Vì sao ông Trump nói ‘quá sớm’ với dầu Iran?

Trong cuộc phỏng vấn với NBC News mới đây, Tổng thống Donald Trump cho rằng “còn quá sớm” để tính tới khả năng Mỹ tiếp quản dầu mỏ Iran – kịch bản từng được nhắc tới sau khi Washington kiểm soát ngành dầu Venezuela. Ở bề mặt, phát biểu này cho thấy Mỹ chưa sẵn sàng mở rộng can thiệp trực tiếp vào Iran. Nhưng phía sau là một bài toán lớn hơn: nguồn cung dầu toàn cầu đang trở nên mong manh.

Hiện giá dầu đã leo lên khoảng 119 USD/thùng, mức đủ cao để tạo áp lực chính trị trong nước Mỹ khi giá xăng tăng. Trong lịch sử, giá xăng luôn là chỉ báo nhạy cảm với cử tri Mỹ, đặc biệt trong các năm bầu cử. Vì vậy, bất kỳ động thái nào có thể khiến nguồn cung dầu toàn cầu tiếp tục gián đoạn đều trở thành rủi ro đáng chú ý đối với Nhà Trắng.

Việc ông Trump không nhắc nhiều đến khả năng kiểm soát dầu Iran cũng được một số nhà quan sát xem là tín hiệu cho thấy, Washington nhận thức rõ rủi ro thị trường năng lượng nếu xung đột mở rộng. Iran không chỉ là một quốc gia sản xuất dầu lớn mà còn kiểm soát vị trí chiến lược quan trọng của thị trường năng lượng: eo biển Hormuz, tuyến vận chuyển khoảng 20% lượng dầu toàn cầu. Chỉ cần hoạt động tại khu vực này gián đoạn, giá dầu có thể tăng vọt. Thực tế gần đây đã phần nào phản ánh điều đó khi hoạt động vận chuyển qua Hormuz suy giảm mạnh và số tàu qua lại giảm đáng kể.

Ở góc nhìn thị trường, phát biểu của ông Trump vì thế có thể được hiểu như một tín hiệu rằng, Mỹ đang thận trọng với những bước đi có nguy cơ làm gián đoạn thêm nguồn cung dầu toàn cầu. Thay vì tạo thêm một cú sốc cung mới bằng cách đối đầu trực tiếp với Iran, Washington dường như cũng đang cân nhắc những phương án khác – chẳng hạn như nới lỏng một phần trừng phạt dầu mỏ đối với Nga. Nếu điều này xảy ra, nguồn cung dầu toàn cầu có thể được bổ sung tương đối nhanh mà không cần mở rộng xung đột.

Điều này cho thấy ưu tiên của Mỹ vào thời điểm hiện tại có thể nghiêng nhiều hơn về việc ổn định thị trường năng lượng. Với thị trường, phát biểu của ông Trump vì thế mang hai lớp tín hiệu. Thứ nhất, rủi ro địa chính trị tại Trung Đông vẫn còn lớn nhưng khả năng Mỹ mở rộng chiến dịch sang kiểm soát dầu Iran hiện chưa phải kịch bản gần. Thứ hai, chính quyền Mỹ dường như đang cân nhắc các biện pháp giúp cải thiện nguồn cung thay vì siết chặt hơn, một yếu tố có thể giúp thị trường dầu bớt lo ngại về cú sốc giá mới.

Điều đó cũng cho thấy câu nói “còn quá sớm” của ông Trump không chỉ nói về Iran, mà phản ánh sự cân nhắc giữa chiến lược địa chính trị và áp lực ổn định thị trường năng lượng. Nếu căng thẳng tại Trung Đông tiếp tục kéo dài và hoạt động tại eo biển Hormuz chưa thể khôi phục hoàn toàn, nhiều khả năng Washington sẽ phải tính đến các giải pháp tăng nguồn cung – từ nới lỏng trừng phạt đến mở rộng khai thác – nhằm hạ nhiệt thị trường dầu trước khi cân nhắc những bước đi địa chính trị lớn hơn.