Ông Trump nói về “kiểm soát chung” Hormuz, thị trường dầu lập tức biến động

“Eo biển sẽ được mở lại rất sớm… có lẽ sẽ được kiểm soát chung, bởi tôi và Đại giáo chủ Iran”. Phát biểu của Tổng thống Donald Trump trên CNN ngày 23/3 không chỉ là tín hiệu ngoại giao, mà còn gợi mở một khả năng hiếm khi được công khai: Mỹ có thể chấp nhận một cơ chế chia sẻ ảnh hưởng tại eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA). Trong bối cảnh giá dầu Brent vừa chạm 104 USD/thùng ngày 24/3 trước khi điều chỉnh, bất kỳ thay đổi nào liên quan đến tuyến hàng hải này đều có tác động tức thì đến định giá năng lượng.

Dù vậy, các tín hiệu “mềm” từ Washington không đi kèm với sự hạ nhiệt trên thực địa. Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu ngày 23/3 khẳng định nước này vẫn “tiếp tục tấn công” tại Iran và Lebanon, đồng thời nhấn mạnh mọi thỏa thuận phải bảo vệ “lợi ích sống còn” của Israel. Thực tế này phản ánh một logic quen thuộc: các bên vừa đàm phán vừa gia tăng sức ép quân sự để cải thiện vị thế. Theo các nguồn tin khu vực, xung đột đã kéo dài gần 4 tuần kể từ sau đợt không kích ngày 28/2, khiến hoạt động qua Hormuz bị gián đoạn từng phần và buộc nhiều quốc gia phải sử dụng nguồn dự trữ chiến lược.

Chính sự giằng co này đang được phản ánh trực tiếp vào giá dầu. Mở cửa phiên 25/3, dầu WTI giảm khoảng 4% xuống 88,5 USD/thùng, còn dầu Brent giảm 5% về 99 USD, sau khi vừa tăng hơn 4,5% trong phiên trước đó. Diễn biến trái chiều chỉ trong hai phiên cho thấy giá không phản ánh cung – cầu hiện tại, mà phản ánh xác suất của các kịch bản. Theo Reuters, việc Mỹ gửi đề xuất 15 điểm tới Iran và khả năng ngừng bắn một tháng – dù chưa được xác nhận – đã đủ để thị trường tạm thời “chiết khấu” rủi ro nguồn cung.

Tuy nhiên, các yếu tố nền tảng chưa thay đổi đáng kể. Eo biển Hormuz vẫn là điểm nghẽn chiến lược, nơi khoảng 17–20 triệu thùng dầu mỗi ngày đi qua. Iran, trong phản ứng sau xung đột, đã hạn chế lưu thông và đe dọa các tàu liên quan đến Mỹ và đồng minh, trong khi Washington tăng cường hiện diện quân sự để đảm bảo tuyến vận tải. Điều này đồng nghĩa với việc rủi ro nguồn cung vẫn tồn tại ở mức cao, bất chấp các tín hiệu ngoại giao mang tính tạm thời.

Tác động của biến động dầu đang lan sang các thị trường tài sản khác. Giá vàng thế giới đã tăng trở lại lên 4.473 USD/ounce trong phiên 24/3 và tiếp tục lên 4.554 USD sáng 25/3, theo dữ liệu thị trường quốc tế. Thông thường, giá dầu giảm sẽ làm dịu áp lực lạm phát và kéo kỳ vọng lãi suất đi xuống, hỗ trợ vàng. Tuy nhiên, việc kim loại quý vẫn tăng trong bối cảnh giá dầu điều chỉnh cho thấy dòng tiền vẫn duy trì trạng thái phòng thủ, phản ánh mức độ bất định chưa được giải tỏa.

Ở góc độ chính sách, diễn biến của dầu đang trở thành biến số quan trọng đối với các ngân hàng trung ương. Khi giá dầu từng tiến sát 120 USD/thùng trong tháng, nguy cơ lạm phát quay trở lại đã gia tăng đáng kể. Với Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), nơi lạm phát PCE vẫn quanh 2,8% và lõi ở mức 3,1%, theo số liệu gần nhất, việc giá năng lượng biến động mạnh có thể ảnh hưởng trực tiếp đến lộ trình lãi suất. Nếu giá dầu duy trì cao, dư địa nới lỏng sẽ bị thu hẹp; ngược lại, nếu điều chỉnh bền vững, áp lực chính sách có thể giảm.

Điểm đáng chú ý nằm ở cách thị trường đang vận hành: không còn dựa vào một kịch bản, mà liên tục điều chỉnh theo xác suất của nhiều kịch bản cùng lúc. Phát biểu của ông Trump về “kiểm soát chung”, tuy chưa rõ ràng về mặt thực thi, đã đủ để thay đổi kỳ vọng ngắn hạn. Nhưng khi phía Iran phủ nhận đối thoại và Israel tiếp tục tấn công, khả năng đảo chiều vẫn luôn hiện hữu.

Trong môi trường đó, biến động không đến từ những gì đã xảy ra, mà từ cách thị trường định giá những gì có thể xảy ra tiếp theo. Với eo biển Hormuz nơi kết nối trực tiếp giữa địa chính trị và dòng chảy năng lượng toàn cầu mỗi phát biểu từ các lãnh đạo như Donald Trump hay Benjamin Netanyahu đều có thể trở thành chất xúc tác tái định hình mặt bằng giá trong thời gian rất ngắn.