Mỹ đề xuất kế hoạch 15 điểm với Iran, rủi ro dầu mỏ được định giá lại
Theo New York Times, một kế hoạch 15 điểm đã được Mỹ gửi tới Iran thông qua trung gian, dù Tehran chưa xác nhận đối thoại trực tiếp. Diễn biến này khiến thị trường dầu đảo chiều, phản ánh sự thay đổi trong cách định giá rủi ro địa chính trị.
Thông tin mới nhất từ Washington cho thấy xung đột Trung Đông đang xuất hiện những tín hiệu ngoại giao đáng chú ý. Ngày 24/3, Tổng thống Donald Trump xác nhận Mỹ và Iran “đang đàm phán ngay lúc này”, đồng thời cho biết quyết định rút lại đe dọa tấn công các cơ sở năng lượng của Iran xuất phát từ tiến triển trong đối thoại. Theo New York Times, Mỹ đã gửi tới Tehran một kế hoạch gồm 15 điểm nhằm chấm dứt chiến tranh, được chuyển qua Pakistan, dù phía Iran vẫn phủ nhận việc có tiếp xúc trực tiếp với Washington.
Các nhân vật chủ chốt trong chính quyền Mỹ cũng đã được huy động cho tiến trình này. Ông Trump cho biết Phó Tổng thống JD Vance, Ngoại trưởng Marco Rubio, đặc phái viên Steve Witkoff và Jared Kushner đều tham gia vào các cuộc trao đổi, trong khi Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif tuyên bố sẵn sàng đóng vai trò trung gian. Tuy nhiên, song song với kênh ngoại giao, Nhà Trắng khẳng định chiến dịch quân sự vẫn tiếp tục, với kế hoạch triển khai khoảng 3.000 binh sĩ thuộc Sư đoàn Dù 82 tới Trung Đông, theo Wall Street Journal. Điều này cho thấy chiến lược hiện tại không phải là lựa chọn giữa đàm phán và leo thang, mà là duy trì cả hai.
Diễn biến “vừa đánh vừa nói” nhanh chóng phản ánh vào thị trường năng lượng. Giá dầu Brent, sau khi tăng lên khoảng 104 USD/thùng trong phiên 24/3, đã giảm về quanh 99 USD trong phiên 25/3, tương đương mức điều chỉnh khoảng 5%. Dầu WTI cũng lùi về 88,5 USD/thùng, giảm gần 4%. Sự đảo chiều này không đến từ thay đổi nguồn cung thực tế, mà từ việc thị trường tạm thời chiết khấu rủi ro gián đoạn tại eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển khoảng 20% lượng dầu toàn cầu theo số liệu của EIA.
Tuy nhiên, các yếu tố nền tảng vẫn chưa thay đổi đáng kể. Khu vực Vịnh tiếp tục là điểm nghẽn chiến lược, trong khi căng thẳng quân sự chưa hạ nhiệt. Việc Mỹ duy trì hiện diện quân sự và Iran giữ lập trường cứng rắn khiến khả năng gián đoạn nguồn cung vẫn ở mức cao, bất chấp các tín hiệu đàm phán. Điều này lý giải vì sao giá dầu có thể giảm nhanh theo kỳ vọng, nhưng cũng có thể đảo chiều mạnh nếu tiến trình ngoại giao gặp trở ngại.
Tác động của dầu đang lan sang các biến số vĩ mô khác. Khi giá dầu có thời điểm tiến sát 120 USD/thùng trong tháng, áp lực lạm phát toàn cầu đã gia tăng đáng kể. Với Mỹ, nơi lạm phát PCE vẫn quanh 2,8% và lõi ở mức 3,1%, theo số liệu gần nhất, biến động giá năng lượng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến lộ trình chính sách của Cục Dự trữ Liên bang (Fed). Nếu giá dầu duy trì ở vùng cao, dư địa nới lỏng sẽ bị thu hẹp; ngược lại, một xu hướng giảm bền vững có thể tạo điều kiện để Fed linh hoạt hơn.
Song song đó, thị trường tài sản cũng phản ánh trạng thái bất định. Giá vàng đã tăng trở lại lên 4.473 USD/ounce trong phiên 24/3 và tiếp tục lên 4.554 USD trong ngày 25/3, cho thấy dòng tiền vẫn duy trì nhu cầu phòng thủ. Sự đồng thời của dầu giảm và vàng tăng cho thấy thị trường chưa thực sự tin vào một kịch bản hạ nhiệt bền vững, mà đang điều chỉnh theo xác suất của nhiều kịch bản cùng lúc.
Ở thời điểm hiện tại, kế hoạch 15 điểm của Mỹ dù chưa rõ mức độ chấp nhận từ phía Iran đã đủ để thay đổi kỳ vọng ngắn hạn. Tuy nhiên, khi chiến dịch quân sự vẫn tiếp diễn và các bên duy trì lập trường cứng rắn, thị trường năng lượng và tài chính toàn cầu sẽ tiếp tục vận động trong một trạng thái mà biến động không đến từ dữ liệu hiện tại, mà từ xác suất của những gì có thể xảy ra tiếp theo.
Vương Anh
