớn trong trung hạn.

Điều này đồng nghĩa thị trường thép Việt Nam đang bước vào trạng thái “cầu kéo” mới, khi nhu cầu hạ tầng tăng mạnh hơn nhiều giai đoạn trước. Đây cũng là lý do VNDirect cho rằng tăng trưởng tiêu thụ thép lần này có tính cấu trúc hơn thay vì chỉ là nhịp phục hồi ngắn hạn theo chu kỳ kinh tế.

Bên cạnh đầu tư công, thị trường bất động sản nhà ở cũng bắt đầu quay lại vai trò động lực tiêu thụ thép quan trọng. Theo thống kê của VNDirect, năm 2025 có khoảng 301 dự án được phê duyệt mở bán nhà ở hình thành trong tương lai, với số lượng phê duyệt tăng mạnh từ quý II khi nhiều vướng mắc pháp lý được tháo gỡ.

Đáng chú ý, tổng giá trị presales của các doanh nghiệp bất động sản trong phạm vi theo dõi của VNDirect đã tăng tới 110% so với năm 2024. Theo đơn vị phân tích, khi hoạt động mở bán phục hồi, các chủ đầu tư thường đẩy nhanh tiến độ thi công, qua đó kéo nhu cầu vật liệu xây dựng và thép tăng theo trong giai đoạn sau.

Không chỉ hưởng lợi từ nhu cầu nội địa, ngành thép Việt Nam còn đang được hỗ trợ bởi sự thay đổi trong cán cân cung cầu toàn cầu. Theo VNDirect, Trung Quốc nhiều khả năng sẽ tiếp tục cắt giảm sản lượng thép để kiểm soát dư cung, khi sản lượng thép thô năm 2025 đã giảm xuống dưới 1 tỷ tấn lần đầu tiên kể từ năm 2020.

Xu hướng này tiếp tục kéo dài sang đầu năm 2026 khi sản lượng thép Trung Quốc giảm thêm khoảng 4,5%. Trong bối cảnh thị trường bất động sản Trung Quốc bước sang năm suy giảm thứ 5 liên tiếp, áp lực dư cung thép toàn cầu được đánh giá sẽ dần hạ nhiệt hơn trước.

Một yếu tố rất đáng chú ý khác là việc Việt Nam siết mạnh hàng rào phòng vệ thương mại với thép Trung Quốc. Từ ngày 17/4/2026, thuế chống lẩn tránh đối với thép cuộn cán nóng (HRC) Trung Quốc phổ rộng chính thức có hiệu lực ở mức 27,83%.

Theo VNDirect, biện pháp này gần như đã khép kín cơ chế bảo hộ đối với toàn bộ phổ sản phẩm HRC Trung Quốc, sau khi Việt Nam trước đó đã áp dụng thuế chống bán phá giá với HRC dưới 1.800mm đến năm 2030.

Điều này giúp các doanh nghiệp thượng nguồn như Hòa Phát và Formosa Hà Tĩnh hưởng lợi lớn nhất khi khoảng cách giá giữa HRC nhập khẩu và HRC nội địa được nới rộng đáng kể. Theo ước tính của VNDirect, giá HRC tại Việt Nam trong tháng 4/2026 đã tăng khoảng 11% so với tháng trước và tăng 11% so với cùng kỳ năm trước.

Tuy nhiên, mặt trái của xu hướng này là áp lực chi phí đầu vào với các doanh nghiệp hạ nguồn sử dụng HRC nhập khẩu. Theo VNDirect, nhiều doanh nghiệp đã phải tăng giá bán để chuyển phần tăng chi phí sang khách hàng nhằm bảo vệ biên lợi nhuận.

Nói cách khác, ngành thép Việt Nam hiện không chỉ bước vào chu kỳ tăng nhu cầu lớn nhất nhiều năm, mà còn đang được tái định hình bởi cả đầu tư công, bất động sản phục hồi và chiến lược bảo hộ thương mại mạnh hơn. Điều này có thể giúp nhóm doanh nghiệp thép đầu ngành mở rộng thị phần và cải thiện vị thế lợi nhuận trong chu kỳ mới.